XXXIX BIS
Le corps de Paul Tchen, apporté en France en 1869 par Msr Faurie, fut remis au siège de l'Œuvre de la Sainte-Enfance. Il fut ensuite porté au Séminaire des Missions-Etrangères.
En 1880 le 12 novembre il fut, en même temps que le corps d'un martyr du ïonkin Occidental, déposé dans un caveau de la crypte do l'église du Séminaire des Missions-Etrangères, comme il constc par le procès-verbal suivant :
Procès-verbal delà déposition des restes vénérables de deux confesseurs de la foi. (Joseph Ly et le Vénérable Paul Tchen).
Conformément à une décision du Conseil du Séminaire, en date du 11 octobre 1880, les restes précieux de Joseph Ly, prêtre tonquinois, mis à mort pour la foi le 7 décembre 1860 et du Vénérable PaiilTclieng. élève du séminaire du Kouy-tclieou, décapité pour J.-C. le ii!) juillet 1861, ont été, le 12 novembre 1880, déposés, sans aucune cérémonie, dans un petit caveau creusé sous les dalles de Téglise du Séminaire : le caveau se trouve dans le transept, près de l'autel de la Sainte Vierge, du côté de 1 Evangile, entre deux pilastres, il est fermé par une dalle en marbre noir. Le corps du prêtre Ly est renfermé dans la plus grande caisse et placé du côté de la nef de l'église ; celui du Vén. Tcheng est contenu dans une caisse plus petite et placé le plus près de l'autel de la Sainte-Vierge. Ces précieux restes appartenant à l'Œuvre de la Sainte-Enfance, qui les a reçus de la mission du Tong-king Occidental et de celle du Kouy-tcheou, et les a confiés à la garde du Séminaire, doivent demeurer dans le dit caveau, jusqu'à ce qu'il plaise au Conseil central de la dite Œuvre de la Sainte-Enfance d'en disposer autrement.
En foi de quoi, ont signé le présent procès-verbal, les jour, mois et an que dessus.
[suivent onze signatures .)
Pour copie conforme :
P. Fleury.
Sup. du Sém. M.-E.
Canonica quatuor VV. D. SS. alterius Josephi Tchang, Pauli Tchen, Joannis- Baptistae Lo et Marthae Ouang in urbe Tsin-gay in odium fidei ab idololatris ôbtruncatorum visitatio ' .
Anne a salutiferâ D. N. Jesu Christi Nativitate 1892, die vero trigesimâ currentis mensis decembris, Pontificatùs item SS. in Christo Patris ac D»
•E., voL
APPENDICE
N. Leonis divinâ ProvidentiâPapae XIII anno 15, Illmus ac Rmus DD. Franciscus Mathurinus Guichard, Episcopus Toronensis, Goadjutor missionis de Kouy-tcheou. Judex subdelegatus, comitantibus Rdo D. Joanne Vray missionario apostolico regionisTsin-gay, Jacobo Lo Py-yong, teste jam examinato Pelro Yang Yun kouy a prsefaLo Hdo D. Joanne Vray tanquain baplisatore infantium infîdelium moribundorum adhibito, Paulo Yang-tong et Luca Lo Py-kouy Illmi ac Rmi DD. Goadjutoris ministro, meque tandem Notario acluario, ad canonicam VV. D. SS alterius Josephi Tehang, Pauli Tchen, Joannis-Baptistœ Lo et Marthœ Ouang visitalionem processit.
Ex oratorio Sacratissimi Cordis Jesu hujus Tsin-gay civitatis profecti, mox pervenimus ad magnam viam quse ducit ad metropolim Kouy-yang fou et cum egressbessemus per portam septentrionalem, in pagodam Long-tsuen se dictam juxta prœfatam portam et in parte sinistrà, egrediendo, sitam, ingressi sumus ; dum autem comités nostri in aliâ parte intra pagodam quse est vastissima et multis œdibus constat, starent et inter se confabularentur, testis Jocabus Lo Py-yong nobis tant\im jure juratis scilicet mihi Notario actuario atque Ilmo ac Rmo DD. Coadjutori manu ostendit cubiculum in quo detenti fuerant VV. D. SS. alter Josephus Tehang,- Paulus Tchen et Joannes-Baptista Lo et quod juxta viam et in parte dextrâ primae etprsecipuee portée pagodge situm est. Quo facto, relictâ pagodâ per portam septentrionalem urbis exivimus et, peractis triginta aut quadraginta passibus, magnam viamdeserentes,partemsinistram tenuimuset conculcavimus deambulando loca in quibus VV. D. SS. occubuerunt et illorum corpora statim post supplicium ab idololatpis humata fuerunt, et quœ loca tantum aliquot passibus a magnâ via distant, nunc in iis locis exstant plurà tuguriaab hujus regionis ab origenis Miao-tse dictis œdifîcata. Deinde pergentes per agros, duobus circiter stadiis sinicis (ly) peragratis, pervenimus ad locum Yao-kia-koan dictum, in quo olim majus seminarium œdifîcatum fuerat, et in quo nunc quatuor sepulchra VV. D. SS. alterius Josephi Tehang, Pauli Tchen, Joannis-Baptistœ Lo et Marthae Ouang exstant talia qualia a^bo : me : Petro Pasquier, missionario apostolico, anno 1881 defuncto, aedificata . fuerunt anno 1877, jubente Illmo ac Rmo DD. Lyons, Vicario apostolico hujus missionis de Kouy-tcheou. Priefata sepulchracaelatis lapidibus circumcincta et speciem rectangularem exhibentia ab invicem duobus aut tribus pedibus distantia in fundo seminarii disruti disponuntur ; fundus coutinens sepulchra circumcingitur duplici muro lapideo, juxta quem vir christianus, Jacobus Lo Py-yong, sedes suas habet. Unum quodque e quatuor sepulchris prœ se fert unamlapideam crucem et inscriptionemetiam lapideam quse caracteribus sinicis nomen patronymicum et sanctum nomen uniuscujusque e quatuor VV. D. SS. exhibet, insuper in fronte uniuscujuque sepulchri duo cselantur caractères sinici qui significant : Domini testis. En ordo in quo disponuntur sepulchra.
Domini testis
Ouang
Marthae
Sepulchrum
Domini testis Tehang Josephi
Sepulchrum
Domini testis Tchen Pauli
Sepulchrum
Domini testis
Lo
Joannis-Baptistse
Sepulchrum
Tandem in parte laterali et sinistré solius sepulchri Ven. Pauli Tchen, litterse -latinse sequentes cselatse fuerunt, nempe : Missio K. T. A. 1877. P. Pasquier ; dua alla verba deleta ita fuerunt ut non potuerimus sensum
APPEiNDICE
saspicari. In parte posteriori et medià magnà crux lignea crecta fait sine ullâ inscriptione. Nihil invenimus quod significaret VV. D. famulos fuisse bealifîcatos aut canonizatos.
De identitate sepulchrorum niillus est dubilandi locus, quia: 1° sunt inscriptiones cum nominibus VV. D. Servorum et insuper a tempore quo inhumata fuerunt cadavera in loco Yao-kia-koan dicto, familia prsefati Jacobi Lo Py-yong semper in hoc loco domicilium habuit.
Illmus ac Rmus D. D. Franciscus Mathurinus Guichard, Episcopus Toronensis, Coadjutor, Judex subdelegatus utendo privilegiis et facultatibus in S. R. C. instructione concessis, non jiidicavit opportunum aperire sepulchra ad visitandas reliquias, ne mirarentur infidèles ; inauditum est enim aUquod unquam aperiri posse sepulclirum, nisi ad transferendas exuvias ad honorabiliorera locum.
In quorum omnium fîdem Illmus ac Rmus Episcopus Toronensis propriâ manu, se subscripsit, et jussit omnes, excepto Paulo Yang-tong qui visitatione peractà, statim debuit reverti in urbem Koang-chuen-tcheou ab hoc loco octoginta circiter stadiis distantem, visitationi canonicse prœsentes sese subscribere.
7 F. Mat. GuicnARD^ episcopus Tor. Coadj. Judex subdel.
Vray J. a.
mis. apost.
Cru j cis signum Jacobi Lo Py-yong analphabeti. Cru ■[- cis signum Pétri Yang Yun-koiy id. Cru f cis signum Luc.e Lo Py-kouy id.
Super quibus omnibus et singulis sic ut supra gestis ego Notarius actuarius infrascriplus hoc prœsens publicum instrumentum confeci et stipulavi, in forma requisitus ; in quorum fidem mai tabellionatûs signum apposui.
Âctum die, mense, anno, Pontificatu quibus supra, in sedibus oratorii Sacratissimi-Cordis Jésus de Tsin-gay.
Locus J sigilli Ita est.
ThibaClt. /. m. ap.
Not. act. dep.