ROGO TE PER GLORIAM DE! ET

PEU MERITA HORVM MARTVRVM

NIHIL DBMITO NIHIL HINVITO NEC MVTATO

HESTITVTAM ANTIQVITATEM PIE SERVATO

Cet amour, ce culte de piété et de science qu'avait le cardinal Baroniua pour sa belle diaconie, je voudrais l'avoir inspiré à tous mes lecteurs pour l'ancien office romain, que nous a conservé le Bréviaire du concile de Trente.

DigilicJbïGoO^lc

PIECES JUSTIFICATIV

A'. Extraits de l'Ordo de Hoatpe:

Montpellier, Ecole de médecine, a- 412, i tient ; fol. 1-86, S. Auguslio, Enchindion; f. talare ecclesiastici ordinis ; s fol. 96-109. Oi loû. n"» 1-21 ; fol. 109-117, Ordo VII de Mal 128, Ordo pascal, de Mabillon. App. {.

LXXVIII, 9S9) ; fol. 128, Ordo de dédica BianchiDÏ. Anastas. Iiiùlioth., t. III, p. XL incomplet; loi. 129-132, Ordo Vtlt Ac Mal Ordo libroram eatholicorum qui in eeelesia n per toluitt annum. » Je dois la dcscripti M, Duchcane. — J'ai copié et collationné le t lare sur le ms. La rédaction de ce document Heure à l'an 800, et probablement à l'an 750 cipalement à ce <] plus haut, p. 77.)

Primitus enim adventum Domini kalcndis piuDt celebrare, et in ipsa noctc iniliatur Icgi et usque Domini natalem repelendo a capite legnnt. Deinde una dominica ante natalem E cancre de conccptione sanctae Mariae. In i

mada quarta et seita teria s^u et sabbatu stationes publicas faciunt : prima ad saDclam Mariam ad praesepe, secunda ad apostolos lacobi et lobaunis, teiiîa cum XII lectionibus ad sanclum Pelnim, Et io ipsadie sacerdotes et céleri raiDistri ecolcsiae ai necesse fucrit ordinantur. Si aulem evenerit ut vigiliae natalis Domini sabbato jncurrapt, précédente efadomada omncm celebr alloue m vel ordiDatioaein quam diximus usquc in sabbato consummant, Quod si dominica cootigerit, hora qua et rcliquis diebus dorainicis missarum soleromi celebrantur. In vigilia vero natalis Domini incipienle nocte mox ingrediuntur ad vigilias. Deinde expletia psalmis VIII! cum lectionibus vel responsuriis seu et matutiais cum aoliphoois ad ipEUm dicm pertiaentibus, expectaDles domaum apostolicum modice requiescunl. AdpropiLquantc vero gallorura cantu, ipso domno apostolico cum episcopis vel reliquis sacerdotibus cum cereis vel multis luminibus prO' cedente, surgeutcs préparant se qualiter ad missaa ingrediantur. Et moi ut gallus [foi. 88] canlaverit domaus apoS' tolicus cum Omni ordlne saccrdolum ad missas ingreditur... Post natiïilateiB vero Domioi usque in octabas praeter sanctorum festivitatibus psalmi autjphonae responsuria seu lecliones in nocte et in die de ipso Domini natali saut canendi. In octabas autem Domini quod est kal. januar. ordincm quo Domini natale in omnibus observant. Inde vero in teophaoia praeter domiuicos dies vel natalîciis sanctorum de cotidianis diebus psallunt. Pridie theophaniac jciunium publicum faciunt [fol. 94] et hora noua missas célébrant et laetaniam publicam ad missam faciant, et raedio noctis temporc ingrediuDtur ad vigilias. Psalmos quoquc aut lecliones vel responsuria de ipsa die canentes tantum de muneribus magorum et baptismo. de uuptiis vero quae facta sunt iu Ghana Galiteae octabas tcophauiae célébrant. Sed et omni ebdomada usque iu octabas semper de theophania canunt. Expletis igilur nocturnis seu et matutinis. mox cum cereis et candelabris seu et turibulis cantando Te deuh la.uda.mus ad fontes veniunt. Hoc (inito incipiunt laelaniam îd est Cubiste audi nos et reliqua. Ipsa expleta adslantibus episcopis presbiteris diaconibus subdiacouibus vel omni clero et

DigilicJbïGoO^lc

cuDcto populo i atatim episcopus benedicit fontes ; post benedictionem vero facieas de chrismale crunem in ipsis foDlibus de ipsa chrisma apargït super cunctum populum. Hoc fnclo omnis populus accepit benedîctioDem uausquis in vasia suis de ipsa aqua nd spargendum lam in domos

vel frnctibus eorum. Deinde

bitcri auldiacoDÎ induentea se atiis vcstibus didis ingrediualur in fontes et acceptis înfantibug a parentibus baptizaat eos ter mergentes in aquam in noraiae Pairie et Filii et Spiritua sancli, tantum sanctam trinifatem Hi?mel invocantea. LevatiBipsisinfantibusoETeruntcosinmanibussuis uni presbitero. Ipse vero presbiler facicns de crisma crucetu in verlioe eorum cum invocatione aanctae trloilatis, Deiode sunt parati qui eos suscipere dcbeant cum lenteis in m a ni bu s eorum et Iradunlur eis a preabiteris vel diaconibua qui eOB baptizant. Baptizati aatcm infantes mox deportantur anle episcopum et datur eis grntia Spirilus septiforrais cum chriamatc in fronte et invocatione sanctac trinilalis, id est conRrmatio baptismi vel christianitatis. Missas vero in ipsa die ordine quo diximus [fol. 95\ Domini Dnlalem scquuntur. Postea quidem die secundo mense februario quod est IllI non. ipsins menais colliguntur oroncs (am cicrus romanac eccicaiae quam et omnes monachi inonasleriorum cum omni populo suburbano seu et copioaa mu]litudoperegrinorumde qiiacunque provintia congregali venienics ad eccleaiam beali Adriani mane prima, et accipinnt de manu ponlilicia unusquia cereo uno omnes viri cum feminis et infantibus et acceudunt cos porlaotes eos in manibus omnes una voce canentes unusquia in ordine auo quo militai, procedcntibus ante douinum apostolicura aeptem candelabris cum cereis seu et turibulis cum ttmiamalibus, et accensis lampadibus ante uniuscuiusque domum , ante ponliGcem proccdnut 01UDC8 cura magna reverenlia ad sanctam Mariam maiorem, et ibidem devolissimo missas celebrantur qualiler post pnriacationem bcate Mariac dominus noster Jhcsus Cbrixtus secunduin legcm Moysi reproaentalus est io lemplo et accipicDs cum bcaluB Simcon prophela in ulnis suis bcnedixit

332 HISTOIRE DU BRÉVrAIRB ROMAIN

Deiade Beplnagesimo die antc paecha dominica tamen ingr^diente septuagesima apud eos celebratur. Hoc enim faciunt vel pro revereDtia tantac fûstivitatia Tel pro eruditione populi ut per numerum dierum cognoscant jam adpropinqiiarc diem saDctum paschae et praoparet se unusqnisque accuDdum devotionem et virtutcm euam qualiter ad ipsuin Banctum diem cum tremore et revereotia contrito corpore et mundo corde perveaiant. Et aon solum LXX sed et LX. L. XL. XXX. XX. XV et Vni semper ipso ordine celehrantur. Ht quanlum plus cogDOveriat adpropinquare saoclum diem

inquinamento carais vel immiindltia se obstineant ut digni siat communicarc corpus et saag;uiDcm Domini [fol. 9ff\. Graeci autcm a LX'°>de caroe levant jeiuainm, monachi vero et romani devoti vel boni christiaui a L, ruslici autem et rcliquus vulgus a quadragesima. Primum aulem jeiunium Illl et VI feria posl L, id est uaa cbdomada antc quadragesima apud eos publicae agîtur. Inde vero prima ebdoinada in quadragesima itcrnm quarta et seita feria seu et Babbalo stationes publicas faciunt, el jeiuniuni cum XII leclionibus in ipso aabbato consummantur. Et si fuerit ipsum sabbatum de marlio mensc ordinationcs sacerdolum facioDt, sio autcm in alia ebdomada vel tcrtia quando pontifex judicavcrit itorum IIII et VI feria seu et sabbatum cum XII lectionibus sïcut prîus celebrare videnlur el ordinantur qui ordinandi sunl. Quarta vero ebdomada anle pascha incipiunt Bcrutinium facere ad infantes qui in sabbalo sancto baptizandi erunt. Explicit,

B, Extraits de l'Ordo da Saint-Amand.

Paris, Bibliothèque nationale, n" 974. i\' siècle, provenant de Saint-Amand-en-Puelle. Cet ordo a été publié par M. Duchesne, Origines, pp. 438 et suiv. Je n'en reproduis que les passages qui ont trait à la célébration de l'office divin. Ce texte est a en latin vulgaire, écrit M. Duchesoe

DigilicJbïGoO^lc

rail à une date antérieur romain qui a leau la pli

postérieure. «

un clerc frank, le reporte- 10 environ; si c'est un cWc édaction peut être un peu

Media illa nocle surgeoduoi, nec more solito Oeiis in adiutorium meum nec iavitatorium, sed in primis cum antiplionia III psalmi secuutur ; deinde versus; nec presbiler dat oraciouem. Deinde surgit leclor nd legeodum, et non petat faeaedictionem, et non dicît 7^ autem Domine, sed ex verbis leccionls jubet prior facere finem ; III [lectiones] de Iractatu sancti Auguslini in peatmo Exaudi Deus oracionem meam dam Iribulor, III de Apostolo ubi ail ad Corintbios : Et ego accepi a Domino qiiod et iradidi vobis. VIHI [psalmi] cum antiphoois. VIIII leeliones, VIIII respoosoria compleli sunt ; et non dtcit Gloria nec in psalmia nec in responsoriis. Sequitur matutinum. Matutino complelo non dicit Chirie eleison, sed vadunt per oraloria psalmis psallendo cum BDtiphonis...

Media noctt

i surgendum est ; nec

more solito Deus in

adiutorium m

eum nec invitatorium dicnnlur. VIIII psalmi

cum antiphoni cionc HIeren.

is et respOBSoriis ; lectiones III de lamentaiœ, III de Iractalu sancli Augustini de

psalmo LXIII

, très de Apostolo ubi i

lit ad Acbreos : Fesli-

nemas ergo ingredere in illam reijuiei nec in psalmis nec in responsoriis ; ne cionem, sed sicut superius. Sed tnnti

•n. Et non dîcil Gloria G leclor petit benedicjm inchoat ad matuti-

nom anliphona in primo psalmo, li deitra, in secundo psalmo de parte omnes psalmos usque VI aut VII, a reservetur abaconsa usque in Sabbalo

iila lampada de parte ut in Cnem evangelii,

r BREVIAIRE ROMAIN