ORDO QUALITER IK
]cte surgcDduDi est, et sicut superîus ti
cepto ÎD lumioaribua, eed laotum dus lampada
accendatur propter
tegendum.
PoEt hoc vero die
illa. octava hora diaei procedit ad eccle-
aiam omnis clerus si
ea et oranis populus, et ingredilur archl-
diaconus in sacrar
io cura aliis diaconibus et mutant se
sicut in die sancta
. Et aegrediuDtur de sacrario et duae
faculae anle ipsos a*
^ccnse porlanles a subdIacoDO, el veoiuDt
ante altare diacotii,
Osculantur ipsum el vaduat ad sedem
pontlQcis, et ipai i
subdiaconi stant rétro altare, tenentes
Taculaa usque dum
complenlur lectiones. Deînde nnnuit
archidiaconus subdi
acono regionario ut legatur loctio prima,
a grcco sivo in lalino, Deiode psallit saccrdoa infra thro- □um in dextra parle allaris et dicit Oremus, et diaconus Fteclamus genua. et post paiilulum dicit Levate. Et sequitur oracio Deus qui mirahiliter creasti kominem. Deinde secuntur leclioues et cantica seu et oraciones, tam grece quam latine, sicut ordinem habent.
Lectionibus expletis, egredîuntur de ecclesia qnae apellatur CoDstantiniana et descendil arcbidiaconus cum aliis diaconibus, ot ipsas faculas ante ipsos, usque in sacrarium qui est juita fontes, et ibi expcctant pontifiuem. \^Suii la célébraiion du baptême des catéchumènes.]
Deinde revcrtitur pontifex in sacrarium qui est juita thronum, el ipsas faculas ante ipsum. Et stat unus de scola ante eum, et dum ei placuerit, dicit : Intrate. Et iochoant letaaia boc ordine, id est prima VII vicibus répètent, Similiter, facto intervallo, dum jusserit pootifex, dlcuDt tertia letania, ter répétant. Et dum diserint Agnus Dei, egreditur pontifex de sacrario et diaconi cum ipso, bine el inde, et duae faculae ante eum portaotur ab eis qui eas porlaverunt ad fontes. El veniens ante altare, stat inciinato capite, usque dum repetunt Kyrie eleison ; et osculalur altare et diaconi bimiliter, hinc et inde, Deinde rcvertit ad sedem Buam, et ipsi BubdiacoDÎ regîonarii teoeot ipsas faculas rétro altare,
DigilicJbïGoO^lc
dûxtra Icvaqiie, Et dicit ponlîfei Gloria in excelsis Deo. Sequitur oratio, ipde lectio et Alléluia, Confileniini Domino et tpactua Laudale Dominuni. Et ipsa nocte non psnltit oScrtorium nec Agnus Dei nec aDliphona ad comniunionem. Et commuDicat omnis populus. seu el infaolcs qui in ipsa nocle baptiznti sunt, similiter usque in octavas paschae...
[Je relève dam un ms, peu connu, le Pontifical de Poitiers de la bibliothèque de VArsenal. n-> 997, fol. i78, »ji. du X' siècle, un court commentaire des rubriques précédentes :
Morem autem benodicendi cerei romana ecclesîa fréquentât, aed mane eancti sabbati sedcnte domno apofitolico in coDsistorio lateranensi. ,. Omni aulcm sollicitudioc procuretur ut GLOHi*. IN EXCELSIS DEO ea noctc untc non incipiatur quam Stella appareatin coelum : quod tune rationabilîter peragi polerit, si peraclo baptismate hora coDsideretur. et, facto intervallo, secundum cou gril On lia m tcmporis, tactania tcrna ad introitum ila inchoelur ut eadem finîla... Stella io eoelo apparente gloria in e^scelsis deo incipiatur : ea scilicet ratione ne populi ante médium noctie ab ecclesta dïmittantur. Si quidem traditio apostolica est média nocte in huius sacra-
runt... Enimvero sîcut reracium personaruni relatioae tfaditur. qui nostro temporc de Hierusalem advenenint, bac auctoritate et Iraditione fidelea populi illic instructi, in sabbalo vigîtiarum paschae in ecclesiam couvenieutcs quasi DomiDUm cxcepturi ac vclut ad eius judicium propcraturi, omai devotione el sollicïtudinc inlenti cuni silcnlio et trcmore horam in evangelio designatam praestolantur. Clerus etiam ea nocte cum suo pontificc in ecclesia degcns prediclam cum pavore et devotione expcclat boram : uec ante tDgrediuntur ad misaas quam una ex lampadibua in sepulchro Domini per angclicam illuminetur RdmiDistrationcm.]
In ïigilia Penlecoste aicut in Sabbato sanclo ita agendum est, sed tantum una letania ad fontcm et alla pro int[roitu] ; oITertorium seu Alléluia ve) antipbona ad communionem sicut coDliaet in antifonarium.
In ipsa nocte aancta Resurrectionis, post gallorum cautu
surgendum est. Et dum veoerinl ad ecclesiam el osculant se iovicem cum silenlio. Deiode dicit Deas in adiutorium meum. Seqaitur invitatorium cum Allclnia ; sequno- Inr m psalmi cum Alléluia : Bealus vir. Quart fremaerunt génies. Domine, qitid multipUcati surit. Sequitur versus, et orationera dat prt'sbiter. Deindo aecuntur III lectiooes et Fesponsoria totidcm, prima lectio de Âclibns aposlolorum, inde sccunda, t«rtin de omiliU ad ipsum dïem pcrtiDealium. Sequitur matutlDum cuin Alléluia.
Infra albas Paschae, très psain»
lur per sîpgulas noctes usque in leria II", Cum invocarem, Verba r, luo; feria III" . Domine Deas meus In Domino canfido ; feria IIII' , Usquequo Domine, Dixit însipiei habifabit. Conserv
>B per Docturno imponun-
lea. Domine ne in furoie :, Domine Dominas nosler, Salyiim me fac Domine, ; feria V" , Domine quia Domine, Exaudi Domine ; feria VI" , Coeli enarrant, Exaudiat te Dominas, Domine in virtufe tua; sabbato. Domiai est terra. Ad te Domine levavi. Judica me Domine. In dominica vero oclabas Paschae vi^liam plcoam faciunC, sicut mos est, cum VIIII lectiouibus et totidem responsoriis.
la primis domîaica saucta, hora uona, couveDit scola cum episcopis, presblteris et diaconibus iu ecclesia maiore quae est catbolica, et a loco crucillxi iucipiunt Ckjrie eleison et veDiuDt usque ad altare, Asceudeutibus diacouibus in poium, episcopi et presbileri slatuuntur locis suis in presbyterio et sancto acte altare stel'. Fiuilo Chjrie eleison, aonuit archidiaconuB primo scolae, et ille, ioclinans se illi, iocipit Alléluia cum psalmo Dixit Dominas domino meo. Ho> explelo, iterum anouit archidiaconus secundo vel cui Toluerit de scola. sed et omnibus incipientibus hoc modo praeci-
,,.li.H,
S et tancliim antt altare
DigilicJbïGoO^lc
pit et dicit itenim Alléluia cum psatmo CX, Sequilur past huDc primus scolae cum paraphe nis lis instaDtibus Alleiuia et respondent paraphouiele. Sequitur subdiacoDUa cum infantibuB versum Dominas régnant décore induit ; et respondcnt paraphonislae Alléluia ; item versum Parafa sedes tua Deus, et sequitur Alléluia a paraphonistis ; item versum Elevaverunt flumina Domine, et reliqua. Post hos versus salutat primus scolae archidlacono, et illo aanuenle incipit Alléluia cum melodias. simul cum infanlibus. Qua eipleta respondeat paraphonistc prima Alléluia et fiultur. PoBt hauc iocipit Alléluia tercius de scola in psalmo CXI ; post hune sequitur Alléluia ordiue quo supra : Alléluia Pascha nos- Irum ; versuB Aepulemur. Hanc expletam, ordinem quo supra, incipit archidiaconus iu evaDg^lio anliphonam Scia quod Jesum queritis crucifixum. Ipsa eipleta, dicit saeerdos
Deiu descendit ad foutes psallendo antiphonam In die resurrectionis meae. quam ut finierint inchoatur Alléluia ; psallitur psalmus CXII. Ipso explelo, sequilur Alléluia, O Kyrio$ ebasileusen euprepian, et sequitur Alléluia a cantoribus ; item versus Ke gar eslereosen tin icummeni tis ; et lioitur ordine quo supra. Post hanc sequitur diaoonus secundus in cvangelium anliphonam Venite et videte locum ; dcinde sequitur oratio a prcsbitcro.
Et tuLC vadunt ad saoctum Aodream ad Crucem, canentea antiphonam Vidi aqaam egredienlem de templo. Post hanc dicitur Alléluia cum psalmo CXIII. Quo flnito, primus scolae ÎDcipit Alléluia, Venite exultemus Domino, versus Preoccupemus faciem eius. Post hanc dicit diaconus in evanfçelio antiphonam Cito euntea dicite discipulis eius ; deinde sequitur oratio a presbitero.
Deiude desceudunt primalus ccclosiae ad accubita. invi-
tisi una. de procumma [una]. Postquam biberint, omnes presbiteri ot acholili per singulos lilulos redeunt ad faoiendas vespcras, et ibi bibunt de dato presbitero.
Uec ratio per totam ebdomadam servabitur usquc in dominica Albas.
Iliatoire du Bréviaire romain. 23