O0GO
In nomine sancte et individue Trinitatis. Notum ‘esse volumus omnibus Christi fidelibus, tam presentibus quam futuris , ego Landricus, gratia Dei abbas, omnisque conventus monachorum Sancti Petri Carnotensis , qualiter nostro loco data fuerit terra quam possidere videmur in Gausberti villa (1), a quodam milite ex (2) claro genere , Richardo nomine , vel qualiter concessa sit a nobilissimo comite Normanniæ Willelmo, sen a fratribus supradicti militis, Willelmo scilicet atque Balduino.
(1) Gourbesville, Manche, cant. de Montebourz. (2) L'édition de M. Guérard porte et.
In anno igitur quo finitum esse intestinum bellum dinoscitur, quod inter regem Hainricum et Willelmum comitem diu duraverat, supradictus miles Richardus a comite , cum aliis Normannis, missus fuerat custodiendi gratia Tedmarum castrum (1). Qui dum ibidem esset, infirmitate corporis qua et mortuus est tactus, diligenter animi suæ detrimentum timens, Nigello quodam a se vocato, qui sororem suam in conjugio habebat, seu aliis amicis, petivit ut quidam monachus noster Gausfridus, qui tunc forte aderat , ad episcopum civitatis curreret, seque , tam ipse quam: alii, absolvi facerent et ad cæœnobium sepeliendum deferrent , eo tenore ut ab illo die in æternum, monachi nostri. loci terciam partem Gausberti villae possiderent..... Auctorizavit autem hoc donum gloriosus comes sepe nominandus Willelmus, pro cœlestis vitæ premio, in villa quæ vulgo dicitur Curtis Dominicus (2), non longe a castro Drocis, coram obtimatibus suis... Concessa est et roborata hæc donacio pridie nonas augusti, die qua mortuus est Hainricus rex Francie (3).
( Cartul. de S. Père de Chartres, éd. Guérard, p. 152).
(1) Thimert, Eure-et-Loir, cant. de Cháteauneuf. (2) Courdemanche, Eure, cant. de Nonancourt.
(3) Cette charte permet de fixer la mort de Henri I*' au 4 août (1060), date qui est également fournie par plusieurs chroniques imprimées dans Bouquet, XI, 169, 287 et 291, et à l'appui de laquelle peut encore être invoqué, jusqu'à un certain point, l'obituaire de Notre-Dame de Paris, à l'article du 2 août (dans Guerard, Cartul. de N.-D , IV, 125).
La mort de Henri I est rapportée au 4 août 1060, dans la première édition de l'Art de vérifier les dates (p. 498). J'iznore par quel motif les auteurs de la troisième édition du méme ouvrage (I, 570) ont assigné pour date à cet événement le 29 aoüt 1060. C'est là uue inexactitude qu'il importe de signaler, parce qu'elle a passé de nos jours dans plusieurs livres qui font autorité, "E
30. EXTRAIT D'UNE CHARTE ACCORDÉE A LA CATHÉDRALE DE BAYEUX PAR LE DUC GUILLAUME ET SOUSCRITE PAR EUDES, VICOMTE DU COTENTIN.
Vers 1060.
In nomine etc. Egoautem Guillelmus, divina dispensatione Normánnorum marchio et dux,.... terram beneficii mei , Brenerias (1) nomine,. .. Baiocensi ecclesie dedi, et de nostro eam in ecclesiasticum jus transtuli. Et ut hec nostra tradicio per multa temporum spatia inconcussa perduret, atque a suo statu nullatenus moveatur, litteris diu victuris commendatam manu mea subter firmavi, meorumque fidelium qui aderant manibus corroborandam tradidi.... Guillelmus dux. Mathildis comitissa. Robertus, filius Guillelmi ducis. Willelmus, Ebrocensis episcopus. Rogerus de Monte Gomeri. Robertus , comes de Moretonio. Hugo de Gornal. Gerardus dapifer. Guillelmus de Curcella. Radulfus camerarius. Robertus, comes de Ou. Eudo, vicecomes Constantini. Hugo de Monte Forti. Ricardus filius Guillelmi ducis, Guillelmus filius Osberti. Gervasius de Domno Fronte. Hugo de Portu. Robertus de Berneres. Robertus, filius Rogeri de Monte Gomeri. Guillelmus, filius Guillelmi filii Osberti. Osmundus Agullun.
( Livre noir de l'église de Bayeux, f. 2, v^, n. 5.)
(1) Berniéres-sur-Mer, Calvados, cant. de Douvres.
31. CONFIRMATION PAR NÉEL LE VICOMTE DE DIFFÉRENTS BIENS QUE L'ABBAYE DE MARMOUTIER POSSÉDAIT A GUER- NESEY.
Vers 10G0O.
Notum sit omnibus , presentibus et futuris, quod ego Niellus vicecomes donum sex ecclesiarum de insula Grenerodii, quod dominus meus Willelmus, Normannorum comes, fecit liberum et quietum , sicut in scripto quod de hoc ipso fit continetur, et ab eodem comite firmatum constat (4), absque cujuslibet calumpniæ inquietudine, quæ de me vel de meis surgere possit , Sancto Martino Majoris Monasterii ejusque monachis perpetualiter , pro anima mca, annuo, uxore mea Adila , simulque filiis nostris, Rotgerio videlicet et Willelmo , alteroque Willelmo et Girardo, una cum sororibus eorum, Emma, Bilelde atque Mahelde, idipsum similiter pro animabus suis annuentibus. Partes aute.n omnium quicumque tenebant de me aliquid de decimis harum sex ecclesiarum , id est ecclesie Sancti Petri de Portu , ecolesiæ Sancti Andree de Putenti Pomerio, ecclesi Sancti Martini de la Berlosa, ecclesi Sanct; Mari: de Torta Valle, ecclesie Sancti Samsonis episcopi, ecclesie Sancte Trinitatis , liberas et quietas faciens, tanquam ea qua sub meo erant dominio, assensu et voluntate jam dictæ conjugis et filiorum ac filiarum quos supra commemoravi , praefato sancto sibique servientibus auctorizo, singulis, pro parte quam quisque in eisdem tenebat ecclesiis, reddens mutuum quod inter nos convenit. Omnes vero qui suas partes sancto Martino, me interveniente , dimiserunt, ad convincendum eos, si quandoque id negare temptaverint, hic nominatim
(4) Voyez plus haut, p. 21, n. 19.
ss NN on
designati sunt : Niellus filius Unfredi de Haga , Willelmus Rocherolus, Guazernacus, Torgius (1) et Ricardus frater ejus, filii Britesonis, Rotgerius Trifledus, Toraldus filius Chetelli, Guido clericus , Guascellinus de Toravilla (2), canonici Sancti Salvatoris , Toraldus filius Helgonis. Rotgerius vero filius Toraldi , qui suam partem quemadmodum alii dimisit, septem libras denariorum a fratribus Majoris Monasterii accepit, eo quod quindecim acros terre proprie, quam in eadem habebat insula ; Sancto Martino in dominio donaverit. Ego quoque de ipsis fratribus triginta" denariorum libras sumpsi , quas michi karitate potius quam debito contulere, pro hoc auctorizamento , quod eis de omnibus quæenmmque ad præfatas pertinent ecclesias feci. Testes autem qui hoc viderunt etaudierunt, et hanc quæ de hac. re facta est cartulam mecum pariter tactu manuum firmaverunt, his vocabulis appellati sunt : Nigellus, Adila uxor mea, Rogerusfilius meus, Willelmus, Ingulfus dapifer , Rogerius filius Toraldi , Unfredus filius Ansquitilli , Rainaldus Foliot, Ricardus de Sturavilla , Gosfridus filius Rotberti Venatoris , Nigellus de Glanvilla , Rodulfus camerarius , Rannulfus capellanus , Serlus filius Alveredi, Ricardus Britesonis filius. ( Copies à la Bibl. Imp , ms. latin 8441, t I, p. 195 ; Col
lection Baluze, vol. 77, ©. 56 ; ms. latin 12878, [. 1381 ; ms. latin 12880 , f. 14. )
4) Deux copies portent : « Torguis. »