‹ Histoire du concile de Trente (volume 2)Chapitre 189 sur 373 · SECTION IV · texte numérisé non relu

SECTION IV

Le concile de Trente fut-il œcuménique?

177. L'œcuménicilé du concile de Trente a été contestée par Henri VIII, roi d'Angleterre, les Etats protestants d'Allemagne, Innocent Gentillet, Charles Dumoulin, Guillaume Ranchin, Spanheim, Heidegger, Jurieu et Leibnitz, dans sa correspondance avec madame de Brinon et Bossuet, au sujet de la réunion des luthériens à l'Eglise catholique.

ALLEGATIONS

178. 1°. Henri VIII. — « Generalia appellantur (concilia), ac vel ipso nomine satis nos admonent , omnes in universum christianos, qui de dogmate aliquo inter se dissentiunt, hic aperte, libère, impune, sententiam suam proferre posse [Voy. n° 162); nimirum cum quai in generali concilio de— cernuntur, ex eoquo ad omnes quorum consensu fiunt, perlincant ac spectent, par est ut quisque quœ sentiat intrépide pronunciet. Dubio procul nos non putamus id concilium générale dici debere , ubi solum andiuntur ii qui perpetuo decreveriut , pci

[Vingt cinq.)

DISCUSSION DES MOTIFS CONTRE LE CONCILE

lieneraie concilium uec esi, ueu uiui puiusi, dus suuisqut civuauuus nuens utrm.miii ubi idem et solum advocati et adversarii , (qui omnes très quartas partes lotius Geridem et rei et judices sunl. » (Deuxième let- maniae regionis coniiciebant) necnon ab ips(

eliam Francisco 1°, Galliarum rege (1). Éts enitn eo suos legatos miserit, nulles tamei sui regni praesules aut theologos miltendo curavit : satis subindicans sibi non probar hoc concilium, quasi illégitime convocatum et loco non opportuno, quodque haberetur j tione potest . siquidein ineo solus papa, cura judicibus snspectis et non admittendis : que obstriclis sibi cardinalibus , episcopis , prae- madmodum deinceps copiosius demonstrabi latis, et cseteris mancipiis suis regnum possi- lur. » (Exam. conc. Trid. ï. II, sess. I, n. 1. det, solusque summain prrcsidendi, judicandi 1S± « Undecimo oclobris die, eodem anm et decidendi auctoritalem sibi arrogat , ab 51 5 décima tertia sessio habita est quae cons

COqiie iniinere nOll tailtlim bos Stal tatiAt soT.iffint.1 rirHlPr pnisrnnk Œl. p* nui

tre. Voy. Sect. VI.)

179. 2°. Les Etats protestants d'Allemagne. — « Tridentinum hoc pontificis concilium, licet in diplomate edito œcum;nicum et universale identidem nominctur , re ipsa tamen et vere hoc nomine censeri nulla ra

.e* tabat sexaginta circiler episcopis (2), ex qui alios omnes omnium ordinum polilicos yi- k,.o u;<.nn»; „..„„»„:„;.>#:„.,;.,,...,» u.i: M

ros , ipsos eliam sime removere l.

^>mnino in animo habet. Quàravis in diplomate verba hœc adjecerit : Quibus jure, aut

îium ordinum polilicos yi- Dus hispani erant viginti quinque, itali u-

t reges ac principes longis- gjnlij reiiquj 0mnes germani, sardi, siculi

et a decidendo excludere et hungari; galli nulli. Aderant et quadra

10 habet. Quamvis in diplo- ffm,„ dllo (hpnloffi : nnvpindpr.im n«mne bis

privilegio, aut more majorum conciliis generalibus interesse, et sententiam dicere liceat : tamen non obscurum est his verbis aiium prœterea neminem ab eo dici atque intelligi, quam cardinales , episcopos , prœlatos , abbat-s exemptos et monachos quosdam : quomodo postea se ipsum satis déclarât illis verbis qu» sunt in édita bulla indictionis: Quocirca, venerabiles fratres nostros omnibus ex locis patriarchas, archiepiscopos, et dilectos jilios abbates, cœterosque qui in concilio generali sedere et sententiam dicere jure communi, vel ex privilegio , vel ex antiqua consuetudine licet, etc.

; ISO. « Atqui, qua ratione id concilium recte dixerimus générale aut universale , a quo major ac potissima pars et cujus vel praecipue interest , Iraperator scilicet ipse, reges omnes, principes, omnesque vin docti , denique quotquot usitate clencorum nomine appellari non soient , removentur et excluduntur ? quomodo universale vel générale dici recte potest id , quod tantum unam speciem complectitur, clericos videlicet; alteram autem; laicos scilicet, excludit ? Et cum fides sit universalis nec minus ad laicos pertineal quam ad clericos , quomodo tractatio fidei debebit esse particularis et non universalis, cum causa fidei sit communis tam clericis quam laicis? » (P. 40. Voy. n. 163.)

I8i. 3° Gentillet. « Prœter hos legatos, eodem convenere duo alii cardinales, quatuor archepiscopi, et triginta très episcopi, hispani omnes aut itali, tribus exceptis; his adde quadraginta septem doctores theologos, partim monachos, partim ex cœtero clero,

maxima tamen ex parte hispanos aut ita- ëi"\es préiais espagnols ei italiens criaient qu'il los (1). Ex tôt igilur et talibus vins, conci- fallait poinl ies |aisser aller. Enf,n> p0ll en vint à lium in initio coaluit. Ex quo facile percipi accord, que le seul évèque de Rennes retourne; potest, an vere œcumenicum seu universale pour informer le roi, et que les deux autres re appellari potuerit, cum in eo tam exiguus raient. Ce que le roi approuva fort ensuite. » pastorum numerus adfuerit. Ideoque non

(l)Iln'yeutàla première session du concilcquequatre archevêques, vingt-deux évêques et cinq généraux d'ordres. Il y avait un Irlandais, un Suédois, trois Français ; les autres appartenaient aux divers Etats d'Italie, d'Espagne, etc.

ginta duo theologi : novemdecim nempe his pani, duodecim germani et flandri et unde cim itali; cardinales Crescenzi italus-et Ma drucius germanus, pontificis legati ei concili' prœfuere. In hoc autem consessu actum es de sacrosancta cœna Domini, seu de euchai ristia, de transubstantiatione,concomitantia| adoratione eucharistiœ, et de festo quod coi porisDei dicitur.»(/6ûi, LUI, sess. XIII, n.l

183. « Décima nullitas hœc est : quod sci licet patres Tridentini suum concilium œct menici, id est universalis, nomine insignive runt, quasi eo ex totius christiani orbi provinciis delegati confluxerint, aut ab orra nibus in universum nationibus approbaj tum fuerit. Atqui longe aliter se res habe Etenim, a maxima parte provinciarum chri tianarum improbatum est, nullique ab iis t missi sunt qui intéressent legati aut prc suies. Adco ut ejus definitionibus ac decreli nulli eorum qui non adfuerunt aut a quib reprobatum est jure teneri astringive possi aut debeant, ex vulgari illa juris regul; Res inter alios acta vel judicata aliis m nocet. » (Ibid.y l. V, n. 14.)

Page 1