C IN QUI KM E PARTI E
son droit à l'université de sa ville natale, mais comme écolier il perdit son temps et ne profita guère des leçons de ses professeurs. Bientôt après, il se prit d'une vive passion pour la science et, voulant réparer le temps perdu, il se mit à l'étude avec acharnement ; il apprit seul à fond les langues anciennes, la littérature, l'histoire, la philosophie. Ses progrès furent si rapides que, dès l'âge de vingt-cinq ans, il fut en état d'ouvrir à l'université de Toulouse un cours privé qui lui valut quelques succès. A l'âge de trente et un ans il concourut pour une chaire, maison lui préféra Forcadel. Fut-ce le résultat d'une injustice ou bien faut-il dir.e avec d'autres que Cujas n'a pas subi cet échec ? Cette question offre pour nous peu d'intérêt et on peut admettre, sans amoindrir en rien la
donato, Pro derelicto, Pro dote, pro suo, De verborum obligationibus (t. I, p. 893 à 1251); — Paratilla in libros IX codicis (t. II, p. 2 à 630) : — Commentarii ad très 2JOS^vemos codicis libros (t. II, p. 642 à 1016) ; — ffovellaru m constitution uni expositio (t. II, p. 1018 à 1171) ; — De feudis libri quinque (t. II, p. 1178 à 1375); — Observa Ho num lib/'i XXVII (t. 111, p. 1 à 785) ; — Commentaria in libros quœstionum Papiniani (t. IV, p. 1 à 830) ; Commentaria in libros XV Responsionum Papiniani (t. IV, p. 832 à 1419) ; — Commentaria in libros II Définition um Papiniani (t. IV, p. 142:2 à 1470) : — Commentaria in libros II de adulteriis (t. 1Y, p. 1470 à 1422) ;
— /// libros LXXVI1I Pauli ad ediclum commentarii (t. V, p. 1 à 875) : — Ad Julii Pauli libros Quœstionum XXV commentarii (t. V, p. 877 à 1154);
— RecitaLiones solemnes ad Herennii Modes tini di/ferentiarum libros novem (t. V, p. 1154 à 1199); — Ad libros XG Digesluruni Salvii Juliani recitationes solemnes (t. VI, p. 1 à 456) ; — Ad libros VI Juliani ex Minicio Natali recitationes solemnes (t. VI, p. 458 à 476); — Ad Salvii Juliani libros IV ad Urseium Ferocem recitationes solemnes (t. VI. p. 475 à 502);
— ht Juliani librum sinfjulurem de Ambicj ui lalibus recitationes solemnes (t. VI, p. 502 à 507) ; — Di libros XXI Responsor um Julii Pauli recitationes solemnes (t. VI, p. 509 à 602) ; — In libros Responsorum Neratii Priscirecilationes solemnes (t. VI, p. 602 à 610; ; — In librum sihgularem Responsorum Ulpiani Marcelli recitationes solemnes (t. VI, p. 610 à 623) ; — Ad libros H Responsorum Ulpiani recitationes solemnes (t. A^I, p. 623 à 627) ; — Ad libros XI 1 Responsorum Modestini reci tationes solemnes (t. VI, p. 637 à 693) ;
— Ad libros IV Respo?isoru?n Scœvolœ recitationes solemnes (t. VI, p. 693 à 762) ; — Ad libros IV Decretalium Gregarii IX recitationes (t. VI, p. 766 à 1151) ; — Recitationes solemnes ad tilulos Digestorum (t. VII tout entier et t. VIII, p. 1 à 888) ; — Commentarii in ïnstitutiones (t. V1IF. p. 890 à 1134) ; — Epistolœ (t. VIII, p. 1134): — Prescriptio pro Monlucio episcopo (t. VIII, p. 1145) ; — Commentarii in libros codicis (t. IX tout entier) ; — Controversiarttm Johannis Roberti Aurelianensis et Jacobi Cujacii libros 111 (t. X, p. 1 à 382) ; — Notée (t. X, p. 183 à 746) ; — Ad lègem nonam de j ' urisdicUone repetita praelectio (t. X, p. 746); — La lin du Xe volume renferme les commentaires de quelques textes isolés. Il a été publié une table générale des œuvres de Cujas sous le titre : Promptuarium operum Jacobi fujaci, auctore Albanensi, 2 vol., lro éd. en 1763, 2e éd. en 1795. On a réimprimé l'édition Fabrot à Turin en 1874, 9 vol. in-4°.