LIX

Extrait d'un diplôme de Charles le Chauve en faveur de Vabhaye de la Grasse ' .

IN nomine sanctae & individuae Trinitatis. Carolus Dei gratia rex, &c. Notum sit quia Elias venerabilis abba ex monasterio Sanctae Mariae, quod est situm super fluvium Orobione, &c.

(Le reste comme dans le diplôme de Louis le Débonnaire, ci-dessus n. XXI.)

Jonas diaconus ad vicem Hludovuici recognovit.

Data III idus maii, indictione vi, anno un régnante Carolo gloriosissimo rege. Actum in monasterio Sancti Saturnini prope Tolosam, in Dei nomine féliciter. Amen.

' Archives de l'abbaye de la Grasse.

Diplôme du même roi en faveur du monastère de Cubières ,. au diocèse de Narbonne '.

IN nomine sancte & individue Trînitatis. Karolus Dei gratia rex. Omnibus episcopis, abbatibus, comitibus vel omnibus fidelibus sancte Dei Ecclesiae & nostris notum sit presentibus atque futuris, quia veniens vir venerabilis abba, nomine Lazarus, ad nos cum monasterio suo quod situm est in pago Redensi in loco ubi dicitur Cuperia atque in honore sancti Pétri dicatum, adiens quoque serenitatem & deprecans celsitudinem nostram, ut faceremus ei de alodibus suis seu de fisco nostro auctoritatem regali ordine more firmatam; quemadmodum & facimus tam ad eundem monasterium quam & eidem abbati vel omnibus successoribus suis de omnibus causis sibi pertinentibus ; id est in villis, villaribus, in ecclesiis, tam in donaticiis & tradicionibus quam etiam in empticiis & comutatu. Interea vero poscens & nostram deprecatus est mansuetudinem clementia, ut amodo sub nostra tuicione atque defensione predictum monasterium cum omnibus rébus predictis sibi pertinentibus reciperemus, sicuti & facimus; & quemadmodum in ceteris regularibus monasteriis auctoritas nostra succubit, ita & in eidem monasterium predictum Cuperia stabili tenore esse decrevimus. Quamobrem volumus atque jubemus seu & concedimus huic venerabili abbati Eleazaro vel omnibus successoribus suis, ut ab hodie & deinceps nuUus comes, judex, vicarius sive vilicus ad eundem monasterium, [nec in omnibus finibus vel terminis

' Bibliothèque du roi ; ms. de Baluze coté Schedae Narhonenses, & archives de l'église de Narbonne. [Collationné sur la copie du douzième siècle, du cartulaire de Narbonne, lat. iioi5, f" 12 r°; — cette copie est assez fautive Si ne contient pas un membre de phrase que nous avons placé entre crochets. Du reste, le diplôme, par ses formules & son aspect général, paraît au moins altéré, sinon fabriqué.] [A. M.]

ir.

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

Éd.orig.

col. 80.

suis,] nec în omnibus rébus predictis illi partibus e contrario audacter & temerarie ad emulandum vel ad insurgendum commote nec ad violandum insurgere vel ingredi audeat, non ad inlicitas occasiones Édlt de Charles le Chauve en faveur

querendas, nec nuUas redibitiones vel para tas tollendas, neque mansionaticos vel fredas exigendasj quod si fecerit, dampnetur ita sicut decretum est in capitulo nostro '.

Quod si aliquis homo, Deo inspirante, ad eundem locum aliquit tradere vel au-

des Espagnols réfugiés dans la Septimanie '.

IN non tatis.

N nomine sanctae & individuae Trini- Karolus gratia Dei rex. Cum clamoribus pauperum aurem celsitudinis nostrae accomodantes, benignum assensum prae-

gere voluerit, plenam in omnibus habeat bemus ïdcirco notum sit omnibus sanc-

licentiam. Set liceat memorato abbati & successoribus fratribusque suis ibi Domino deserviri & jamdictum monasterium cum rébus predictis omnibus per hanc nostram auctoritatem quieto atque tranquillo ordine possidere, atque in perpetuum utili-

tae Dei Ecclesiae fidelibus & nostris praesentibus atque futuris, quia quidam Hispani in comitatu Biterrensi consistentes ac in nostrae proprietatis praediis commanentes, id est Ranemirus & Hansemundus presbyter, Aurifolio, Elias, Mirabilis

Éd. orig.

19 mai.

ter quod voluerint vel dijudicaverint fa- presbyter, Cicila, dum obsideremus Tolo-

cere, & sub sancti patris nostri Benedicti régula Domino valeant militari quiète.

Quod si ipsi abbates e seculo migraverint, quamdiu inter se taies invenire potuerint, qui ipsam congregationem secundum regulam sancti Benedicti regere possint, licentiam habea^it, & ipsi pro nobis & conjugi proleque semper Domino exorari délectent. Et ut hec auctoritas nostra inviolabilis atque inconvulsam obtineat firmitatem, manu nostra subter ea firmavimus & anuli nostri impressione sigillari jussimus.

Signum Karoli (iocus monogrammatîs) gloriosissimi régis mitissimus.

Jouas diachonus ad vicem Hlodoici recognovit & subscripsit.

Data II idus mai, anno liii, indictione vi, régnante Karolo gloriosissimo rege. Actum monasterii Sancti Saturnini prope Tolosam, in Dei nomine féliciter. Amen.

' Ces formules ne ressemblent pas aux formules ordinaires des immunités carolingiennes; il s'y mêle certaines parties de phrases qui rappellent les actes privés des dixième & onzième siècles. D'ailleurs, le reste du diplôme, à partir de cet endroit, est parfaitement cûnfo.rue aux règles diplomatiques oiauiaires. [À. M.J

sam & moraremur in monasterio Sancti Saturnini, adeuntes serenitatis nostrae fastigia, innotuerunt mansuetudini nostrae qii^liter Ildericus & Petrus seu Emensilus & quamplures eorum propinqui & progenitores eorum confugerint in villis quae dicuntur Aspirianus & Albinianus & eas juste tenerent & proprietario jure; quas siquidem aprisiones praefatorum Hispanorum progenitores per licentiam seu concessionem avi nostri Karoli ac post obitum illius genitoris nostri augusti Ludovici ex deserti squalore habitabiles frugumque uberes proprio labore fecerunt.

Quam denique rationem de more regali fidelibus nostris venerabilibus, boc est Notoni archiepiscopo, necnon & Elmérado sacri palatii nostri comiti, Suniefrido etiam marchioni & Suniario comiti diversisque nobilibus nostris, omnimodis investigare decrevimus, &c. jubemus, ut ab hodierna die & tempore nuUum hominum liceat eisdem Hispanis posteritatique eorum & ipsis qui postea ad eorum fidem veulent aliquo die cum dictis aprisionibus sive hereditatibus, id est de domibus, vineis, terris, hortis in praescriptis villis consistentibus, aliquam inferre calumniam aut uUam facere cojitradictionem ; sed si-

' Archives de l'église de Béziers. — Baluze, Cap'itularla rcgum Francorum , appcndix, t. 2, c. '44v

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

30 mai.

eut a progenitoribus magnisque imperato- sollertiae, quia sicut in praecepto ante-

ribus parentibus eorum constat esse con- dicti domni ac genitoris nostri continet

cessum, ita ipsi & filii filiorum suorum imunitatis defensioneni atque tuitionem

usque in seculum cum onini securitate monasterio Sancti Laurentii, quod situm

ipsas res teneant atque possideant, & sub est in pago Narbonense super fluviu[m]

munburdo nostrae defensionis contra om- Nigella, seu David abbati suisque succes-

nium infestationem semper consistant. Sed soribus necnon & monachis in eodem

si etiam ex ipsis aliquis absque fîliis & monasterio consistentibus cum cella quae

nepotibus mortuus fuerit, volumus atque dicitur Canana, quae est super litus maris,

per hanc nostram auctoritatem concedi- necnon cum rébus quas idem David super

mus, ut eaedem res proximioribus suis Trasoarium & Theoderedum quoram mis-

parentibus revertantur licentiamque inter sis sepedicti domni ac genitoris nostri

se vendendi & concambiandi plenissime conquisierat, id est ecclesiam Sancti Mar-

habeant. Ut haec autem magnificentiae nostrae auctoritas meliorem semper obtineat vigorem, de anulo nostro subter jussimus sigillari.

Deomarius notarius ad vicem Ludovici recognovit.

Data XIV kalendas junii, indictione vu, anno IV régnante Karolo glorioso rege, in monasterio Sancti Saturnini, dum obsideretur Tolosa, in Dei nomine féliciter.

Amen.

Diplôme de Charles le Chauve pour Vahhaye de Saint-Laurent y diocèse de Narbonne '.

N' nomine sanctae & individuae Trinitatis. Karolus gratia Dei rex. Si ea que aedictis imperialibus domni ac genitoris nostri Hludovici piissimi augusti largita vel roborata sunt atque décréta nostrae mansuetudinis praecepto firmamus , regiam consuetudinem exercemus. Idcirco notum fieri volumus omnium fidelium nostrorum praesentium scilicet & futurorum

' Recueil des historiens de France^ t. 8, p. 457 ; original, aux archives du département de l'Aude, provenant des archives de la Grasse. [Collationné sur le fac-similé lithographique publié en 1 878 par l'abbé Verguet, de Carcassonne; l'original a été interligné au douzième siècle j ces intercalations sont écrites en minuscules gothiques.]

' Dans l'original, l'invocation est précédée d'une autre invocation monogrammatique. [A. M.]

celli & Sanctae Mariae & Sancti Felicis, & omnibus que in judicio exinde evindicato & praecepto ex eadem re firmito continetur, necnon cum cella nova sub honore sanctae Mariae constructa in pago Carcassense cum omnibus ad se pertinentibus sicut in praecepto fratris nostri Pippini exinde continetur, necnon & cum portu secus monasterium in maris littore sito per hoc clementiae nostre firmamus aedictum, per quod constituentes decernimus, ut sepefatum monasterium & in eo regulari ac monastico ordine viventes amodo.... cum omnibus ad se pertinentibus, qfue nu]nc possidere videntur vel que de cetero a Deum timentibus hominibus ad idem collatum fuerit monasterium sub nostra successorumque nostrorum tuitione in perpetuum maneat, quatenus nullus judex publicus neque quislibet ex judiciaria potestate aut ullus fidelium nostrorum tam presentium quam futurorum cellas aut ecclesias vel loca sive agros aut reliquas possessiones, quas nunc vel in postmodum in quibusiibet pagis & territoriis possident vel possessuri sunt, ad causas audiendas vel freda exigenda aut mansionaticas vel paratas faciendas aut fidejussores tollendos hominesque distringendos vel quascumque redibitiones aut inquietudines agendas nostris nec futuris temporibus ingredi audeat, nec ea quae supra memorata sunt penitus exigere présumât, sed liceat memorato abbati suisque successoribus res ejusdem monasterii cum omnibus ad se pertinentibus sub tuitionis atque immunitatis nostrae defensione, remota totius judiciariae potestatis inquietudine, quieto ordine possidere, Concedimus etiam

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC