LXXXI

Charte du roi Charles le Chauve en faveur de Frédoly archevêque de Narbonne '.

IN nomine sancte & individue Trinitatis. Karolus gratia Dei rex. Si sacris locis divino cultui mancipatis aliquid ex juris nostri rébus seu facultatibus conferre studemus, non solum in hoc regiam exercemus dignitatem sed maximum regni nostri munimen in hoc, agente divina gratia, esse nullatenus dubitamus. Quapropter noverit omnium fîdelium sancte Dei rolis régis. Actum Carisi[a]co palatio, in Ecclesie nostrorumque tam presentium Dei nomine féliciter. Amen, quam & futurorum sollercia, quia complacuit démentie serenitatis nostre ut ob Dei amorem nostramque in futuro ab ipso piissimo judice retributionem quasdam res nostre proprietates sancte matris ecclesie Narbonensis seu Redensis, que fundata esse dinoscitur in honore beatorum martirum Justi & Pastoris, cui sedi presidere cognoscitur divina vocatione Fredoldus venerabilis archiepiscopus, que res sunt site infra Narbonensem pagum, hoc est prope Narbona civitate villares duos.

Hudolricus inclitus marchio hoc ambasciavit.

Plaid tenu à Elne par Rîchelme, vicomte en Roussillon ^.

CONDITIONES sacramentorum ad quas ex ordinatione Richeimo vicecomite qui nuncupantur unus Casoles & alter sive & de judices qui jussi surtt causas Alancianus, & insula quae vocatur Man- dirimere vel judicare, id est Suniemirus, driacus & infra in insula Lici villarem Savaricus, Argemadus, Furrutio, Radeperqui vocatur Sancta Agatha, & alium villa- tus, Ermemirus, Inuvilardus, Albarus, rem qui dicitur Curcuciacus. Unde etiam Vuittericus judicum, Godeforte saione & altitudinis nostre preceptum hoc fieri jus- aliorum multorum hominum praesentia simus per quod memoratas res cum om- jurant testes prolata quos profert Renium rerum surama integritate,cum vineis, cemirus in faciem Daniheli qui est advosilvulis, terris cultis & incultis, ecclesiis, aquis aquarumve decursibus, exitibus & re- . ig texte porte n.

' Cartulaire d'Elne, f" 127 v"; & copie dans la ' Cartulaire de Narbonnej [latin 1 ioi5, f" 6 r° j collection Moreau, à la Bibliothèque nationale, copie du douzième siècle.] t. z, p. i3.

5 juin.

PrxEUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC.

davimus & manibus insiauavinius ad saionem Goddeforte. Et est unus ex ipsis campis juxta campum Jabenari vel juxta canipum defensori, & alius campus est juxta campum Santioni vel juxta campum Tutildi, & tercius campus est juxta campum Amabili & inlaterat in campum Corbelli, & quartus campus est juxta campum Eldefonsi & confrontât in campum Goderamai, & quintus campus est juxta campum Argerici & subjungit in campum Eldefonsi, & sextus ortalis est juxta ortum Argerici, inlaterat in ortum vel terra Truterici ; unde intemptio esi inter predicto Recemiro & Danhiel ad- V .cato predicto Richelmo vicecomite, qui suprascriptas terras ad bénéficia repetet. Sapemus & vidimus occulis nostris & auribus audivimus & de présentes fuimus in

supra.

Diplôme de Charles le Chauve en faveur d'Isemherty son fidèle ' .

' Bibliothèque du roi, Baluze, Chartes des rots, n. i3 yau']. Armoires, v. Sço, n. 482] ; original en parchemin, scellé d'un sceau bien conservé. Aux archives de l'Aude, fonds de la Grasse, une copie du onzième siècle environ, dans laquelle on a predicta villa Tresmalos , quando venit cherché à imiter les caractères paléographiques & avius istius Ricemiri condam nomine Wa- l'apparence de l'original. Cette copie a été prise damirus & pater ipsius idipsi Ricemiri po"'' "" a^t-'e original par D. Bouquet, qui l'a nomine Vuitigisus & prendiderunt jam- P"^l'^« ^ ^^ ''"'^^ '^^ véritable, dans ses Histo-

dictas terras prius per illorum adprisionem sicut ceteri Spani vel per preceptum domini imperatoris, & possiderunt eas infra hos legitimos annos, usque dum Suniarius comes eas tulit ad suprascripto Vuitigiso pâtre istius nieminiti Ricemiri sua fortia & inbeneficiavit eas ad homine suo condam Tructerio, & hodie magis per

riens de France, t. 8, p. 556, d'après '"'D. Martène & Durand; elle a été reproduite par M. l'abbé Verguet de Carcassonne, en i8<i5 & en 187^; lui aussi l'a prise pour l'original '. Outre la forme de l'écriture, qui permet de reconnaître l'imitation souvent grossière des caractères carolingiens, il faut compter au nombre des preuves du remaniement de cet acte à une époque postérieure l'insertion de plusieurs clauses que nous donnons en

tinent ad istum Ricemirum pro partibus note ; elles ont toutes pour objet d'étendre la do-

avii sui condam Wadamiro & patri suo "'''^•°" '''y^^' °" ^'^" P''^'^'"'' ^" '""^"- ^^"^"-

condam Witigiso per illorum adprisione . • , ^ .. , . ,j ,. ,• , ,..,,•

" '■ .. ' • Voira ce sujet un article de M. Leopold Delisie, Btblto-

ad habendum per supradictas terras, quam thèque de l'École des Chartes, t. 35, 1874, p. 2o3.

catus pro scripto Richelmo vicecomite ulli homini ad benefitio, ad cujus vocem

pro causa unde intentio vertitur inter eos, Danhiel advocatus Richelmo vicecomite

& nomina testium hec sunt, id est Tutil- eis repetet. Et ea quae scimus recte & ve-

dus, Jobila, Amabilis, Pomponius, Sese- raciter tesîificamus per supra adnixum ju-

nandus, Sanctio, Firriolus : « Juramus in ramentum in Domino. » Late conditiones

primis perDeum patrem omnipotentem & sub die quinto junii, anno octavo decimo

per Jesum Christum filium ejus sanctum- régnante Karulo rege. Poponius. Signum

que Spiritum, qui est in Trinitate unus Tutildi. Signum Jobilani. Signum Sese-

& verus Deus, sive & per reliquias sancti nandi. Signum Santioni. Signum Firrioli.

Pétri cujus baselica in vicho Helna fundata Signum Enneconi ubi jurabimus. Danhiel

esse dignoscitur, super cujus sacrosancto qui anc juramentum recepi, Auditores. Sig-

altario bas conditiones manibus nostris num Pétri Eles presbiter. Wigila presbiter.

continemus vel jurando contangimus, quia Signum Mironi. Signum Argerici. Signum

nos jamdicti testes scimus & bene in veri- Irziaudi. Signum Rechilani. Margaptus

tate notum habemus de ipsas terras qui presbiter. Suniemirus. Ferutio. Radeper-

sunt in territorio Helenense infra fines & tus. Sabaricus. Albicus. Signum Godeforte

adjacentias de villa Tresmalos, ubi nos tes- saioni. Arm[en]tarius presbiter has condi-

tes accessionem fecimus & pedibus circum- tiones scripsi & subscripsi die & anno quo

nomine sanctae & individuae Trinitatis. Karolus gratia Dei rex. Regalis celsitudinis mos est fidèles regni sui donis

t. I, col. io5.

30 juin

3oQ PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC. 3io ~~

An ^ An

^ miiltipliclbus & honoribus ingentibus ho- nis nostrae praeceptum fieri illique dari ^

norare sublimesque efficere. Proinde ergo jussimus, per quod memoiatas res in iii-

morem paterjium regum videlicet praede- tegro cu[ni] ecclesia quam volumus cano-

cessorum nostrorum sequentes, libuit cel- nicae auctoritatis necnon etiam

situdini nostrae quendam fîdelem nostrum molendinis, terris cultis & incultis, vineis,

nomine Isembertum , ad deprecationem garricis, pratis, pascuis, silvis,.aquis aqua-

Humfridi carissimi nobis comitis ac mar- rumve decursibus, exitibus & regressibus

chionis nostri, de quibusdam rébus nostrae atque omnibus legitiniis exterminationibus

proprietatis honorare atque sublimare. seu etiam cum omnibus sibi pertinentibus

Ipsae enim res sunt sitae in pago Narbo- rébus integro praefato fideli nostro Isem-

nense super fluvium Urbionem , in villa berto aeternaliter in proprium concedi-

quae dicitur Ripa-alta, id est eadem villa mus, ac de nostro jure in jus ac domina-

in integro cum omnibus sibi pertinentibus tionem illius soUemni more transferimus,

rébus & in eodem pago villa quae vocatur eo videlicet modo, ut quicquic memora-

Zebezan similiter cum omni sua integri- tus fidelis noster Isembertus ex praedictis

tate'. Unde hoc altitudinis ac magnitudi- rébus pro sua utilitate ac conmoditate

facère decreverit, libero in omnibus po-

quons à ce sujet que les moines de la Grasse ont tiatur arbitrio faciendi , sicut ex reliquis

commis nombre de faux de cette espèce au dixième rebus SUae proprietatis. Ut autem haec

ou onzième siècle ; sans parler du diplôme de nostrae auctoritatis largitio majorem in

Charlemagne de 806, qui ne contient rien d'au- Dei nomine per supervenientia tempora

thentique, les archives de cette abbaye renfermaient obtineat VÎgOrem , manu propria Subter

encore un faux diplôme de Charles le Chauve de ^^^ firmavimus & anulL noStri impres-

855 (Voir plus haut, c. 804), le présent acte pour ^j^^^ hissimus sigillari.

Isembert, l'acte pour Adroarius, dont le prétendu c- V ]• /î

Signum Karoli (locus monogrammatîs) gloriosissimi régis.

Folchricus diaconus ad vicem Hludovuici recognovit & subscripsit (locus sigilll).

Data XII kalendas julii, indictione vu, anno XX régnante Karolo gloriosissimo rege. Actum Attiniaco palatio regio, in Dei nomine féliciter. Amen.

cant Rubicunda, delnde vadit ad saixam excelsam que est in monte superiore, & descendit per viam

diplôme remanié. — L'original du diplôme pour que vadit ad Vallem, que est inter duos montes,

Isembert contient à la première ligne une invoca- & sic vadit ad ilicem ubi facte sunt decuriae;

tion tachygraphique. [A. M.] deinde vadit ad terminum Sanctae Mariae monas-

^ Cette phrase in integro cum omni sua integritate terii , & deinde vadit usque in flumini Urbionem

manque dans la copie de Carcassonne. ad molinum subteriorem. Et m eodem pago villa

Ija même copie ajoute ici tout un long passage que vocatur Vjlla-Rubia cum ecclesia Sancti Satur-

donnant les limites du territoire concédé; voici ce nini, cum omni sua integritate. Et terminât pre-

fragment, qui indique bien dans quel but le faux dictus alodis de una parte usque in Plumbiaco ad

a été commis : ipsas Petras fictas & [usjque ad stratam publicam

« Et terminât predictus alodis de una parte de que vadit Narbonam ; deinde vadit usque in rivo-

molinos Gualapandi, qui sunt siti in ripa Ur- lum Ralaso, & vadit per ipsum rivolum usque ad

original est des plus suspects (Voir plus bas, n. LXXXIV), enfin un diplôme de Charles le Simple de 908, dont le fond peut être vrai, mais qui, dans sa forme actuelle, est certainement altéré; en effet, l'original conservé dans le volume 390 de Baluze, est tout à fait différent des originaux carolingiens; l'écriture en est manifestement imitée & la disposition de la souscription du prince & du chancelier, ainsi que de la clause de Vambasciator, le peu de régularité dans l'écartement des lignes, sont des preuves évidentes de sa fausseté. Le sceau de cet acte est du reste authentique & peut avoir été emprunté à l'original du

bione, ubi sunt signa supposita atque decurias {sic), deinde vadit per torrentem & per ipsum montem superiorem usque in roca ubi signa facta sunt & usque âd Mata Ladornor, & vadit per semitam usque ad ilicem magnam, que vocant Balla, & sic vadit per semitam usque ad terram que vo-

fluvium Niella; deinde vadit per supradictum fluvium usque ad casal[em] de Modeir; deinde vadit usque ad Podium Felicem & sic vadit usque ad Prasas. n

Nous donnons ce texte d'après le fac-similé autographique de l'abbé Verguet. [A. M.]

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

3o juin.

Éd.orig.

col. io6.

i52. — - LXXXIII

Diplôme de Charles le Chauve en faveur d'un de ses fidèles^ nommé Gomesinde '.

I. — In nomine sanctae & individuae Trinitatis. Karolus gratia Dei rex. Regalis celsitudinis mos est fidèles regni sui donis multiplicibus & hoiioribus ingentibus honorare sublimesqiie efficere. Proinde ergo morem parentum regum videlicet praedecessorum nostrorum sequentes, libiiit celsitudini nostrae quendam fidelem nostrum nomine Gomesindum ad deprecatioriem Humfridi carissimi nobis comitis atque marchionis de quibusdam rébus nostrae proprietatis honorare atque sublimare.

Quae res sunt sitae in pago Narbonense, hoc est villare quod dicitur Donnas cum omnibus appendiciis suis, & in eodem pago alterum villare quod vocatur Catorcinos , similiter cum omni sua integritate. Et in eodem pago dari jussimus beneficium nostrum ad proprium, quod retinebat genitor ejus Gomesindus & frater suus Adefunsus per nostrum beneficium, ad jus proprium habendas concedimus, & insuper quidquid in nostra provincia adquirere potueris vel quod tu antea retinebas plenaque integritate totum & ad integrum vel inexquisitum praedicto fideli regni nostri nomine Gomesindo ad proprium concedimus & de jure nostro in jus ac dominationem illius transferimus. Unde hoc altitudinis nostrae praeceptum fieri & memorato fideli nostro dari jussimus, per quod praenominatas res atque villares cum omnium rerum ad se pertinentium summa integritate illi aeternaliter ad jus proprium habendas concedimus & tu & filii lui & posteritas tua. Eo videlicet modo, ut quicquid idem fidelis

' Copié sur l'original, appartenant à M. de Donos, au diocèse de Narbonnej communiqué par M. Pech, chanoine de Narbonne. [Ce diplôme paraît encore au moins interpolé, sinon tout à fait faux : en effet, l'incohérence de la rédaction empêche de croire qu'il émane directement de la chancellerie de Charles le Chauve. j [A. M.]

noster jamdictus Gomesindus ex praedictis rébus pro sua utilitate ac commoditate facere decreverit, liberrimo in omnibus potiatur arbitrio faciendi, sicut ex reliquis rébus suae proprietatis; ut nullus comes nec nullus quilibet homo possit nomine regiae potestatis vel dominorum prendere, nec usurpare non praesumat de res fideli nostro Gomesindo nec de filios nec de posteritate sua nec in placitum distringere faciat nisi ante nos aut posteritate nostra, nec ullum servitium numquam impendant. Ut autem haec nostra auctoritatis largitio majorem in Dei nomine per supervenientia tempora obtineat vigorem, manu propria subter eam firmavimus & anuli nostri impressione jussimus sigillari.

Signum Karoli gloriosissimi régis.

Folchricus diaconus ad vicem Hludovici recognovit.

Data pridie kalendas julii , indictione VU", anno XX régnante Karolo gloriosissimo rege. Actum Attiniaco palatio regio, in Dei noinine féliciter. Amen.

II. — In" primîs Deo miserante îmbuti preceptis qualiter ecclesiarum Dei structoribus future preparetur merces. Idcirco pertractantes basilicam in honore sancti Aifdree in jure nostro proprio caro, puro sinceroque fundare animo studuimus & fundatam propriis dotare rébus. In circuitu primitus ecclesie ad corpora sepelienda fidelium qui vulgo dicitur ciminterium , damus terram aripentos ll°% ad nemoribus aripentos 11"% terras aratorias nioiadas XX aripendos, V de vinea, & in ipsum vilare donamus nos silva. Adjacentias habet ipsa silva, de uno latus adjacet ad Silva-Folcradane, de alio latus ajacet a rivo qui dicitur Roga, de alia parte ajacet a Terra-Leone, de alia parte ajacet ad strada puplica. Quantumcumque infra totas istas adjacentias loquitur, totum & ab integrum nos donamus ad ecclesiam Sancti Andrée cum exitu & regressu & omne superpositum earum istarum rerum omnium ex parte vinee cuncteque ajacentie ipsius do-

' Cartulaire de l'abbaye de Lézat; latin 9189, f° 180 r°.

3o décembre

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

3o juin.

natoris, ego Ermentrudes devota & filius honorare sublimesque efficere. Proinde Egofredus tradimus vel concedinius jure ergo morem pareiitum regum videlicet

perpetuo possidcndas, ut meritis precibusque sanctorum semper una [cum] consensuTholosani episcopi assignato idoueus constituatur minister. Qui vero violare presumpserit, sequestratus a consorcio se-

praedecessorum nostrorum sequentes, libuit celsitudini nostrae quemdam fidelem nostrum nomine Aureolum ad precatioiiem Humfredi carissimi nobis coniitis atque marchionis de quibusdam rébus

cedat fidelium. Si quis vero persona quod nostrae proprietatis honorare atque subli-

absit de jamdictis rébus distrabere aliquid mare; quae res sunt sitae in pago Impuri-

temptaverit, minime quod vendicarevaleat, tano super Fluvianum, id est villare quod

sed convintus judicare potcstis, auri li- dicitur Salsidum cum omnibus sibi perti-

bras III coactus exsolvat & firmiter teneat. nentibus rébus p^igo Petralatensi alte-

Acta stipulatio a nobis est m kalendas rum villare quod vocatur Richusim, simi-

januari, sub die feria V*. Ego Salomon epi- liter cum omni sua integritate. Unde hoc

scopus sedis Tholosane concedo ibi par- celsitudinis nostrae praeceptum fieri ac

rochiam per fines & loca : de una parte memorato fideli nostro Aureolo dari jussi-

ajacet a rivo qui dicitur Roga, de alia parte mus, per quod supramemoratas res cum

ajacet a Firmino, de alia parte ajacet a omnium rerum ad se pertinentium ipsi

Grazago vel Cucudago, de alia parte ajacet eternaliter ad jus proprium concedimus

a Carciago. Quantumcumque infra istas habendas & de nostro jure in jus ac domi-

fines concluditur, totum & ab integrum nationem illius solemni more transferi-

ego Ermentrudes & filius Egofredus & mus. Eo videlicet modo, ut quidquid idem

Salamon episcopus concedimus istam par- fidelis noster Aureolus ex praedictis rébus

rochiam neminem contradicenteni , anno pro sua utilitate ac commoditate facere

XX Karlo régnante. Sig + Ermentrude de- decreverit, liberrimo in omnibus potiatur

vota. Sig t Egofrede, qui dota ista scri- arbitrio faciatque rébus sicut Ut

bere vel firmare rogaverunt. Sig f Geraldo autem haec nostrae auctoritatis largitio

clerico. Sig t Benedicto presbitero. Sig f majorem in Dei nomine per supervenien-

Homo Dei presbiter. SigfLeutardo près- tia tempora obtineat vigorem, manu pro-

biter. Sig f Gontardo. SigtAmelio. Sigt pria subter eam firmavimus jussimus

Leone. Sig t Geutardo. Sig f Autardo. Sigt sigillari.

Geiraldo. Sig t Salomon dono Dei episco- Signum Karoli gloriosissimi régis.

pus Tholosanus. SigfErimanni archidia- Folchricus diaconus ad vicem Hludovici

coni. Benedictus presbiter rogatus scripsit. recognovit & subscripsit.

Data pridie kalendas juliî, indictione vu'', [annoj XX régnante Carolo gloriosissimo rege. Actum Attiniaco in palatio re-

^■^^' gio, in Dei nomine féliciter. Amen.

Diplôme de Charles le Chauve qui, —

à la prière du marquis Humfrid, accorde certains biens à un de ses fidèles, nommé Auriole\

IN nomine sanctae & individuae Trinitatis. Karolus gratia Dei rex. Regalis celsitudinis mos est fidèles regni sui donis multiplicibus & honoribus ingentibus

Diplôme de Charles le Chauve où il est fait mention du marquis Gaucelin '.

N nomine sanctae & individuae Trinitatis. Karolus gratia Dei rex. Si erga ' Archives du duc de Médina-Cœli & de Cor- loca divinis cultibus mancipata propter

dova, &c. à Barcelone; & copie dans la collection

Moreau, à la Bibliothèque nationale, t. 2, f 24. • Recueil des historiens de France, t. 8, p. 56i,

19 novembre.

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

amorem Dei eorumque in eisdem locis sibi extirpare commodum duxerint cum omni

famulaiitibus bénéficia opportuna largi- earum rerum integritate, sub nostro num-

mur, praemium apiid Dominum aeternae deburdo" sicut dictum est atque defensione

remunerationis rependi non diffidimus. integerrime contra omnium inquietudines

Idcirco notum sit omnibus sanctae Dei hominum constituentes; praecipimus at-

Ecclesiae fidelibus & nostris, praesentibus que jubemus ut nullus judex publicus vel

atque futuris, quia quidam religiosus vir quislibet ex judiciaria potestate in eccle-

Theodosius abba monasterii, quod est sias aut loca vel agros seu reliquas posses-

situm in pago Gerundense, constructum scilidet ad honorem sancti Erneterii sanctique Genesii , ad nostram accedens serenitatem obtulit praecellentiae nostrae quandam domni ac genitoris nostri glo-

siones saepedicti monasterii & cellularum sibi subjectarum, ad causas judiciario more audiendas vel freda exigenda vel paratas faciendas aut uUas redhibitiones aut fidejussores tollendos vel illorum bomines

riosae memoriae augusti Ludovici aucto- distringendos aut illicitas occasiones re-

ritatem praedecessori siquidem suo venerabili abbati Deodato factam , in qua continebatur qualiter idem domnus & genitor noster per intercessionem Gauzelini quondam marchionis eum & monacbos

quirendas ingredi valeat, sed neque viaticum neque portaticum neque salvaticum neque pascarium neque teloneum aut ullum illicitum debitum nec ea quae supramemorata erant exigere praesumat.

suos praedictumque monasterium cum om- Sed cum cellis supramemoratis, villarinibus rébus sibi pertinentibus sub suae bus aliisque omnibus rébus praenominato

immunitatis tuitione defensionisque munimine clementer susceperit. Petiit itaque reverentiam nostram idem Theodosius abba ut eamdem domni & genitoris nostri rénovantes praeceptionem , eum monachosque suos una cum praescripto monasterio & cellis sibi pertinentibus aliisque omnibus rébus similiter sub nostrae immunitatis defensione recipere plenissime dignaremur. Cujus inquam petitionibus libenter acquievimus & ita illi concessisse notum esse omnibus volumus. Quapropter eumdem abbatem cum monachis suis, id est monasterium cum omnibus rébus sibi pertinentibus ac cellis sibi subjectis, quarum altéra dicitur domus Sanctae Mariae sita secus fluvium Amera, altéra vero domus scilicet super fluvium Sterriam, necnon etiam cellulas duas in pago Imporitanense sitas, ex quibus una appellatur Columbarium sita super fluvium Taceram, altéra quippe dicitur Carceris sita juxta maris magni littora, atque ecclesiam in bonore sanctae Mariae semper virginis & sancti Mathaei & sancti Johannis con-

monasterio pertinentibus in quibuscumque consistant locis sive pagis, necnon & cum omnibus possessionibus quae juste rationabiliterque perenni tempore possidere dinoscitur, simul cum bis quae divina pietas eidem sacratissimo loco per quoscunque fidèles augere voluerit, liceat memorato abbati suisque successoribus & monachis in saepedicto loco degentibus quiète vivere & easdem cum omni securitate sine cujuspiam contradictione & minoratione tenere & possidere eorumque pro utilitatibus rationabiliter concambiare vel vendere, & pro nobis conjuge proleque nostra seu stabilitate totius regni nostri una cum monachis ibidem Domino militantibus divinam misericordiam jugiter exorare. Et quandocunque divina vocatione memoratus abba aut successores sui ab bac luce migraverint, quandiu inter se taies invenire potuerint qui eos secundum regulam sancti Benedicti regere & gubernare valeant, licentiam habeant ex semetipsis abbates eligere, qui eis ut praediximus merito vitae & sanctitatis

structam, in pago Gerundense sitam in praeesse & prodesse possint. Et ut haec

loco qui dicitur Vallis Anglensis, ipsas nostrae confirmationis auctoritas perpe-

salas seu ejus palatiolum quod vocatur tuam obtineat firmitatem, manu propria

Merlac cum omnibus appendiciis suis, subter eam firmavimus & anuli nostri im-

necnon & in alio loco qui vocatur Ausor, pressione signari jussimus.

& ex ipsa silva quantum in eorum usus Signum Karoli gloriosissimi régis.

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

Guillelmus notarius ad vicem Ludovici jungimus & domiiiio praesulis ejus Guisadi

recognovit. ac successoruni ejus perpetuo mancipamus,

Data XIII kalendas decembris, iiulictione videlicet ut ecclcsiastica & canonica auc-

VIII, auno XXI régnante Karolo gloriosis- toritate ad utilitatem & necessitatem sae-

simo rege. Actum in Pontione palatio regio, in Dei nomine féliciter. Amen.

19 novembre.

pedictae sanctae sedis & servorum Christi in ea degentium ordinent atque disponant sine cujuspiam inquietudine aut contradictione. Cerdaniensis vero pagus, Libiensis & Bergitanensis, Palariensis quoque, Ripacurcensis, Gestabiensis atque Cardosensis, Anabiensis ac Tirbiensis & locus Sanctae Deodatae cum finibus suis, sicut in memoratis imperialibus praeceptis notum est scriptum fuisse, seniper subjaceant plerumque dictae sedi Urgellensis ecclesiae neque sit eis licitum ad alias vicinas

Diplôme de Charles le Chauve en faveur de l'église d'Urgel\

N nomine sanctae & individuae Trini-

tatis. Karolus gratia Dei rex. Quicquid ecclesias migrare. Praeterea concedimus

pro utilitate & necessitate sacrorum lo- eidem sanctae sedi, ut sicut aliae ecclesiae

corum efficere contendimus, profuturum Septimaniae ita quoque eadem & rectores

nobis & ad praesentem vitani féliciter ejus semper habeant tertiam partem telo-

transigendam & ad aeternam beatitudinem nei de omnibus illius parrochiae mercatis.

facilius obtinendam omnino confidimus. Similiter etiam concedimus eidem eccle-

Ideoque notum sit omnibus sanctae Dei siae ob remedium animae nostrae tertiam

Ecclesiae fidelibus & nostris, praesentibus partem telonei omnium negotiatorum per

atque futuris, quia venerabilis vir Guisa- eandem parrochiam transeuntium atque

dus Urgellensis ecclesiae episcopus ad mercantium, nuUique sit licitum contra

nostram accedens reverenter sublimitatem hanc auctoritatis nostrae praeceptionem

innotuit de quibusdam rébus a gloriosis molestiam de bis de quibus dicitur rébus

imperatoribus Karolo avo nostro & Ludo- &; teloneis inferre super iis dicto ponti-

vico genitore nostro eidem ecclesiae suae fici ac successoribus ejus sive ministris

per praecepta impraevaricanda concessis, crebro dictae ecclesiae Urgellensis ad hoc

id est condaminam unam quae est prope exequendum constitutis, praesentibus tem-

hortum Sanctae Mariae & ecclesiam Sancti poribus & futuris. Ut autem hoc nostrae

Jacobi cum suis hortilibus & casalibus. auctoritatis scriptum pleniorem in Dei

Praeterea petiit ut eidem sanctae sedi nomine obtineat firmitatem, manu propria

redderemus contiguam aliam condaminam subterfirmavimus & anuli nostri impres-

& hortum praefatae condaminae adheren- sione signari jussimus.

tem ; addidit etiam de decimis Andorrensis Signum Karoli gloriosissimi régis,

pagi ferri & picis quae ecclesiae suae Gauzlenus notarius ad vicem Ludovici

debentur; simul etiam dixit nobis de qui- recognovit^ subscripsit.

busdam pagellis qui suae sunt parrochiae. Data Xiii kalendas decembris, indictione

ut progenitoribus nostris imperatoribus nona, anno xxi régnante Karolo glorio-

per praeceptum nostrum eidem sanctae sissimo rege. Acta Pontigone palatio re-

sedi beatae Mariae nomini dicatae secun- gio, in Dei nomine féliciter. Amen, dum antiquam consuetudinem subjectos esse confirmaremus. Cujus venerandi pontificis supplicem rogationem clementer audientes, praeceptum hoc altitudinis nostrae fieri jussimus, per quod praenominatas res praescriptae sanctae sedis juri sub-

' Recueil des historiens de France, t. 8, p. 562.

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

An 86i

29 avril.

~ stabilem abeat roborem. Facta scriptura

vindictionis sub die m kalendas niaii, anno l56. XXI régnante Karulo rege. Olerbius qui

hanc vindictionem feci. Signum Austredi. Vente faite par Olerbius à Audesinde, Anastasius. Wadamirus presbyter. Signum

An 86i

Williscli. Signum Petroni. Sanctus presbiter hanc vindictionem scripsi & subscripsi die & anno quo supra.