‹ Histoire générale des auteurs sacrés et ecclésiastiques. [L.M.F. Bauzon] de grand séminaire (volume 4)Chapitre 235 sur 276 · CHAPITRE XVI. — SAINT AMBROISE · texte numérisé non relu

CHAPITRE XVI. — SAINT AMBROISE

p, il soutient que Dieu le Père parlait à •"ils qui est son image, et non aux anges^ ae les Juifs ^ et après eux les «liens le mt. C'est aussi de la Trinité ^'il exe le cantique des Séraphins : Saint, Saint, ; ils répètent trois fois Saint, dit-il^ pour ner les trois personnes de la Trinité; ils contentent pas de le dire une fois, de ]a'on n'exclue le Fils du nombre de ces personnes; ils ne se contentent pas non le le dire deux fois, afin qu'on ne croie u'ils retranchent de ce nombre le Saintk; mais aussi ils ne le chantent pas quais^ de crainte qu'on ne joigne les créaà Dieu dans un même cantique^ aPour apprendre donc qu'il n'y a qu'une divians la Trinité, après avoir dit trois fois , ils ajoutent au singulier : Le Seigneur

le Dieu des armées. Le Père est sainte le Fils est saint, et l'Esprit de Dieu est saint : mais ce* ne sont pas trois saints^ parce qu'il n'y a qn'un seul Dieu saint et un leul Seigneur. U n'y a dans le Père, dans le Fils, et dans le Saint-Esprit qu'une* nature, qu'une* divinité qu'une volonté, qu'une • opération ; quoiqu'il y ait entre eux * une distinction qui ne marque toutefois ni confusion, ni séparation, car la Trinité est inséparable ^ ; ni de pluralité , parce qu'il n'y a pas deux Pères, deux Fils, ou deux Saints-Esprits. Le Fils est engendré d'une manière ineffable * et incompréhensible. Ce mystère est même au-dessus de la portée des anges et des puissances, des chérubins et des séraphins. Il nous est permis de savoir qu'il est né du Père, non de disputer sur la manière dont il est né. Car si saint

Sed et Judœi eonticescantf et ariani cum ntis Ims obmutescantf qui dum unum a consortio operationis excludunl , plures inferunt , et ativam quam Filio negant, tervulis donant, nbros., llb. VI in Bexam,, cap. 1, pag. 127

€^hi/n dicunt : Sanctus, Sanctus, Sanctus, Quid It sub uno nomine sanctitatis trina repetitio ? a repetittOf cur una laudatio ? Si una laudatio, na repetitio^ Trina repetitio cur^ nisi quia et Filtus, et Spiritus-Sanctus tanetitate unum Non dixit semei, ne Filium sequesttwret : non

Spiriium prœteriret : non quater, ne creaturoê jeret. Et ut ostenderet Trinitaiis unam este m , cum tertio dtxisset : Sancliu , Sanctut, f ; addidit singulariter : Dominus Deus Sa- Sanctus igitur Pater, Sanctus Filius, Sanctus Spiritus. Ambros., lib. II de Fide, cap. 12, 07, pag. 491.

f non (sunt) très Sancti; quia unus est Deus r, unus est Dominus. Una est enim vera sonsicut una est vera diviniias, una illà vera iM naturalisa Ambros., lib. lll de Spiritu Sar^ u 16, num. 109, pag. 688.

cuimus igitur apostolica auctoritate recte de tre dicij quod natura sit Deus ; accipiant nune utem Dei Patris sit natura quœ Fiiii est, eof et Spiritus Sancti. Ambros., de Incarnat.,

num. 84, pag. 722.

ut ergo et solus Deus; quia scriptum est: an Deam taum adorabis et ilU soU serries : nu, non ut ipse sit Pater et Filius , sicut im» bellius asserit ; sed quia Patris, et Filii, Spi' s Sancti tma divinitas sit : ubi autem una is, una voluntas, una prœceptio, Ambros., le Fide, cap. 10, num. 86, pag. 487.

etolus dixit: Quia plenitudo divinitatis habi» 'îhristo, et habitat in Pâtre, et habitat in Spi* •e/o; et quod sicut unitas divinitatis ita et tperationis. Quod etiam ex cantico Moysis col'

est, ipse enim et Dei Patris operationem,

est confessuSj et Spiritus dicens : Deztera ma- L, Domine, gloriflcata est ip virtate, dextera

manas tua, Domine, confregit inimicos. Habes quia et Filium sit confessus et Patrem cujus est dextera. Et infra, ne Spiritum Sanctum prœteriret , adjecit • Misisti Spiritum tuum et cooperuit eos mare; et Spiritu iracundiaB tuœ divisa est aqua. Ambros., lib. III de Spiritu Sancto, cap. 4, pag. 669.

' Est quœdam indistincta distinctes incomprehensi" biliSf et inenarrabilis substantia: Trinitatis distin^ ctionem etenim accepimus Patris, et Fila, et Spiritus Sancti, non confusionem ; distinctionem, non séparationem ; distinctionem non pluralitatem, Divino ■ itor que admirandoque mysterio manentem aemper accipi' mus Patrem, semper Filium, semper Spiritum San^ ctum ; non duos Patres, non duos Filios, non duos Spiritus, Unus, enim, Deus Pater ex qno omnia, et nos in ipso ; et unus Dominus Jésus, per quem omnia, et nos p)er ipsum. Unus natus ex Pâtre Domi' nus Jésus et ideo unigenitus; unus et Spiritus Sanctus. Ut idem Apostolw ^ dixit : Sic accipim'us, sic /egimus, sic tenemus, Distinctionem scimus, sécréta nescimus; causas non discutimus, sacramenta servtf mus. Ambros., lib. IV de Fide, num. 91, pag, 587.

^ Nunquam .potest a se Trinitas separari, Ambros. lib. II in Lucam, num. 92, pag. 1812.

> Quceris a me quomodo Filius sit ; si non priorem habeat Patrem ? Qucero autem abs te quando aut quo' modo Filium putes esse generatum ? Mihi enim tmpossibile est generationis scire secretum: mens déficit, vox silet, nùn mea tanium, sed et angelorttm. Supra Potestaies, supra Angelos, supra Cherubim, supra Seraphim, supra omnem sensum est; quia scriptum est : Pax autem Christi, quœ est supra omnem sensum. Si pax Christi supra omnem sensum est, que^ madmodum non est supra omnem sensum. Tu quoque manum cri admove, scrutari non licet supema myste» ria. Lieet scire quod natus sit : non licet discutere quemadmodum natus sit, lllud negare mihi non Hcet^ hoc qumrere metus est, Nam si Paulus ea quœ audi^ vit raptus in iertium cœlum ineffabilia dicit; quomodo nos exprimere possumus patemœ generationis arcanum, quod née sentire potuimus nec audiref Ambros., lib. I de Fide, cap. 10, nom. 64 et 65, pag. 4ft6.

HISTOIRE GENERALE DES AUTEURS ECCUÈSIASTfQUES.

Snr la roMasion n Saint- Kaprit.

Paul^ ravi dans le troisième ciel^ a dit ineffables les choses qu'il avait ouies, comment pourrions - nous expliquer le myi^tère delà génération divine du Fils^ nous, qui non-seulement ne pouvon» la comprendre^ mais qui ne l'avons pas même entendue? Ce qui est au-dessus de notre raison et de nos forces ^, la foi doit nous le faire croire. Si nous n'avons pas été présent à la génération du Fils^ nous Tavons été lorsque le Père Va dit Fils de Dieu. Si nous ne croyons pas à Dieu^ à qui croirons-nous ? d

47. Quant au Saint-Esprit, saint Ambroise déclare nettement qu'il procède du Pèi)e et du Fils, a En nommant *, dit-il, le Saint-Esprit, vous nommez et Dieu le Père « dont le Saint- Esprit procède, et le Fils dont il est pareillement Esprit. D II dit ailleurs ' que le Fils qui reçoit l'être du Père, le communique au Saint- Esprit. Dans sou Commentaire sur saint Luc^ voulant prouver que la bonté convient essentiellement au Fils comme au Père, il allègue ce qui est dit dans le psaume gxlu * : Votre bonEsprit me conduira dans une voie droite. Si le Saint-Esprit qui a reçu son être du Fils est bon^ condut-iU il faut donc que le Fils qui le lui a communiqué, soit bon aussi. Il est néanmoins à remarquer que saint Ambroise ' prend quelquefois le terme de procession^ pour signifier la mission du Saint-Esprit, comme lorsqu'il dit que le Saint-Esprit procédant du Fils, n'est pas envoyé à la manière des corps, c'est-à-dire qu'il ne passe pas d'un lieu à un

autre. C'est dans le même sens qu'il faut prendre ce qu'il dit au même endroit, que le SaintrËsprit procédant du Père et du Fils, n'est séparé du Père ni du Fils. C'est donc sans raison qu'Eslius * a dit qu'il serait diffi* cile de montrer que la mission du Saint-Esprit ait été nommée procession par les Pères de TEglise, et que Bède est le premier qui ait pris le terme de mission en ce sens. Toutefois ce dernier passage de saint Ambroise a paru décisif à tous ceux des Latins qui ont éerît contre les Grecs. U est cité dans une ^ lettra de l'empereur Charlemagne, composée ei^ 809, par Smaragde, abbé de Saint-Mihiel «^ Lorraine; par Enée, évèque* de Paris; pair Hatramne *, et dans la ^^ réponse de Josepb^ évèquc de Métlione, au libelle de Marc d'EU pbèse.

iS. Saint Augustin ayant à autoriser le ] sentiment de l'Eglise touchant le péché on- ^ giuel, du témoignage des plus célèbres écrh vains, allégua d'autant plus volontiers celui de saint Ambroise, que Pelage même en faisait l'éloge. U est d'ailleurs si formel sur cette matière, qu'il est difficile d'en objecter de plus précis aux pélagieus. o Je suis* ^ dit saint Ambroise, tombé en Adam, j'ai été cliaasé du paradis en Adam, je suis mort en Adam; comment Dieu me rappellera-t-il, s'il ne dm trouve en Adam, afin qu'étant coupable de Sbn péché, je sois justifié en Jésur-Christ? Nous naissons tous dans le péché '*, et notre naissance même est vicieuse conformément à

I Quid tam altutn quam.,. scire Dei Filium et prO" fesiionem divinœ generatUmit adtumere? Qitaw ticêt meni non queat /u$mana plenœ rationis investiQottone comprehendere ; fidei tamen pimitudo compltctitur» Nom etsi non mihi licet seire quemadmodum natus tity non licet tamen neadre gwjd natus sii, Seriem generationis ignora, sed auctoritatem generationie agnoseo. Non interfuimus eum a Pâtre Dei Fiiiui noiceretur : sed interfuimus cum a Pâtre Dei Filitu diceretur. Si Deo non credimus, oui credemut ? Ambres., lib. IV m Lucam^ Dum. 71, pog. 1858.

* Si Spiritum dicat, et Deum Patrem, a guo procem dit Spiritut; et Filium^ quia Filii quoque est SpirituBf nuncupasti. Ambres., lib. I de Spiritu Sancto, cap. 8« nom. 44, pag. S09.

* Aceipe nunc quia sicut Pater fons vitœ est, ita etiam Filium pleriqus fontem vitœ memorarunt signi^ fieatum ; eo quod apud te, inquit, Deue ommpotens, Pilius tuus fons vitœ «t, hoc est fons Spiritus Sancti^ Ambroa., lib. I de Spiritu Sancto, cap. 15, nom. 17S, pag. 681.

* Spiritus tuus bonus deducet me in viam rectam* Quod si l>onus Spiritus qui accepit ex Filio, bonus utique et ille qui tradidit, Ambroa., lib. YIU in Im» cam, nom. 60, pag. 1487.

*Non ergo quasi ex loco mittitur Spiritus Sautst, ttut quasi ex loco procedit^ quandoprocedit ex Filio,» Spiritus quoque Sanctus cum procedit a Paire et Fir lio, non separatur a Patre^ non separatur a Pil^ Ambres., lib. I de Spiritu Sancto, cap. 11, nom* lit et 120, pag. 6t5.

• Seiendum non facile repenti apud Patm, st missio Spiritus nomine processionis significetm^ pf' terquatn apud Bedam. Estina, in lib. V SsM» distinct. 14.

7 Tom. va Concil. Labbe, pag. ItOl.

• Tom. VII Spicileg., pag. %t.

• Tom. U Spicileg, , pag. 87.

>o Josephi episcopi Methonensis, reeponsio ad fikflum Marei Ephesii. Tem. IX OmdL, pag. 568 adil HarduinL

il Lapsus sum in Adam, de paradiso ^eetst is Adam, mortuus in Adam; quomodo revocet, mm M in Adam itwenerit, ut in illo cuipœ obnoxiuMs, mofti deditum, ita in Christo justi fieatum ? Ambroa., lib.II de Fide resurrectionis, num. 6, pag. 1187 et sfià August de Peccato originali, cap. 41, nom. 41, pag. 274, tom. X.

<* Omnts homines sub peccato nasdsnwr, gmn^ ipse ortiis in vitio^ estf sicut ksbes têstm, ifiM

Page 1