‹ Histoire générale des auteurs sacrés et ecclésiastiques. [L.M.F. Bauzon] de grand séminaire (volume 5)Chapitre 147 sur 406 · CHAPITRE XIII. — ORTGÈNE · texte numérisé non relu

CHAPITRE XIII. — ORTGÈNE

la vertu ; il dit que, si une fois on en pénètre le sens, on sera peu surpris de la bassesse * du style et des fautes que Ton y trouve contre les règles de la grammaire, surtout lorsqu'on se souviendra que ceux qui en sont les auteurs déclarent, eux -mêmes qu'ils n'ont point employé les discours persuasifs de la sagesse humaine, mais les effets sensibles de la vertu de Dieu. m 3. Nous avons déjà remarqué qu'Origène

comptait * vingt-deux livres de l'Ancien Tes- «^ tament, selon le nombre des lettres de la lan- ^^^ gue hébraïque. Il attribue les cinq premiers à 5 Moïse,même le dernier chapitre du4Deutéronome, où il est parlé de sa mort et de sa sépulture. Il dit Job 8 plus ancien que Moïse; mais il ne s'explique pas sur l'auteur du livre qui porte son nom; seulement on lit dans les commentaires sur Job, qui lui sont attribués, que Moïse 6 en écrivit le premier chapitre et

sonorum carminis, sive in damnum, sive ad sanitatem corporis vel animi sui : sic velim existâmes omni carmine potentiorem esse significationem nominum divinœ Scripturœ. Sunt enim quœdam in nobis facultates, quorum quœ meliores sunt, per hœc veluti carmina,

eum ipsis cognatœ atque affines sint, aluntur Hœ

veluti êortitione animas nostras et corpora possident, quœ si sanctœ sint, iectione Scripturœ juvantur et validiores fiunt : etsi mens nostra fructum non sentiat. Origen., in Josuet pag. 27, tom. I Huet.

1 Qui dividit apud se vocem et significata et res, pro qui bus notiones ponuntur, non impinget ad soleàsmum vocis, cum perscrutatusf res quibus significandis voces adhibentur, sanas et intégras invenerit : maxime vero cum profiteantur viri sancti, sermonem suum et pneconium non in persuasions sapientiœ verborum, sed in démonstrations spiritus et potestatis esse. Sed Apostoli qui non ignorarent ad quœ imping erent, et in quibus studii non essent versati, profitentur locutione se esse idiotas , non intelligentia. Existimandum enim est id non a Paulo solum, sed a reliquis Apostoli s dici : Nos autem, etc. Item illud : Tbesaurum hnne babemus in testaceis vasis, ut sit exuperatio potestatis Dei, et non a nobis accepimus; quasi thésaurus dicatur qui aliunde desumptus est, thésaurus cognitionis et sapientiœ recondiiœ , figlinis vasis, humih et apud etknicos despecta Scripturarum diction*, vere declarata exsuperantia divinœ potestatis. Potuerunt enim veritatis mysteria et virtus sermonum, nihil obstante tenuitate dictionis, ad fines terrœ perœnire, et Christi doctrinœ, non fatua solum

mundi, sed et sapientes interdum subjungere Si

enim eleganiiam et dictionis apparatum , ut scripta ilia quœ Grœcis admirationi sunt divinœ litterœ hahissent, existimastet aliquis, non homines vicisse veritatem, sed apparent em consecutionem et dictionis iplendorem audientes projetasse, et illecebris delinitos circumvenisse. Origen., Philoc., cap. 4, pag. 24.

• Sunt autem viginti duo libri juxta Hebrœos, hi : Primus, qui a nobis Genesis dicitur ; Exodus deinde ; tertius , Leviticus; quartus, Numeri; quintus, Deuteronomium ; sextus, Jesu filius Nave ; septimus, Judices et Rut h, unico volumine apud Hebrœos comprehensi; octavus, Regnorum liber primus et secundus, qui apud eos unicum volumen constituunt, quod dicitur Samuel; nom», Regnorum liber tertius et quartus , quos ipsi etiam in unum volumen redigunt ; decimus, Paralippomenon liber primus et secundus , uno apud illos contenti volumine; undecimus, Esdras primus et secundus, qui apud eos unicum conficiunt librum ; duodecùnus, liber Psalmorum ; decimus tertius, Proverbia SaJomonis; decimus quartus, Ecclesiastes ; decimus quintus, Canticum Canticorum; decimus sextus,

Isaias; decimus septimus, Jeremias cum Lamentationibus et Epis toi a, in unum compactus volumen; decimus octavus, Daniel; decimus nonus, Ezechiel; vigesimus, Job; vigesimus primus, Est fier. Extra horum censum sunt libri Mackabœorum. Nous avons expliqué, en parlant des commentaires d'Origène sur les Psaumes, pourquoi il ne marque ici que vingt-un livres de l'Ancien Testament, quoiqu'au commencement de ce même passage, il en compte vingt-deux. Origen., in Psalm., pag. 48, tom. I Huet.

• Qui vero reprehendet quod ad plura scribenda me accingam, Mosem talem ac tantum virum quinque sofas libros reliquisse dicet. Origen., in Joan., pag. 88, tom. I Huet.

* Quid igitur vos {Judœos) ei {Moisi) conciliavit? An quia de obitu suo scripsit sic : Et mortuus est ibi Moses, fabulus Domini, in terra Moabitarum per verbum Domini, sepultusque est in ea terra juxta œdem Pbogoris : nec quisquam novit sepulcrum ejus in hune usque diem. Sicut enim Judœus calumniatur ipsum Christum prœdixisse suam resutrectionem : pari modo de Mose licet dicere, ipsum scripsisse, ejus enim est etiam Deuteronomium , suum sepulcrum nemini cognitum esse in hune usque diem, Origen., contra Cels., lib. II, pag. 93.

1 Sed apertissime apud Jobum, Mose ipso antiquiorem, scribitur diabolos adstare Deo, petens contra hune Jobum potestatem ut eum involvat catamitatibus gravissimis. Origen., ibid., lib. VI, pag. 305.

6 Dicit beatissimus Job : Quis dabit ut scribantur sermones mei et ponantur in libro in perpetuum ? tnterpretata autem sunt hœc a magno illo viro Mose in hebraicam linguam , atque filiis Israël tradita , quod ostendit ipsa Scriptura Job dicens : Hinc interprétatif est ex Syrorum libro. A quo interprétât us? Manifestum est quod a Mose in hebrœum, item vero a Septuaginta interpretibus ex hebrœo in grœcum translatus est. In AEgypto se i licet olim Moses illum ex Syro in hebrœum transtulit. Item in JEgypto etiam Septuaginta sub Ptolemœo ex hebrœo grœcum illum transtulerunt, et inde ex Jîgypto per universas gentes beati Job scriptura divulgata est.., erat nimirum pridem syriace ex parte scripta, non ita diligenter, neque ita vigilanter quemadmodum poste a a Mose. Solœ enim responsiones atque replicationes a primordio scriptœ sunt. Nam quis illorum poterat nosse quomodo venerint angeli ut starent ante Deum, vel quomodo diabolus venerit, vel quid dixerit, vel quid responderit ? Nul/ us illorum poterat hoc nosse, vel hoc quod diabolus ad Deum locutus fuerit, nisi sanctus Moses Spiritus Sancti révélations, Lib. I in Job., pag. 237, tom. I Genebr.

une partie du second, et qu'il traduisit le livre entier du syriaque en hébreu; on y voit encore que, dans le temps que ce commentateur écrivait, on f lisait le livre de Job dans les assemblées des fidèles aux jours déjeunes et de stations. Origène attribue onze psaumes à • Moïse, savoir le quatre-vingt-neuvième et les suivants jusqu'au centième ; aux fils de * Coré et à 4 Asaph, ceux qui portent leurs

noms; les autres, qui sont sans nom s, aux auteurs des psaumes précédents ; le * soixanteonzième et les 1 psaumes graduels à Salomon ; quoiqu'on ne convint dans l'Eglise que de trois livres écrits par Salomon *, savoir les Proverbes , YEcclésiaste et le Cantique des Cantiques, plusieurs néanmoins lui attribuaient encore la • Sagesse et I0 l'Ecclésiastique; et Origène cite ordinairement ces livres sous son

1 Similiter autem et in conventu Ecclesiœ, in diebus tandis legitur passio Job, in diebus jejunii, in diebus abstinentiœ , in diebus in quitus tanquam compatiuntur ii qui jejunant et abstinent, admirabili illo Job, in diebus in quibus in jejunio et abstinentia sanctam Domini nostri Jesu Christi passionem sectamur. Ibid.

* Arbitrabar in libro Psaimorum unum sic inscriptum esse : Oratio Moysis, bominis Dei. Sed deinde quœstionem movens de quibusdam Dei oraculis Juib patriarchœ et euidam apud Judœos sapientis famam habenti, audivi in universo Psaimorum libro a primo et secundo psalmo eos qui apud Hebrœos inscriptione carent, vel inscriptionem quidem habent , sed non scriptoris nomen, ad eum seriptorem pertinere cujus nomen fertur in prcecedenti primo psalmo qui nomen scriptoris habet. Bis autem de rébus verba faciens, primo dicebat tredecim esse Moysis psahnos. Cum autem ex Us quœ audieram reponerem ipsi undecim tantum esse : percontatus deinde eum qui apud illos sapiens audiebat, edidici esse rêvera undecim, quorum octogesimi quidem noni initium erat : Domine, refugium factus es nobis in generatione et gêner atione ; sequentis vero, qui apud nos nonagesimus fertur, initium erat : Qui habitat in adjutorio Altissimi, quem etiam dicebat esse Moysis, Imo etiam eum qui inscriptionem quidem habet, sed sine scriptoris nomine, nempe nonagesimum primum, sic inscriptum •' Psaimus cantici in diem sabbati. Moysis esse dicebat, cujus initium : Bonum est confiteri Domino. Inscriptione autem carere eum qui nonagesimus secundus fertur, cujus initium : Dominus regnavit, décore m induit. Quem et ipsum dicebat esse Moysis, simili terque nonagesimum tertium, cujus initium : Deus ultionum Dominus. Et nonagesimum quartum, cujus initium : Venite, exultemus Domino. Et nonagesimum quintum , cujus initium : Cantate Domino canticum novum : cantate Domino omnis terra. Et nonagesimum sextum, cujus initium : Dominus regnavit, exultabit terra. Et nonagesimum septimum, qui inscriptus tantum erat : Psaimus. Nom illud, Davidi, quod in quibusdam exemplaribus habetur, neque in hebraico, neque in reliquis editionibus haùeri. Hujus autem initium erat : Cantate Domino canticum novum, quia mirabilia fecit. Nonagesimus item octavus ipsius pariter esse dicebatur, cujus initium est : Dominus regnavit, irascantur populi. Etiamque nonagesimus nonus, inscriptus : Psaimus in confessionem, cujus initium : Jubilate Deo omnis terra. Post hos autem undecim inscriptum haberi tum in hebraico, tum apud omnes, Davidi Psaimus. Ita ut centesimus non ultra Moysis esset, Origen., tom. I Hexapl,, pag. 70.

• Quod si e veteri scriptura très producendi sunt, qui super terram consenserint, ita ut in medio eorum fuerit verbum, a quo in unum conjuncti sunt, inscrip-

tionem Psaimorum considéra, illam verbi gratia psalmi quadragesimi primi, quœ talis est : In finem intellectus filiis Core. Cum enim très essent filii Cors, quorum nomina in Exodo reperimus, Aser, Hehana, Abiasaph , prophéties minime divisœ sunt, sed ab una voce et uno spiritu, in una anima vere concorditer opérante, et enuntiatœ et conscriptœ sunt, et quasi unus très id elocuti sunt : Quemadmodum de&iderat cervus ad fontes aquarum. Quin et in Psalmo xun, in numéro plurali dicunt : Deus aurions nostris audivimus. Origen., in Matth., pag. 888, tom, I Huet.

* Quin et Asaph indicans problemata et parabolas esse historias Exodi et Numerorum, memoraius eas, in Psalmis sic prœfalur : Attendite, popule mi, legem meam, etc. Psalm. Lxxvn. Origen., cont. Cels., lib, IV, pag. 197. — » Orig., tom. I Hexapl., pag. 7» loc. cit.

• Deus judicium tuum régi da, etc. Aperte 8alamoni inscriptus hic psaimus de Christo prophetat. Origen., in Joan., pag. 29, tom. Il Huet.

7 In lib. Psaimorum, in canticis graduum, qui Sa» lomonis esse referuntur, hoc modo scriptum est : Niai Dominus aedificaverit domum, etc. Origen., lib. ni de Princip., pag. 455, tom. I Genebr.

9 Tentemus primum de eo requirere quid illud sit, quod cum tria volumina Ecclesia Dei a Salomone scripta susceperit, primus ex ipsis Proverbiorum liber positus sit; secundus is qui Ecclesiastes appellatur; tertio vero in loco Cantici Canticorum volurnen habeatur. Origen., in Cant., pag. 312 , tom. I Genebr. Ne illud quidem remaneat in nobis omissum quod quibusdam requirendum visum est adhuc de ipsa attitulatione ac superscriptione libri, quœ ita habetur : Canticum Canticorum, quod est ipsi Salomoni. Sic enim accipiunt, quasi canticum hoc esse dixerit canticorum Salomonis, ut ex plurimis suis canticis hoc unum esse signaverit ; sed nos quomodo recipiemus hujusmodi intelligentiam, cum neque Ecclesia Dei ulla extrinsecus Salomonis cantica legenda susceperit; neque apud Hebrœos, a quibus eloquia Dei ad nos videntur esse translata, aliquid prœter hos très libellas Salomonis, qui et apud nos sunt, amplius habeatur in canone ? Ibid., pag. 805.

9 Sapientiam autem et disciplinant qui abjlcit, infelix est, et vana spes ejus, et labores ejus insensati; et inutilia opéra ejus, ait Sapientia, quœ titulo inscribitur Salomis. Sap. ra. Origen., in Hieronym., pag. 370, tom. I Genebr.

10 In libro qui apud nos quidem inter Salomonis volumina haberi solet et Ecclesiasticus dici, apud Grm* cos vero Sapientia Jesu, filii Sirack, appellatur, scrip* tum est : Omnis sapientia a Deo est, Ecclesiastiei i. Origen., Hom. 8 in Num., pag. 152, tom. 1 Genebr. Sed et sicubi in alio loco scriptum forte materim no» mm est, nusquam, ut ego œùitror, hoe de quo mm

[m* slicLE.J

Page 1