‹ Histoire générale des auteurs sacrés et ecclésiastiques. [L.M.F. Bauzon] de grand séminaire (volume 5)Chapitre 154 sur 406 · CHAPITRE Xm. — ORIGÊNE · texte numérisé non relu

CHAPITRE Xm. — ORIGÊNE

essence. Toutes les âmes raisonnables sont de même nature, et aucune d'elles n'est sortie * vicieuse des mains du Créateur. C'est par le péché qu'elles se sont réduites en servitude *. Mais il n'est pas impossible à Dieu de vaincre la corruption, qui devient quelquefois naturelle à certaines personnes qui se font une habitude du péché; elles peuvent même se * tirer du bourbier des vices, pratiquer les 4 commandements du Seigneur, mais avec le secours de la grâce, dont la force est si puissante, qu'elle nous fait en quelque façon vio-

pergit quœrere : Ergo non erat possibile di vicia virtute corrigera, niai mitteretur ad hoc natus aliquis? Fartasse postulabat iste, ut Deus, pressens hominibus apparens semel omnium malitiam eximeret, et pro ea virtutem insereret : qua de re merito dubitaretur, possetne fieri. Sed fae posse; ubi tum erit nostra voluntas? Ubi laudabiîis erga veritatem credulitas, et probanda aversatio mendacii? Sed quantumeumque donemus hoc possibile, atque décorum etiam eadem opéra quispiam similis Celsi quœreret, quin potius divina potentia taies fecerat homines, ut ne correctione quidem opus esset, bonos atque perfectos jam inde ab initio, nulla admissa malitia? hujusmodi cogitationes imperitis facile obrepunt , sed non item naturam rerum considérant i bus, quod virtus nisi spon» tanea lit, ne virtus quidem erit. Lib. IV contra Cels., pag. 168.

* Celsus quidem a sua sententia non discedens, concluait, naturam omnino mutare esse perdifficile : Nos vero (qui scimus unam esse naturam omnis rationalis animée, nec ullam malam creatam a conditore omnium, sed plerosque cum educatione ipsa, tum aliorum commercio, tum his quœ audiendo perceperint, depravaios, ita ut malitiam in naturam versam habere videantur) credimus- eam posse divino verbo mutari, et quidem satis facile. Lib. III cont. Cels., p. 153.

•Quod ergo, ait (Apostolus), unius delicto mors regnavit per unum : ostendi quia per delictum morti regnum datur : nec potest regnare in aliquo, nisi jus regni accipiat ex delicto ; per quod indicari videtur, quod cum libéra a Deo creata sit anima, ipsa se in servitutem redigat per delictum, et velut chyrographa immortalitatis suœ quœ a Creatore suo acceperat, morti tradat. Origen., in Epist. ad Rom., pag. 347, tom. H Genebr.

* Incedere per extensum funem sublimem in medio tkêatro, non sine gravibus gestaminibus potest, qui usu rtudioque improbo hanc facultatem sibi paravit : et virtutis studium erit irritum, aut impossibile videri débet homini utrumque depravato ingenio? Vide qui hœc dkù, ne creatorem rationalis animalis incuses magis quam creaturam. Nisi forte ad efficienda ista operosa quidem, sed nulli utilia vim naturœ humanœ indidit, et negavit quantum satis est ad quœrendam beatitudinem. Lib. III contra Celsum, pag. 153.

* Petrus qui existimavit mendacem posse facere veritatem non tantum scandalizatus est, sed etiam derelictus est propter audacem suam promissionem, juxta

scandalum etiam denegavit per hoc autem instrui-

wsur, ut nunquam sine consideratione aliquid promittamus super habitudinem nostram humanam, quasi qui vmleamus Christi implere confessionem ex nobis,

lence B pour nous attirer au salut, et qu'elle n'invite pas seulement ceux qui veulent venir (commed'eux-mêmes),maisqu'elle attire aussi ceux qui 8 répugnent, leur faisant quitter T la haine qu'ils portaient à l'Évangile, et les fortifiant de telle sorte qu'ils sont prêts à mourir pour la religion. Personne n'a jamais fait aucune * bonne action sans la grâce, et sans elle nous ne sommes pas • capables de chercher Dieu ni de le trouver; elle nous est encore nécessaire pour 10 croire, car la foi est un don de Dieu; si les justes vainquent les dé-

aut aliquid prœceptorum Dei. Tract. 35 tu Matth., pag. 114, tom. II Genebr.

* Quis vos, o catechumeni, in Ecclesia congregavit? Quis stimulus impulit ut , relictis domibus, in hune cœtum coeatis ? Neque enim nos domus vestras sigillatim circuivimus, sed omnipotens Pater virtute invisibili subjicit cordibus vestris, quos scit esse dignos, hune ardorem, ut quasi inviti et rétractantes veniatis ad fidem, maxime in exordio religionis, cum veluti trepidi et paventes, salutis fidem cum timoré suscipilis. Hom. 7 in Luc, pag. 138, tom. II Genebr.

6 Ipse Unigenitus, ipse, inquam, Filius Dei adest, ipse défendit, ipse custodit, ipse nos ad se trahit. Audi quomodo ipse dicit : Et ecce ego vobiscum su m omnibus diebus usque ad consummationem sseculi. Sed nec sufficit eum esse nobiscum , sca* quodammodo vim nobis facit, ut nos pertrahat ad salutem. Ait enim in alio loco : Cum autem exaltatus fuero, omnia ad me traham. Vides quomodo non solum invitât volentes, sed et cunctantes trahit. Hom. ÎO in Num., pag. 158, tom. I Genebr.

7 Jrrideat Iket Celsus quod dicetur, aut introductus ab eo, Judœus, dicetur tamen multos pêne invitos at~ tractos esse ad christianam religionem, spiritu quodam repente mutante intellectum eorum, ab odio, quo erga verbum detinebantur, ita ut ipsius gratia non cunctarentur mortem oppetere, post visiones oblatas ipsis, vel dormientibus, vel vigilantibus : multa enim talia vidimus, quœ si memoraremus duntaxat gesta in nostra prœsentia, cachinnum tollerent infidèles , rati nos quoque sicut illos de quibus maie suspicantur, fingere. Testis autem est Deus nostrœ conscientiœ, conari me, non falsis narratiunculis , sed variis exemplis commendare divinam Jesu doctrinam. Lib. I contra Celsum, pag. 35.

8 Nihil unquam inter homines boni gestum est, nisi Dei Verbo animis eorum pressente, quantulocumque tempore capacium ejus energiœ. Lib. VI cont. Cels., p. 329#

9 Dicimus non esse suffxcientem humanam naturam ad quomodocumque quœrendum Deum , eumque pure inveniendum, nisi adjuvetur ab ipso qui qweritur; qui invenitur a fatentibus prœter suum conatum, o/.us se habere ipsius auxilio, ostendentis se his q-'i>s Uoc honore dignatur, quatenus vel natura Dei /»/t>/ iwtotescere homini, vel licminû anima vulci . in cotyove manens, Deum cognoscere. Lib, Ml oW. Cels., \*. 3«:0.

10 Considérantes diligente: qvirtem */.•'»! sf . ,c;v/e juxta illud dictvtn : Oa»iiis «jui crédit y.oc Jcsus Ghristus est, ex Deo geuitus eoi; sculicalesq'te ftur.ntum absimus ab hoc credemU unf'o, h'-c #f.4 #,»/»mus : obsecrantes ifevi&ui* ocu/o,>in oi >.////*, »••' sua ipsius tum saj,ientia, tum amoM, qvo gen. \« ttumanam

nions S c'est avec le secours de la grâce, et ils ne s'attribuent jamais la gloire d'aucune bonne action, parce qu'ils savent que c'est de Jésus-Christ que leur * vient la victoire. La prédication seule ne suffit * pas ; nous devons de plus demander à Dieu qu'il verse sur nous l'eau de sa grâce, afin de faire fructifier la semence de la parole que nous avons reçue; car la voix de Dieu est de telle nature, qu'elle n'est entendue 4 que de ceux à qui Dieu veut la

faire entondro.La grâce nous abandonne quelquefois *. David 6 en fut abandonné lorsqu'il pécha avec Bethsabée, et il apprit, par son expérience, que les biens qu'il trouvait en soi auparavant, ne venaient pas tant de lui que de Dieu, qui est la source de toutes les vertus. La grâce nous est nécessaire pour connaître * Dieu et vaincre * les tentations. Origène ne laisse pas de donner beaucoup au libre arbitre et à la nature. Il distingue • deux sortes

prosequitur, omnia faciat, quo aperiantur oculi nos* tri adhuc clausi ab ignominia, nostra, propter vitium, juxta illud : Cooperuit dos ignominia nostra; et confitentibus nobis exaudicntur causœ, cur nondum credamus, et quasi maie affectis, atque medico egentibus opem ferens Dominus, cooperabitur nobis ad pereipiendum donum credendi, tertio loco apud Paulum positum, dum recenset dona; nirnùrum post donum sa* pientxœ; et post donum scientiœ, quitus subjungit : Alii fides per eumdem spiritum; de quo dono et alibi inquit : A Deo nobis donatum est, non solum ut in ipsum credamus, verametiam ut pro ipso patiamur. Origen., in Joan., pag. 324, tom. II Huet.

* Moris sanctorum est, ubi adversarius vincitur, tanquam qui sciant non sua virtutet sed J)ei gratia vietoriam factam, hymnum Deo gratulationis offerre. Hom. 6 in Exod., pag. 45, tom. I Genebr.

* Qui sub Jesu militât , incolumis débet redire de prœlio; nec usquam débet ex jaculis maligni ignitis vulnus accipere> non in corde pollui, non m cogitatione maculari , non per iram , non per cupiditatemf non per aliam quamlibet occasionem dœmoniacis vul-

neribus locum dore De Victoria nemo se jactat,

nemo suœ virtuti, quia superavit, adscribit : scientes quia Jésus est qui victoriam tnbuit. Hom. 12 in Jos,, pag. 192, tom. I Genebr.

* Omnipotentis Dci misericordiam deprecemur, qui nos non solum auditores verbi sui faciat, sed et factores; et inducat super nostras quoque animas diluvium aquœ suœ ; et deleat in nobis quœ scit esse deienda, et vivificet quœ judicat esse vivificanda per Christum Dominum et per Spiritum suum sanctum. Hom. f in Gènes., pag. 8, tom. I Genebr.

* Talis est Dei vox , ut a solis audiatur, quos ipse audire illam vult : ne intérim dicam Dei vocem de qua hic Scripiura loquitur non esse percussum aerem, aut percussionem aeris, aut quidquid aliud de voce dicitur, ideoque non isto sensili auditu, sed longe prœstantiore divinioreque percipi : et quoties ipse qui loquitur non ab omnibus eam exaudiri vult, eos, qui eximias illas aures habent, audire Deum; qui vero auribus animœ absurduerant , non sentire sermonem Dei. Lib. II contra Celsumt pag. 105.

8 Et adversum quidem iiium priorem populum (Ju* daicum ) corporales insurgebant hostes, cutn deliquisset ; adversum nos autem, qui Israël sumus secundum spiritum, spiritalis sitie dubio hostis insurgit : et cum mandata Dei negiigimus, cum Christum contemnimus, validior adversum nos manus dœmonum efficitur, et tradimus etiam nos inimicis, cum deserimur a gratia. Hom. 7 in Jud.t tom. 1 Genebr., pag. 217. [Origène n'entend point parler d'un abandon absolu, mais d'une soustraction de grâce, puisque, d'après lui, Dieu donne à tous la possibilité de vaincre, et

que personne n'est tenté au-delà de ses forces. Origen., de Princip., lib. III, num. 3 edit. La Rue. ] 8 Tentatus est (David ) et nudatus auxilw, ut vide* ret quid humana possit infirmitas. Recedente quippe prœsidio Dei, ille castissimus, ille odmirabilis in pudicitia, qui audierat : Si mundi sunt pueri, maxime a muliere , et acceperat eucharistiam quasi mundus, non potuit perseverare, sed in eo repertus est crimme, in quo sibi quasi continens applaudebat. Si quis ergo conscius puritatis suœ seipsum glorificaverit, non ha* bens memoriam illius dicti : Quod autem habes quod non accepisli? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? relinquitur, et derelictus discit experimento, quia in his bonis quorum sibi conscius erat, non tam ipse sui extitit causa quam Deus, qui virtutum omnium fons est Hom. 9 in Ezech*, p. 410, t. I Geneb. — T Lib. VII contra Cels>, pag. 360, ubi sup.

8 Itaque ne nos quidem negamus multos esse in terra dœmones, sed fatemur eos esse, posseque mut* tum in malos, propter eorum malitiam ; sed nihil passe in eos qui se induerunt armatura Dei% aecepe* runtque robur ad resistendum circumvenire se conanu' diabolo. Lib. VIII contra Celsum, pag. 400.

9 Quid est quod homo offerat Deo ? hoc ipsum quod in lege scriptum : Mimera mea, boc est data mea. Ex iis ergo quœ Deus dédit, offerunt nihilominus Dec Quid dédit Deus homini? Agnitionem sui. Quid ergo offert Deo? Fidem suam et affectum. Hoc est quod

expetit ab homine Deus Sunt ergo quœ dantur a

Deo, et sunt quœ prœbentur ab homine. Verbi gratia, in homine fuit ut una mna faceret decem mnas, et una mna faceret quinque mnas. Ex Deo autem fuit ut haberet homo mnam, ex qua facere posset decem mnas. Cum autem obtulit ex se decem mnas, accepit rursus a Deo, non jam pecuniam , sed potestatem et regnum decem. civitaium. Petit Deus ab Abraham, ut offerret ei Isaac filium suum, in montem quemeumque ostendisset ei. Obtulit Abraftam, intrepkius unigtnitum imposuit super aram , cultrum eduxit ut jugula* ret, inhibetur continuo, et aries ei pro filio datur ad victimam. Vides ergo quia quœ Deo offerimus nabis manent : sed ad hoc expetimur ut in iis affeetus nos* ter erga Deum probetur. Et fides. Hœc pro eo quod diximuSf profectos esse filios Israël a puteo, et venisse in Mathanaim, quod interpretatur munera eorum. A Mathanaim autem venimus in Nahaliel, quod interpretatur ex Deo. Quid ex Deo ? posteaquam obtulerimus nos quœ ex nobis sunt venimus ad hoc ut eonsequamur ea quœ ex Deo sunt. Cum enim fidem nottram et affectum obtulerimus ei, tune et ipse largitur déversa dona Spiritus Sancti de quibus dicit Apostolus : Omnia ex Deo sunt. Hom. 12 in Num., pag. US, tom. I Genebr. Omni habenii dabitur, et abunda> bit, etc., ut puia fidem habenti, quœ est em nabis, do*

[m6 SIÈCLE.]

Page 1