CHAPITRE XIH. — ORIGÈNE
sont des sacrifices profanes. LTEglise est * visible et une *, quoique * répandue dans toutes les parties du monde depuis le lever jusqu'au coucher du soleil. Car, dès le temps d'Origène, la religion chrétienne était établie partout, jusque dans la Grande-Bretagne 4 et dans la Mauritanie, qui s'accordaient en la religion d'un seul Dieu. 11 remarque néanmoins qu'il y • avait quelques nations auxquelles l'Evangile n'avait pas encore été prêché; entre autres celles des Ethiopiens, qui étaient au-delà du Nil; des Sères, qui habitaient une partie des Indes delà le Gange ; plusieurs des Bretons et des Germains vers l'Océan, des Daces, des Sarmates et des Scythes. Ce fut
pour faciliter la prédication de l'Evangile, par la paix et la liberté du commerce, que la Providence réunit la plupart des nations sous un seul empire, du temps 6 d'Auguste. Par le mot d'Eglise, Origène 7 entend la seule société orthodoxe, environnée des hérésies, comme le lis entre les épines, et dit qu'elle doit durer 8 jusqu'à la consommation des siècles.
46. Parlant des différents ordres de l'Eglise, il dit • que Jésus-Christ en est le chef, les évèques les yeux, les diacres et autres ministres les mains, le peuple les pieds. Outre les évèques l0, les prêtres et les diacres, il y avait encore d'autres ministres. On distinguait aussi les " vierges et les veuves entre
Sur les différent!
ordres do l'Eglise.
in quommque loco, sed in loco sancto, intra atrium tabernaculi. Audiant hœc qui scindunt Eccîesiam et peregrinas ac pravas inducentes doctrinas, putant se sacras carnes extra templum Dei et extra autant dominicam posse comedere. Profana sunt eorum sacrificiat quœ contra mandati legem geruntur. In loco sancto edi fubentur, intra atria tabernaculi testimonii sint, quœ fidei murus ambit, spei columnœ suspendunt, charitatis amplitudo dilatât, Ubi hœc non sunt, carnes sanctœ nec haberi possunt, nec comedi. Hom. 4 m Levit., pag. 75, tom. I Genebr.
* Propterea non debemus attendere eis qui dicunt ; Ecce hic Christus, non autem ostendunt eum in Ecclesia quœ plena est fulgore ab oriente usque ad occidentemy quœ plena est lumine vero, quœ est columna et firmamentum veritatis, in qua tota totus est adventus Filii hominis, dicentis omnibus qui ubique sunt : Ecce ego Toblscum sum omnibus diebus vitœ usque ad coDsummationem sœculi. Tract. 30 in Matthœum, pag. 93, tom. II Genebr.
* Petrus cum vellet eis tria facere tabernacula, imperitiœ notatur, tanquam qui nesciret quid diceret. Legi enim, et Prophetis , et Evangelio non tria, sed union est tabernaculum, quœ est Ecclesia Dei. Hom. 6 in Levit, pag. 82, tom. II Genebr.
* Qui* item non mirabitur ascendens contemplatione ad illud vaticinium : Praudicabitur Evangelium hoc in universo mundo, in testiinonium ipsis et gentibus ; cum videat juxta illam prœdictionem jam prœdicatum in omnibus quœ sub cœlo sunt terris, Grœcorum Barbarorumque tum sapientibus, tum insipientibus. Omnem enim humanam naturam vicit sermo prœdicatus cum potentia, nec est videre ullum gtnus kominum, a quo hœc doctrina recepta non sit. Lib. II contra Celsum, pag. 68.
* Quid necesse est dicere de Apostolis et Prophetis , cum de Domini adventu scriptum sit : Oinnis terra clamât cum lœtitia? confitentur et miserabiles Judœi hœc de Christi prœsentia prœdicari, sed stulte ignorant personam, cum videant impleta quœ dicta sunt. Quando enim terra Britanniœ ante aduentum Christi unius Dei consensit religionem ? Quando terra Alaurorum ? quando totus semel orbis ? nunc vero propter Ecclesias quœ mundi limites tenent, universa ten%a cum lœtitia clamât ad Dominum Israël, et capax est bonorum secundum fines suos. Hom. 4 in Ezechiel., pag. 398, tom. I Genebr.
1 Nondum est prœdicatum Evangelium regni toto
orbe : non enim fertur prœdicatum esse Evangelium apud omnes Mthiopas, maxime apud eos qui sunt ultra flumen, sed nec apud Seras, nec apud Orientem audierunt christianitutis sermonem. Quid autem dicamus de Britannis aut Germannis qui sunt circa Oceanum, vel apud Barbaros, Dacos, et Sarmathas, et Scytlias, quorum plurimi nondum audierunt Evangelii verbum, audituri sunt autem in ipsa sœculi consummatione. Tract. 28 in Matth., pag. 88, tom. II Genebr.
6 Exorta est in diebus ejus ( Christi ) justitia, et multitudo pacis facta est mox ex quo natus est, preeparante Deo gentes ad ejus doctrinam, ut omnes parèrent uni Romanorum régi, neve propter multitudinem regnorum interrupiis gentium commerciis, difficilius fieret Jesu apostolis illud mandatum ipsius : Euntes, docete omnes gentes. Constat autem, Augusto régnante, Jesum natum, qui princeps quasi complanavit pleraque terrarum uno regno inducto. Fuisset enim impedimentum quominus distribueretur doctrina discipulorum Jesu in omnem orbem, si multa régna fuissent, non solum ob prœdictas causas, sed quia propter bel/a militandum fuisset omnibus pro sua cuitjue pa~ ttia. Lib. II contra Celsum, pag. 79.
7 Quod ergo ait : Sicut lilium in medio spinarum, ita proxima mea in medio iiliarum , accipiemus Eccîesiam gentium dici : quod vel e medio infidelium et non credentium, quasi ex spinis emerserit, vel pro hœreticorum circumstrepentium se morsibus in medio spinamm posita dicatur. Hom. 3 in Cant., pag. 335, tom. I Genebr.
8 Ex quo constituta est Ecclesia in nomine Christi ad consummationem usque sœculi persévérât. Origen., in Matth., pag. 443, tom. I Huet.
9 Christum autem Ecclesiœ caput esse, non ego, sed Apostolus intellexit. Sacerdotes autem rationabiliter possunt dici Ecclesiœoculos, quoniam et speculatorcs habentur. Diaconi autem cœterique ministri, manus, quoniam per cos opéra spiritualia universa geruntur; populum autem esse pedes Ecclesiœ, quibus omnibus parcere non oportet, si scandai um Ecclesiœ fuerint fadi. Tract. 5 in Matth., pag. 37, tom. U Genebr. [Ce passage manque dans le grec]
10 Si audacter expedit loqui Scripturarum sensum sequenti, per singulas Ecclesias bini sunt episcopi, alius visibilis, alius invisibilis. Hom. 13 in Lucam, pag. 141, tom. II Genebr.
11 Similiter autem et vidua, si permaneat in orationibus die ac noctef et obsecrationibus illustrât minis-
les laïques. Dans l'ordination d'un évêque, outre le choix de Dieu, la présence f des fidèles était nécessaire , afin que tous fussent assurés que Ton élisait, pour le sacerdoce, celui qui était le plus excellent entre tout le peuple, le plus docte, le plus saint, le plus éminent en toute vertu. Il ne faut donc pas être surpris de Féloge qu'Origène fait des évêques de son temps dans ses livres * contre Celse; il ne faut pas s'étonner s'il dit qu'il y en avait plusieurs, entre eux, qui méritaient de commander dans une ville habitée par des citoyens divins, s'il y en avait une dans le monde, et que les mœurs des moins avancés en sainteté étaient plus pures et mieux réglées que celles des magistrats politiques. Il
ierium viduitatis suœ. Si vero sit talis qualem Aposto* lus notât, otiosa, verbosa, et non solum verbosa, sed et curiosa, loquens quae non oportet, sed in deliciis degens, vivens mortua, hœc deshonoravit et non illustravit minisierium viduitatis suit. Eodem modo etiam virgo consecrata Deo, non illustrât minisierium virginitatis suœ, nec illustrât lampadem suam , sed e contrario lumen ejus extinguitur, et efficitur una de insipientibus virginibus. Lib. VIII in Epist. ad Rom., pag. 388, tom. II Genebr. Prœter hœc vero quœ generalia sunt, est debitum viduœ, quœ ab Ecclesia sustentatur. Aliud vero diaconi, et aliud presbyteri, necnon gravissimum episcopi debitum, quod exigit totius Ecclesiœ Salvator, et nisi redditum sit, vindicabit. Orig., lib. de Orat., pag. 125 edit. Oxon.
1 Requiritur in ordinando sacerdote et prœsentia populi, ut sciant omnes et certi sint, quia qui prœstantior est ex omni populo, qui dictior, qui sanctior, qui in omni virtute eminentior, ille eligitur ad sacerdotium, et hoc adstante populo, ne qua postmodum retractatio cuiquam, ne quis scrupulus resideret. Hom. 6 in Levit., pag. 82, tom. I Genebr.
* At Deus, qui Jesum miserat, frustratus dœmonum insidias, effecit ut per universum orbem ad convertendos corrigendosque homines prœvaleret ejus Evangelium, et ubique instituerentur Ecclesiœ, cum ratione vivendi contraria superstitiosorum , intemperantium et injustorum congregationibus. Taies enim mores passim cernuntur in civitatibus. Cœterum Ecclesiœ Dei per eruditœ collatœ ad vulgares cœtus hominum, plane mundi sunt lumina. Quis enim non fa* teatur deteriorem Ecclesiœ nostrœ partem, collatam non vulgaribus concionibus, longe prœstantiorem esse? Nam Ecclesia Dei, quœ Atfœnis est, v. g. mansueta est et quieta, quippe quœ uni Deo se approbare eupiat : Atheniensis autem populi concio, seditiosa, nec ullo modo conferenda cum ejus urbis Ecclesia Dei. Idem dicendum de Ecclesia Dei, quœ est Corinthi, et concione populi Corinthiorum , quam ipsi etiam sua lingua vocant Ecclesiam ; similiter de Ecclesia Dei, quœ est Alexandriœ, v, g. et concione Alexandrini populi. Quœ si quis candidus et veritatis studiosus audiens examinet, res mira videbitur, conatum hoc aliquem atque etiam effecisse, ut per civitates intra eodem mœnia cohabitaret Ecclesia Dei cum profanis populis suas conciones celcbrantibus, sic etiam senatum ecclesiasticum, si componas ad senatus singula-
ne laissait pas d'y avoir des personnes qui se donnaient des mouvements pour devenir* diacres, quoiqu'ils en fussent très-indignes, ensuite pour arriver à la prêtrise ou à l'épiscopat, ne cherchant en ces dignités que le profit et l'honneur des premières places. Mais on les 4 rejetait comme des ambitieux, pour n'appeler aux charges que les plus dignes et ceux qui s'en défendaient. Quelquefois même on contraignait ceux-ci à entrer dans les dignités ecclésiastiques. On ne permettait pas non plus aux évêques de désigner par testament * leurs successeurs, ni de choisir leurs parents pour remplir leur place, et on laissait ce choix à Dieu. Cependant Origènc se plaint en un endroit de ce que 6 quelques évêques
rum civitatum, inventes quosdam senatores ecclesiasticos dignos ubivis gentium administrare divinitus constitutam rempublicam, senatores vero istos qui passim reperiuntur, nihil in moribus haàere eximium prœ plebeis hominibus. Eodem modo magistratus ecclesiastici cum urbanis magistratibus con/erendi : ut intelligas magistratus Ecclesiœ, etiam qui inter collegas paulo frigidius versentur in officio, tamen in morum et virtutum ratione vulgaribus senatoribus atque magistratibus prœcellere. Lib. III cont. Ce/s., pag. 128 et 129.
* In Ecclesia Christ i inveniuntur non solum convivia, et facientium ea mensas suscipientes, sed etiam cathedras primas in eis amantes et multa facientes, primum quidem ut diaconos fiant non taies quales dicit Scriptura , sed quales sunt qui comedunt viduarum domos occasione longa orantes : et propterea accipient judicium ma jus. Et qui taies diaconi fieri volunt, consequenter visibiles primas cathedras eorum qui dicuntur presbyteri, prœripere vol un t. Quidam autem nec istis contenti plurima machinantur ut episcopi vocentur ab hominibus, quod est Rabbi : cum deberent intelligere episcopum fieri oporiere irreprehensibxlem, etc. Orig., Tract. 24 in Matth., pag. 76, tom. II Genebr.
* Nos vero cum sciamus oppidatim alias civitates per verbum Dei conditas, eos qui vita et doctrina sana, ut prœsint, sunt idonei, hortamur ad prœfecturas Ecclesiarum non ambitiosos probando, sed modestos, et non temere se in functiones tom arduas ingerentes cogimus ad evras publicas. Et magistratus nostri bene rem administrantes inviti coguntur, summo rege instante, quem Dei Filium esse et Deum Verbum credimus. Origen., lib. VIII cont. Cels., pag. 428.
1 Discant Ecclesiarum principes successores sibi non eos qui consanguinitate generis juncti sunt, nec qui carnis propinquitaie sociantur, testamento signare, neque hœreditarium tradere Ecclesiœ principatum, sed referre ad judicium Dei; et non eligert illum quem humanus commendat affectus, sed Dei judicio totum de successoris electione permittere. Origen., Hom. 22 in Num., pag. 161 edit. Genebr., tom. 1.
6 Ego vero quod de columbarum venditoribus scriptum est, his convenire existimo, qui Ecclesias avaris, tyrannicis, indoctis et irreligiosis episcopis, presbyteris vel diaconis tradunt. Orig., in Matth., pag. 442, tom. I Huet,
[m9 siècle.]