CHAPITRE XIV. — SAINT CYPRIEN
hommes dans la fournaise de Bel *, de Daniel * dans la fosse aux lions, et de Susanne ', sans témoigner le moindre doute sur leur authenticité. Il dit que les quatre Evangiles 4 sont comme les quatre fleuves qui arrosent l'Eglise figurée par le paradis terrestre, que les paroles qu'ils contiennent sont comme autant » de feux allumés pour embraser notre foi, et que celui qui retranche quelque chose des vérités qui y sont enseignées, est un voleur e et un adultère. La manière dont il parle des épîtres 7 de saint Pierre, fait voir qu'il les croyait toutes deux de cet apôtre, n lisait 8 dans la première de saint Jean ces paroles que nous y lisons encore, mais qui ne se trouvent point dans plusieurs anciens exemplaires, par la faute des copistes : a II y en a trois qui rendent témoignage dans le ciel : le Père, le Verbe et le Saint-Esprit, et ces trois sont une même chose 9. » Et dans
l'Apocalypse, qu'il appelle Ecriture divine t0, il lisait au vingt-deuxième chapitre : a Adorez le Seigneur Jésus ; d au heu que nous lisons : a Adorez Dieu. » Saint Cyprieu suit ordinairement la version des Septante, et cite les livres de l'Ecriture d'une manière différente des Pères latins, ainsi que nous l'avons remarqué ailleurs.
2. Il établit comme une maxime constante que si " la vérité vient à être douteuse en quelque point, nous devons remonter à l'Evangile et à la tradition des Apôtres, et régler notre croyance, soit sur ce qu'ils nous ont laissé par écrit dans leurs épîtres, soit sur ce qu'ils nous ont communiqué par une tradition orale et non écrite. C'est sur l'autorité de cette dernière espèce de tradition qu'il soutient la validité du baptême des enfants, l'usage des interrogations qu'on faisait aux catéchumènes avant le baptême, celui sur des
Sor la Tradition.
smo regem fidei virtute vicerunt, qui adorare statuant quam Nabuchodonosor rex feceratjussi, et mini* régis et flammis fortiores extiterunt. Cyprian.," £/>irf. 58, pag. Î57.
1 Sic et Daniel curn competleretur adorare idolum Bel, quem tune populus et rex colebat, in asserendum Dei sut honorent, plena fidei libertate prorupuit di» cens : Nihil colo ego, nisi Dominum Deum meum. Daniel, xiv, 4. Cyprian., ibid.
* Danieli in lacu ad leonum prœdam jussu régis inclueo, prandium divinitus apparat ur. Cypr., lib. de Opère et eteemosynis, pag. 140.
* Ne œtas vos eorum, nec auctoritas f allât, qui ad duorum presbyterorum veterem nequitiam respondentes, sicut illi Susannam pudtcam corrumpere, et violare conati sunt : sic et hi adulterinis doctrinis Eceksiœ pudieitiam corrumpere, et veritatem evangelicam violare eonantur. Cyprian., Epist. 43, pag. 228.
* Nonniti unum Christum et unam ejus Ecclesiam novimus. Ecclesia paradisi instar exprimens, arbores fructifères intra muros suos intus incluait, ex quibus quœ non faat fructum bonum exciditur et in ignem mUtitur; has arbores rigat quatuor fluminibus , id est, Evangeliis quatuor quibus baptismi gratiam salu taris cœlesti inundatione largitur. Cypr., Epist, 73, pag. 809.
* Hœc et efusmodi cum in Evangelio col la ta perlegimus, et quasi faces quasdam ad inflammandam fidem domimeis vocibus suppositas nobis sentiamus : hostes ventatis jam non tantum non perhorrescimus , sed provocamus. Epist. 31, pag. 214.
* Exponere entra justificationes et testamentum Domini, et non hoc idem facere quod fecerit Dominus, quid aliud est, quam sermones ejus abjicere et disciplinant dominicam contemnere, nec terrena, sed spirituaha furta et adulteria committere ? dum quis de etangelka veritate furatur Domini nostri verba et fada , et corrumpit atque adultérât prœcepta divina. Epist. 63, pag. 278.
1 Item in epistola Pétri apostoli ; Christus semel pro peecaiis nostri» mortuus est, etc. I Petr. in, 18;
Cyprian., lib. Il adv. Judœos , cap. 27, pag. 85. Stephanus infamans Petrum et Paulum beatos apostolos , quasi hoc ipsi tradiderint, qui in epistolis suis hœreticos exécrât i sunt et ut eos evitemus monuerunt. H Petr. m, 17. Epist. 75, pag. 821.
8 Et iierum de Pâtre et Fiiio et Spiritu Sancto scriptum est : Et hi très unum sunt. I Joan. v, 7. Cyprian., de Unit. Ecctes., pag. 79, Epist, 73, pag. 310. Facundus lisait le passage de saint Jean dans les exemplaires de saint Cyprien : Quod Joannis apostoli testimonium beatus Cyprianus, Carthaginensis antistes et martyr, in epistola sive libro quem de Trinitate scripsit de Pâtre et Filio et Spiritu Sancto, dictum intelligit; ait enim : Dicit Dominus, ego et Pater unum sumus, et iterum de Pâtre et Filio et Spiritu Sancto scriptum est : Et hi très unum sunt. Facundus, lib. I pro Defensione trium capitulorum, pag. 16 edit. anni 1629.
9 Aquas namque populos significare in Apocalypsi Scriptura divina déclarât, dicens : Aquœ quas vidisti, super quas sedet meretrii iUa, populi et turbœ, et gentes ethnicorum sunt et linguœ. Apocalyp. xvn, 15. Cyprian., Epist. 63, pag. 280.
10 In Apocalypsi angélus Joanni volenti adorare se resistit et dicit : Vide ne feceris, quia consenrus tuus sum et fratrum tuorum, Jesum Dominum adora. Apocalyp. xxh, 9. Cyprianus, lib. de Bono patient., pag. 151.
« Quod et nunc facere oportet Dei sacerdotes prœcepta divina servantes, ut si in aliquo mutaverit et vactllaverit veritas, ad originem dominicam et evangelicam, et apostolicam traditionem revertamur ; et inde surgat actus nostri ratio unde et ordo et origo surrexit. Traditum est enim nobis quod si unus Deus, et Christus unus, et una spes, et fides una, et una Ecclesia, et baptisma unum nonnisi in una Ecclesia constitutum, a qua unitate quisquis discesserit , cum hœreticis necesse est inveniatur ; quos dum contra Ecclesiam vindicat, sacramentum divinœ traditionis impugnat. Cypr., Epist. 78, pag. 818.
exorcisme* qui précédaient ce sacrement, et les renoncements que Ton y faisait au démon et à ses pompes. En beaucoup d'endroits de l'Eglise on s'était éloigné * de la tradition des Apôtres, sans pour cela faire schisme. Mais les exemples qu'on en allègue ne regardent que certains points de discipline et non des articles de foi.
AUTEURS ECCLÉSIASTIQUES
3. Saint Cyprien prouve » la vérité de la religion par l'accomplissement des prophéties * dans la personne de Jésus-Christ, par ses mi- jjj racles, par la prédication de l'Evangile et £j par le sang des martyrs; l'existence d'un Dieu, par l'idée ' que nous en avons naturellement ; son unité 4, par l'incompatibilité dQ plusieurs dieux ; la trwté des personnes
* Eos autem qui Romœ sunt non ea in omnibus Ob' servare quœ sunt ab origine tradita, et frustra Apostolorum auetoritatem prœtendere ; scire quis etiam inde potest, quod circa celebrandos dies Paschœ, et circa multa aiia divines rei sacramenta, videat esse apud illos atiquas diversitates , nec observari il lie omnia œqualiter quœ Jerosolymis obserwntur. Seeundum quod in eœteris quoque piurimis provinciis multa pro locorum et nominum diversitate variantur ; née tamen propter hoc ab Ecclesiœ catholicœ pace atque unitate aliquando discessum est. Apud Cyprianum, Epis t. 75, pag. M.
1 Quod vero Christus sit et quomodo par ipsum nobis salus venerit, sic est ordo, sic ratio. Judœis prùmum erat apud Deum gratta. Sic olim justi erant, sic majores eorum religionibus obediebant ; indê iliis et regni sublimitas floruit9 et generis magnitudo provenit. Sed illi négligentes, indisciplinati et superbi postmotfum facti, et fiducie patrum inflati, dum di? vina prœcepta contemnunt, dqtam sibi gratiam perdiderunt. Quam vero fuerit illis profana vit a, quœ contracta sit violatœ religûmis offensa, ipsi quoque testantur, qui etsi voce tacent, exitu confitenjtur, dispersi et palabundi vagantur, soli et cœli sui profugi per hospitia aliéna jactantw\ Necnon Deus anie prœdixerat fore ut vergente sœculo et tnundi finejam proximp ex omni gente et populo et loco, cul tores sibi allegeret multo fideliores et mêlions obsequii, qui indulgent iam de divinis muneribus haurirent, quam acceptant Judœi, contemptis religionibus, perdidissent. Hujus igitur indulgent iœ, gratiœ disciplinœque arbiter et mogister, sermo et Filius Dei mittitur, qui per Prophetas omnes rétro illuminator et doctor humani generis prœdicabatur. Hic est virtus Dei, hic ratio, hic sapientia ejus et gloria. Hic in virginem illabitur, carnem Spiritu Sancto coopérante induitur. Deus cum homine miscetur. Hic Deus nos ter, hic Christus est qui mediator duorum hominem induit, quem perducat ad Patrem. Quod homo est esse Christus voluit, ut et homo posait esse quod CJiristus est. Sciebant et Judœi Christum esse ven/turum. Nom hic illis sernper Prophetis admonentibus annuntiabatur. Sed significato dupUci ejus adventu, uno qui exercitio et exemplo hominis fungeretur, altero qui Deum fateretur, non intelligendo primum adventum qui passione prœcessit occuttus; unum tantum credunt , qui erit in potestate manifestus; quod autem hoc Judœarum populus intelligere non potuit, deUctorum meritum fuit. Sic erant sapientia et intetligentiœ cœcitate mulctati, ut qui vita in' digni essent, haberent vitam ante oculos nec vidèrent. Itaque cum C/uistus Jésus seeundum a Prophetis ante prœdicta, verbo et vocis imperio dœmonia de hominibus excuteret9 paralyticos restringeret, leprosos purgaret, iliumuaret cacas, ctaudis gressum dur et, mortuos rursum animaret, cogeret s\bi elementa famulari, servir* ventes, maria obedire, inferos cedere : Jud&i qui
iltum crediderant hominem tantum de humilitate carnis et eorporis, existimabant magum de lieentia poteetatis : hune magistri eorum atque primoret, hoc est quos et doctrina if le et sapientia revincebat, accensi ira et indignatione provocati, postremo detentutn, Pontio Pilato qui tune ex parte Romana Syriam procurabat, tradiderunt; crueem ejus et mortem suffragiis violentis ac pertinacibus flagitantes. Hoc eos facturas et ipse prœdixerat et Prophetarum omnium teetimonium sic ante prœcesserat, oportere illum pati9 non ut sentiret -tantum mortem, sed ut vinceret, et cum passus esset, ad superos denuo regredi, ut vim divinœ majestatis ostenderet. Fidem itaque rerum cursus imptewit. Nom et crucifixus, prœvento carnificis officio, spiritum sponie dimisit, et die tertio rursus a mortuis sponte surrexit. Apparuit discipulis suis tatis ut fuerat, agnoscendum se videntibus prœbuit, sûnul junctus et substantiœ corporalis firmitate amspicuus, ad dies quadraginta remoratus est^ ut de eo ad prœcepta vitaJUa instrui postent, et discerent quœ docerent. Tune in cotfum circumfusa nuôe sublatus est : ut hominem quem dilexit, quem induit, quem a morts protexit,ad Patrem Victor ûnpontret, jam venturus e ccejo ad pœnam diaboli et ad censuram generis kuruani, ultoris vigore et judicis potestate ; per orbem vero discipuli magistro et Deo monente diffusi, prœcepta Dei in salutem dorent, ab errore tenebrarum ad viam àucisadducerent, cœcos et ignoras ad agnitionom veritatis ocu lurent. Ac ne esset probatio minus soiida et de Christo delicata confessio, per tormento, per cruess, per multa pœnarum gênera, tentantur. Dotor qui veritatis testis est admovetur, ut Christus Dei Filius, qui liominibus ad vitam datus creditur, non tantum prœconio vocis, sed et passionis testimonio prœdicare* tur. Cypr., de IdoL vanit., pag. 11.
* Ergo unus est et ubique lotus et diffusus est. Namque et vulgus in multis Deum naturaliter confite tur, cum mens et anima sui auctoris et principis admonetur. Dici fréquenter audimus : O Deus ; et, Deus videi ; et, Dec commendo; et, Deus mihi reddfit;et, quod vult Deus; et, si Deus dederit. Atque k&c est summa delicti nolle agnoscere quem ignorart non possis, Ibid.
* Unus igitur omnium Dominus est Deus. Neque enim illa sublimitas potest habere consortem, cum sota omnem teneat potes totem. Ad çtivinum imperium etiam de terris mutuemur exemplum. Quando usupuam regni societas aut cum fide cœpit, oui sine cruore desiitt Sic Thebanorum germanitas rupta, et permanens rogis dissidentibus etiam in morte discordia, et Bernanos geminos unum non çapit regnum, quos unum uteri cœpit hospitium. Pompeius et Cmsar affines fuerunt, nec tamen necessitudinis fosdus in œmula potestate tenuerunt. Nec hoc tantum.de homine mirera cum in hoc ornais naturo conseMiat. ftex ubms est *pih¥fi% * du* ums in &wtàuj,<*j im.amnmUit fteuyr
[m9 SliCLB.]
■GBÀPITRS XIV. — SAINT CÏPRIEN.
en Dieu *, par la forme du baptême. Ces trois personnes adorables ne sont qu'une même chose \ Le Saint-Esprit ne 5 saurait être séparé de Jésus -Christ, et on ne peut recevoir l'un sans l'autre.
£ 4. Le Verbe ♦, le Fils de Dieu, dont tous £ les Prophètes ont parié comme du maître du £ genre humain, a été envoyé au monde pour te être l'arbitre et le dispensateur des grâces de Dieu. C'est lui qui est sa vertu, sa raison, sa .sagesse et sa gloire. Il est descendu dans le sein d'une Vierge et s'y est revêtu d'un corps par l'opération du Saint-Esprit. Dieu «tétant ainsi uni à l'homme, cet homme est devenu par li notre Dieu, notre Christ et notre médiateur auprès de son Père. Jésus-Christ est donc fils de Dieu * et fils de l'homme % Dieu et homme tout ensemble. S'il est mort, c'est ^qu'il Ta bien voulu, afin de vaincre la mort 7 et de donner, en ressuscitant, des prouves de sa attesté et 4e sa puissance, faisant voir à ceux à qui il apparut, pendant quarante jours après sa résurrection, la même chair * visible et palpable qu'il avait auparavant. C'est à lui
que nous devons premièrement adresser nos prières ', et ensuite satisfaire par lui à' Dieu le Père.
5, Les anges l0 ont aussi le pouvoir de nous aider dans toutes nos actions, et les saints ", qui sont dans le ciel, intercèdent pour nous auprès de Dieu. Saint Cyprien croyait ", avec quelques anciens, que les anges apostats ne s'étaient révoltés contre Dieu qu'après la création du premier homme; que le motif de leur révolte ls fut qu'ils ne souffrirent qu'impatiemment de le voir créé à l'image de Dieu; et que ce sont eux qui, après s'être souillés avec les femmes, leur ont appris à peindre leurs sourcils et leurs cheveux, à mettre du fard sur leurs joues et à ne laisser aucune partie de leur tête qui ne fût déguisée u.
6. U distingue trois états de l'homme après la mort : celui des saints dans le ciel ' ', où ils jouissent des joies et des délices que Dieu leur a préparées; celui de l'enfer 16, où les méchants souffrent des peines éternelles, et celui du purgatoire n, où l'on ost purifié par le feu avant d'entrer dans le ciel. Saint Cy-
Sur l'intercfssion des Snints, le ministère des anges, la cause de leur chute.
Sur les divers étato de l'homme après la mort, sur la
{irière pour es morts et le lieu de lenr sépulture.
umts: multo magis rrmndi unus est rector, qui universa, quœcumque sunt, verbojubet, ratione dispensât, vértute consummat. Ibid., pag. 10.
1 Dominas post resurrectionem discipulos suos mit- Je», quemadmodum baptizare deberent institua et éscuit dicens: Ite et dooete gentes omnes, bapti- ■uites «os in Domine Patris et Filii et Spiritus Sancti. Insinuât Trinitûtem, eu jus sacramento gentes baptizmrentur. Cypr., Epiât. 73, pag. 807.
» Si baptizari quis apud hœreticos potuit, utique et remistam peccatorum consequi potuit Si peccatorum rsmissam consecutus est, et sanctificatus est et tempium De foetus. Quœro cujus Dei? si Creatoris, non potuit qui in eum non credidit: si Christi, nec hujus fiera' potest templum, qui negat Deum Christum : si Spiritus Sancti, cum très unum smt, quomodo Spiritus Sttnctus plaeatus esse ei potest, qui oui Patris aut FUii ittssmcus est? Cyprianus, Epis t. 78, pag. 809.
* Qui potest apud hœreticos baptizatus Christum induere, multo magis potest Spiritum Sanatum quem Ckristus aumï, accipere. Cœterum major erit mitternie qui miseus est, ut imipiat foris baptizatus Christum quidem iuduisse, sed Spiritum Sanctum non potmsee percipere; quasi possit aut sine Spiritu Christus intiui, aut a Chritto Spiritus separari. Cyprian., Mpist. 74, pag. 816.
+ Cyprian., de idol. Vanitate, pag. 11. Voyez le pmage à la page précédente, note *.
* Ibid. — • Ibid. — 1 1bid. — • Ibid.
* Qucd si pro nobis ae pro dehetis nostris ille et kborabat et vigiiabat et preeabatur, quanto nos mafis insistere precibus et orare, et primo ipsum Domimon rvgare. Tum deinde per ipsum Deo Patri satisfmtere deàemus. Cyprian., Epist. 11, pag. 186.
" Sùnus ergo oretionibus nostri alterutrum adju~ tores, et rogemus sicut mandasti, ut Deum >et Çhris- 4mm mt amgeJos in wmmém actibus nostris habeamus
f au tores. Apud Cyprianum, Epistola 77, pag. 830.
M Durate fortiter, spiraliter pergite, pervenite féliciter: tantum mementote tune nostri cum incipiet in vobis virginitas honorari. Cypr., de Habit, virgin., pag. 74. Et quis istinc nostrum prior divinœ dignationis celeritate prœcesserit, perseveret apud Dominum nostra dilectio pro fratribus et sororibus nostris, apud misericordiam Patris non cesset oratio. Cypr., Epist. 60, pag. 271.
11 Videamus unde zelus et quando et quomodo cœpérit,., hinc diabolus inter initia statim mundi et periit primus et perdidit. Ille dudum angelica majestate subnixus, ille Deo acceptus et chorus, postquam hominem ad imaginem Dei factum conspexit, in zelum malevolo livore prorupit, non prius alterum dejiciens instinctu zeli, quam ipse zelo ante dejectus; captiuus antequam capiens, perditus antequam perdens, dum stimulante livore homini gratiam data immortalitatis eripit, ipse quoque id quod prius fuerat amisit. Cyprian., de Zelo et Livore, pag. 158.
w Diabolus hominem ad imaginem Dei factum impatienter tulit, inde et periit primus et perdidit. Cyprian., de Bono patient., pag. 150.
" Cyprian., de Habitu virg., pag. 71.
11 Cyprian., de Exhortât, martyr., pag. 137.
16 Crédite illi qui credentibus prœmium vitœ œternœ dabit. Crédite illi qui incredulis œterna supplicia gehennœ ardoribus irrogabit... Cremabit addictos ardens semper gehenna et vivacibus flammis vorax pœna, nec erit unde habere tormenta vel requiem possint aliquando vel finem. Servabuntur cum corporibus suis anima* infinitis cruciatibus ad dolorem. Cyprian*, ad Demetrian., pag. 185.
u Aliud est ad veniam store, aliud ad gloriam pervenire; aliud missum in carcercm, non exire inde donec solvat navùsimum quadrantem ; aliud statim fidei et virtutis accipere mercedem ; aliud pro peccatis
prien ne doutait pas qu'on ne pût soulager ceux qui étaient dans ce dernier état, puisqu'il marque en plusieurs endroits que c'était la coutume de l'Eglise de prier pour les morts * et d'offrir pour eux le saint sacrifice * ; mais il dit que les âmes et les corps des damnés souffriront des supplices éternels sans que le repentir de leurs fautes puisse leur être utile. 11 remarque qu'il y avait dans l'Eglise des personnes destinées * à ensevelir les morts, et un lieu particulier pour les enterrer, distingué de celui où Ton enterrait les païens. Il dit que le jour de la mort assigne à chacun une demeure tranquille 4, qui nous rétablit dans le paradis, qui nous donne entrée dans le royaume des cieux, ce qui doit s'entendre des justes, et fait voir que le sentiment de saint Cyprien était que non-seulement les martyrs, mais aussi tous les justes, jouissent de la béatitude aussitôt après leur mort; car ce n'était pas aux martyrs, mais au commun des fidèles affligés de la peste, qu'il adressait les paroles suivantes : a Notre patrie, c'est le paradis * ; grand nombre de nos amis, de nos frères, de nos enfants nous y attendent, assurés de leur salut et encore en peine pour
le nôtre. Quelle joie pour eux et pour nous de nous voir et de nous embrasser ! Hâtonsnous d'aller les trouver. » Et dans le même livre : a Les gens de bien e meureut pour être mis dans un lieu de rafraîchissement, et les méchants pour être tourmentés : les premiers, pour être plus tôt en sûreté, les autres pour être plus tôt punis. Les vierges sortent de ce monde pendant la paix, avec toute la gloire de leur virginité, sans appréhender ni les menaces, ni les brutalités des persécuteurs. Les enfants sont enlevés aux périls de l'adolescence et parviennent heureusement à recevoir le prix de l'innocence et de la pureté. » Il dit encore ailleurs que Dieu, qui est un juge équitable 7, n'a pas égard au temps pour récompenser ses saints ; qu'il couronne, pendant la persécution, ceux qui combattent, et pendant la paix, ceux qui meurent avec une bonne conscience.
7. Tous sont redevables de leur salut à Jésus-Christ qui, exempt de tout péché, s'est chargé des nôtres ', et est mort innocent pour sauver les coupables. Nos péchés sont de deux sortes, l'originel et l'actuel; nous tirons le premier d'Adam 9, et les enfants qui ne font que de naître n'en sont pas même
Sa
ebé< atm eké
Un.
longo dolore cruciatum emundari, et purgari diu igné; aliud peccata omnia passione purgasse; aliud denique pendere in die judicii ad sententiam Domini; aliud statim a Domino coronari. Cyprian., Epis t. 55, pag. 247.
1 Cum jampridem in conciîio episcoporum statuium sit, ne guis <de ctericis et Dei ministris tutorem vel curatorem testamento suo constituât, quando singuli divino sacerdotio honorati et in cierico ministerio constituti, nonnisi altari et sacrificiis deservirc, et
precibus atque orationibus vacare debeant Ac si
quis hoc fecisset non offerretur pro eo, nec sacrificium pro dormi tione ejus celebraretur. Neque enim apud altare Dei meretur nominari in sacerdotum prece, qui ab aitari sacerdotes et ministros voluit avocare. Et ideo Victor, cum contra formam, nuper in conciîio a sacerdotibus datam, Geminium Faustum presbyterum ausus sit tutorem constituerez non est quod pro dormitione ejus apud vos fiât oblatio aut deprecatio aliqua nomme ejùs in Ecclesia frequentetur. Cyprian., Epist. 1, pag. 169 et 170.
» Cypr., ihid.
* Et quod maximum est, corpora martyrum aut cœterorum, si non sepelianturf grande periculum imminet eis quibus incumbit hoc opus. Apud Cyprian., Epist. 8, pag. 181. Martialis quoque prœter gentilium turpia et tutulenta convivia, et collegia diu frequentata et filios in eodem collegio, exterarum gentium more , apud profana sepulcra depositos et alienigenis consepultos, actis etiam publiée habitis apud procuratorem ducenarium obtempérasse se idololatriœ et Christum negasse contestatus sit. Cyprian., Epist. 67, pag. 289.
* Amplectamur diem qui assignat singulos domicilio suo : qui nos istinc ereptos et laqueis sœcularibus exsolutos paradiso restituit et regno cœlesti. Cypr., de MortaliL, pag. 116.
1 Patriam nostram paradisum computemus, parentes patriarchas haberejam cœpimus: quid non properamus et currimus, ut patriam nostram videre, ut parentes salutare possimus ? Magnus illic nos charorum numerus expectat, parentum, fratrum, filiorum fre~ quens nos et copiosa turba desiderat, jam de sua tmmortalitate secura et adhuc de nostra salule sollicita. Ad horum conspectum et complexum ventre, quanta et illis et nobis in commune lœtitia est ! Ad host fratrès dilectissimiy avida cupiditate properemus; ut cum his cito esse, ut cito ad Christum venire contingat, optemus. lbid.
* Hoc quod sine ullo discrimine generis humani cum injustis moriuntur et justi, non est quod putetit bonis et malts interitum esse communem: ad refrige* rium justi vocantur, ad supplicium rapiuntur tnjusti.
Datur velocius tutela fidentibus, perfidie pœna
Excedunt ecce in pace tute cum gloria sua virginet, venientis Antichristi minas et corruptelas et lupanaria non timentes. Pueri periculum lubricœ œtatis evadunt, ad continentiœ atque innocentiœ prœmium féliciter perveniunt. Cyprian., de MortaliL, pag. 118 et 114.
7 Sine damno temporis merces, fudice Deo, redtfitur, in persecutione militia, in pace conscieniia coronatur. Cyprian., de Exhortât, martyr., pag. 128.
8 Orabat ille [Christus) pro nobis, cum peccator ipse non esset, sed aliéna peccata portaret. Cyprian.! Epist. 11, pag. 186.
9 Cœterum si hommes impedire aliquid ad campe*
[m* siècle.]