‹ Histoire générale des auteurs sacrés et ecclésiastiques. [L.M.F. Bauzon] de grand séminaire (volume 5)Chapitre 226 sur 406 · CHAPITRE XIV. — SAINT CYPRIEN · texte numérisé non relu

CHAPITRE XIV. — SAINT CYPRIEN

exempts. Saint Cyprien appelle le péché originel le péché d'autrui ', parce que ceux qui en sont coupables ne vivaient pas, quand il fat commis, d'une vie qui leur fût propre, mais de la vie de celui qui portait en luimême les semences de toute sa postérité. Ce péché, qui fit perdre à Adam la ressemblance qu'il avait avec Dieu *, nous a fait perdre * la vigueur du corps avec l'immortalité. Il n'y a personne non plus qui soit exempt * de pé-

chés actuels, et c'est un orgueil et une folie de le prétendre. Mais, entre ces péchés, il y en a de grands *, de moindres et de légers. La conversion du pécheur est l'effet de la grâce *, quelquefois si prompte et si puissante 7, que, contre ce qu'on avait osé se promettre, on se trouve en un moment assez fort pour rompre des engagements que la nature et l'habitude avaient extrêmement fortifiés. Cette grâce * est un don gratuit de

tionem gratiœ posset; magis adultos et provectos, et majores natu passent impedire peccata graviora. Porro autem si etiam gravissimis delictoribus et in Deum muUum ante peccantibus, cum postea crediderint, remissa peecatorum datur et baptismo atque a gratta nemo proMbetur; quanto magis prohiberi non débet infans, qui recens natus nihil peccavit, nisi quod secundum Adam carnaliter natus, contagium mortis antiques prima nativitate contraxit? Qui ad remissam peecatorum accipiendum hoc ipso facilius accedit, quod UK remittuntur non propria, sed aliéna peccata. Cyprianus, Bpist 64, pag. 381. Saint Augustin cite ce passage pour prouver le péché origine), lib. Il de Nuptiis et Concupiscent, cap. 29, pag. 828 tom. X. U en cite encore un autre sur le même sujet, tiré du livre de saint Cyprien de Opère et Eleemosyn9 Videamus ergo quid de originali peccato quod per unum hominem intravit in mundum, senserit Cyprianus. In epistoia de Opère et Eleemosynis ita toquitur: Cum Dominus adveniens sanasset illa quœ Adam portaverat vulnera, et venena serpeniis antiqua curasset9 iegem dédit sono, et prœcepit ne ultra jam peccaret, ne quid peccanti gravius eveniret Coarctati eramus et in angustum innocentiœ prescriptione conclusi: nec haberet quid fragilitatis humanœ infirmitas atque imàeciiiitas faceret, nisi iterum pietas divina subveniens, justitiœ et misericordiœ operibus ostensis viam quamdam tuendœ saiutis aperiret; ut sordes postmodum quascumque contrahimus eleemosynis abluamus. Apud Cypriannm, pag. 187; Augustin., lib. IV contr. duos Bpist. Pelag., cap. 8, pag. 480 tom. X.

* Cypr., Bpist 64, pag. 281 loc. cit.

* Si patientia Dei Patris maneat in nobis, si similitudo divina quam peccato Adam perdiderat, manifestetur et tuceat in actibus nostris. Cypr., de Bono patient., pag. 146.

* Nom cum in illa prima transgressione prœcepti firmiias corporis cum immortalitate discesserit, et cum morte infirmitas venerit, nec possit firmitas reeipi, nisi cum recepta et immortalitas fuerit: oportet in hoc fragihtate atque infirmitate corporea luctari semper et congredi, quœ iuctatio et congressio nonnisi in patient iœ viribus potest sustinert Cypr., ibid., pag. M.

4 Nec quisquam sic sibi de puro atque immaculato corde blandiatur, ut innocentia sua fretus, mediànam non putet adhibendam esse vulneribus, cum scriptum sit: Quis gJoriabitur castum se habere cor, aut quis gloriabitur mundum se esse a peccatis? Si totem nemo esse sine peccato potest, et quisquis se incnlpatum disent, aut super bus, aut stultus est Quam neceuaria, quam benigna est divina clemential Quœ cum sciât non déesse sanatis quœdam postmodum vulnera, dédit curandis denuo sanandisqu* vulneribus

remédia «a/tfforta.Cypr., lib. de Opère et Eleemosyn., pag. 188.

• Nam cum in minoribus delictis quœ non in Dominum committuntur, pœnitentia agatur justo tempore, et exomologesis fiât, inspecta vita ejus qui agit pœnitentiam, nec ad communicationem venire quis possit, nisi prius illi ab episcopo et clero manus fuerit imposita, quanto magis in his gravissimis et extremis delictis caute omnia et moderate secundum disciplinam Domini observari oportet I Cypr., Bpist 17, pag. 197. Denique quanto et fide majores et timoré meliores sunt, qui, quamvis nullo sacrificii aut libelli facinore conscripti, quoniam tamen de hoc vel cogitaverunt, hoc ipsum apud sacerdotes Dei dolenter et simpliciter confitentes, exomologesùn conscientiœ faciunt, animi sui pondus exponunt, salutarem medelam parvis licet et modicis vulneribus exquirunt Cypr., tract, de Lapsis, pag. 95.

• Accipe quod sentitur antequam discitur; nec per moras temporum longa agnitione colligitur, sed çompendio gratiœ maturantis hauritur. Cypr., lib. de Gratia Dei, pag. 2.

7 Qui possibilis, aiebam, est tanta conversio, ut repente ac perniciter exuatur, quod vel genuinum situ materiœ naturalis obduruit, vel usurpatum diu senio vetustatis inolevit ? alta hœc et profunda penitus radice sederunt Quando parcimoniam discit, qui epularibus cœnis et largis dapibus assuevit ? Bt qui pretiosa veste conspicuus in auro atque in purpura fulsit, ad plebeium se ac simplicem cultum quando deponit? Fascibus il le oblectatus et honoribus privatus et inglorius esse non potest Hic stipatus clientium cuneis frequentiore comitatu officiosi agminis honestatus, pœnam putat esse cum solus est. Tenacibus semper illecebris necesse est, ut sol ébat, vinolentia invitet, inflet super bia, iracundia inflammet, rapacitas inquietet9 crudelitas stimutet, ambitio delectet, libido prœcipi-

tet Hœc egomet sœpe mecum sed postquam undœ

genitalis auxilio superioris œvi tabe detersa in expiatum pectus ac purum, desuper se lumen infudit, postquam cœlitui, spiritu hausto, in novum me hominem nativitas secundo reparavit, mirum in modum protinus confirmare se dubia, patere clausa, lucere tenebrosa, facultatem dore quod prius difficile videbatur ; geri posse quod impossibile putabatur ut escet ; agnoscere terrenum fuisse quod prius carnaliter natum delictis obnoxium viveret ; Dei esse cœpisse, quod jam Spiritus Sanctus animaret Cyprianus, lib. de Gratia, pag. 2.

• Quam stabilis, quam inconcussa tutela est, quam perennibus bonis cœleste praesidium, implicantis mundi laqueis solvi, in tucem immortalitatis œternœ de terrena fœce purgari ; videritque in nos prius infestantis mûmes pernicies insidiom grassata sit. Plus

Dieu, une efihsion de l'Esprit céleste qui la répand ' dans les âmes, comme le soleil répand ses rayons, comme une fontaine ré* pand ses eaux. La victoire des martyrs n'est pas moins l'effet de sa puissance que la conversion des pécheurs, puisque c'est Jésus* Christ, protecteur de la foi, qui combat dans ses saints, et vainc continuellement en nous la mort • qu'il a une fois vaincue pour nous* En général nous n'avons de forces *, de vie, de vigueur, qu'autant que Dieu nous en aooorde. C'est ce que les saints 4 reconnaissent en attribuant à Dieu ce qu'ils font de grand et de glorieux dans l'Eglise , et c'est de quoi nous sommes avertis » par cette demande que nous lui faisons dans la prière de chaque jour: Que votre volonté soit faite, etc; par

ces parolos , nous ne demandons pas que Dieu fasse ce qu'il veut; qui peut l'en empêcher? mais bien que nous puissions faire ce qu'il lui plaît. Cela étant ainsi, au lieu e de nous glorifier de quelque chose, quand nous n'avons rien de nous-mêmes, reconnaissons humblement dans un autre endroit de cette prière, où nous demandons de ne pas tomber en tentation, que nous somme* faibles et infirmes 7, afin que sa bonté nous accorde tout ce que nous lui demandons ainsi avec crainte et respect. Or, cette bonté est si grande, qu'il nous récompense des eho» ses qu'il a faites lui-même en nous et par nous s, et qu'il ne met d'autres limites à ses grâces que celles de notre foi •• Mais s'il n'y a que notre incrédulité qui nous empêche

amare eompellimur quod futuri sumus, dum et scire conceditur, et damnare quod eramus. Nec ad hoc pre* tiis ont ambitu, aut manu opus est, ut hommis summa vel dignitas, vel potestas elaborata mole pariatur, sed gratuitum de Deo munus et facile est, Cyprianus, ibid., pag. 6.

« Ut sponte sol radiât] fons rigat, imber irrorat ; ita se Spiritus cœlestis infundit. Ibid.

s Quam lœtus il lie Chris tus fuit, quam lièens in talibus servis suis et pugnavit et vicit protector fidei! Et dans credentibus tantum, quantum se crédit accû père qui sumit, ceriamini suo ad fuit, prœhatores aU que assertatores sui nominis erexit, corroboravit, ani~ mavit. Et qui pro nobis mortem semel vicit, semper vincit m nobis. Cypr., Epist. 10, pag. 4S3.

• Dei est, inquam, Dei omne quod possumus. Inde vivimus, inde polkmus, inde sunxpto et concepto vigore, hic adhuc positi futurorum indicia prœnoscimus. Cypr., lib. de Gratta, pag. *.

* Scripserunt autem mihi nuper quidam de lapsist humiles et mites, et trementes et metuentes Deum, et qui in Ecclesia semper gloriose et granditer operati sunt; et opus suum Domino imputaverunt, scientes il* tum dixisse : Et cum h«c omnia feceritis, dicite, eerri snpervacui sumus, quod debuimus facere fecimua. Cypr., Epist. 38, pag. 916.

* Addimus quoque: Fiat voluntas tua aient in cœto et in terra; non ut Deus faciat quod vult, sed ut nos facere possùnus quod Deus vult. Nom Deo quis obsistit, quominus quod velit faciat? sed quia nobis a diabolo obsistitur, quotninus per omnia noster animus atque actus Deo obsequatur. Oramus et petimus ut fiât in nobis voluntas Dei, quœ ut fiât in nobis, opus est Dei voluntate, id est, ope ejus et protections quia nemo suis viribus fàrtis est, sed Dei indulgentia et misericotdia tutus est. Cyprian., de Orat. dom., pag. 102. Saint Augustin se sert de ce passage contre les pélagiens : Jam vero gratiam Dei, quemadmodum advenus istos (pelagianos) prœdicet Cyprianus, ubi de Oratione domxnica disputât, evidenter apparet; ait enim: addimus quoque, et dicimus, fiât voluntas tua, etc. Apud Cyprian., loc. cit.; Augustin., lib. IV contr. duos Epist. Pclag., cap. 9, pag. 4S3 tom. X.

• In nutlo gtoriandum quando nostrum nihil sit.

In Evangelio xori Joannem : Nemo potest quidquam accipere, niai datom fuerit iUi de coalo. Item in Epis» tola Pauli ad Corinthàos prima: Quid enim babes quod non acceperis? Cyprian., lib. III Testùnon., cap. 4. Saint Augustin cite ce passage, lib. IV cont. duos Epist. Pclag. y cap. 9, pag. 484, et lib. de Prœdsst. Sanct., cap. 8, pag. 793 tom. X.

7 Quando autem rogamus ne in tenkUioncm venta* mus, admonemur infirmitatis et imbecilàtatis nosirm, dum sic rogamus ne quis se msoienter extollat, m quis sibi superbe atque arroganter aliquid assumât, ne quis aut confessionis aut passioms gloriam summ ducat, cum Dominus ipse humtlitatem docens dixerit: Vigilate et orate, ne veniatb in tentationem. Spiritus quidem promptue est, caro autem infirma, ut éum prœcedit humilis et summissa eonfessio, et datur fatum Deo, quidquid suppliciter cum timoré et honore Dei petitur, ipsius pietate prwstetur. Cyprian., de Orat. domin., pag. 106. Voyez ce passage cite par saint Augustin, lib. IV cont. duos Epist. Ptlag* cap. 9, pag. 484.

• Quis non Ubenter et prompte caticem satutis awi* piat? Quis non appetat gaudibundus et lœtus in quo aliquid et ipse Domino suo rétribuât? Quis non pre* tiosam in conspeetu Domini mortem fortiter et constanter excipiat; placiturus ejus oculis, qui nos in congressione nominis sui desuper spectûns, volentes comprobat, adjuvat dimicantes, vincenies coronat, rétribution* bonitatis ac pietatis paternes, rémunérant in nobis quidquid ipse prœstitit, et honorons quod ipse perfecit? Ipsius enim esse quod vincimus, et quod ed maximi certaminis palmam subacto adoersarh per* venimus, déclarât et docet Dominus in Evange&o sue dicens; Cum autem vos tradiderint, nolite cogitare quomodo aut quid ioquamini, etc. Cypr., Epist. 76, pag. 8î9.

* Quare in persecutionibus nemo cogUet, quod pe> riculum diabolus importet, sed imo consideret quod auxilium Deus prœsM: nec mentem labefactet hm* mana infestatiot sed corroboret fidem divina protec* tio: quando unusquisque seeundum dominiom promisse et fidei sua mérita tantum accipiat de Dei ope, quan* tum se credat accipere ; nec sit quod omnipotens pra> store non possit, nui si acdpientis fides eaduca défis csrit. Cyprian., de EmhorU mari*, cap. 19, pag. 118,

fm*

Page 1