‹ Histoire générale des auteurs sacrés et ecclésiastiques. [L.M.F. Bauzon] de grand séminaire (volume 5)Chapitre 230 sur 406 · CHAPITRE XIV. — SAINT CYPRIEN · texte numérisé non relu

CHAPITRE XIV. — SAINT CYPRIEN

lences des méchants *, de ne rien écrire si ce n'est avec beaucoup d'attention et d'exactitude *, dans les occasions surtout où ils ont à se défendre contre la calomnie, se souvenant de donner davantage à la modération qu'à la justice de leurs ressentiments ; de tenir la main * à ce que les pécheurs fassent pénitence, de ne pas témoigner moins de charité à recevoir ceux qui reviennent à l'Eglise dans des sentiments d'humilité et de repentir \ que de fermeté à en repousser ceux qui veulent y rentrer comme par force, sans avoir fait aucune satisfaction de leurs fautes; de veiller à la garde du troupeau que Dieu leur a confié, sans s'en éloigner ', sinon pour des raisons légitimes et de charité ; de ne pas casser ' légèrement ce qu'un autre évèque a fait ( cela regarde les évoques qui

ont autorité sur d'autres évèques, tel qu'était saint Cyprien); de ne pas trop souffrir qu'on oublie le respect qu'on leur doit 7, et même d'excommunier ceux qui ne leur obéissent pas en choses justes, car il leur est permis de venger le mépris qu'on fait de leur dignité, par l'excommunication ou par la déposition, puisqu'en méprisant les évèques, c'est Dieu même qu'on méprise. Le corps des évèques est grand •, et toutes ses parties sont extrêmement liées et unies ensemble, afin que si quelqu'un d'eux fait quelque hérésie et ravage le troupeau de Jésus-Christ, les autres viennent au secours. La marque qu'un évèque ne tient pas la vérité du Saint- Esprit, c'est quand il ne pense pas comme ses collègues; car, animés de cet esprit de Dieu, ils ne peuvent être d'un sentiment

plena fidei virtute tendebant, diutinis cruciatibus ex» cidisse : nec tamen post hune gravent lapsum non voluntate , sed necessitate susceptum , a pœnitentia agenda per hoc triennium destitisse. De quibus ccfitsu» lendum put astis, an eos ad communicationem jam fas esset admit tere. Cypr., Epis t. 56, pag. 251.

* Quod si ita res est, frater charissime, ut nequissi» morum timeatur audacia , et quod mali jure atque œquitate non possunt, temeritate ac desperatione per» ficiant, actum est de episcopatus vigore, et de EcclesUs gubernanda sublimi ac divina potestatet ne chris» tiani ultra aut durare, aut esse jam possumus, si ad hoc ventum est, ut perditorum minas atque insidias pertimescamus. Cyprian., Epist. 59, pag. 259.

* Nec me oportet, frater charissime, paria nunc cum Mis facere, et ea quœ commiserunt atque hucusque committunt meo sermone decurrere ; cum consideran» dum sit nobis qmd pro ferre et scribere sacerdotes Dei oporteat, nec tam dolor apud nos debeat, quam pudor loqui ; et ne videar provocatus, maledicta potius quam crfmma et peccata congerert. Cypr, Epist. 59, p. 264.

* An putasj frater, levia esse adversus Deum faci» nora, parva et modica delicta, quod per illos non ro» gatur majestas indignantis Dei ? Quod non timetur ira

et ignis et dies Domini viderint iaici hoc quomodo

curent; sacerdotibus labor major incumbit , in asse» renda et procuranda Dei majestate, ne quid videamur in hoc parte negligere. Cyprian., Epist. 59, pag. 265.

* Amplector prompta et plena dilectione cum posni» tentia rêver tentes, peccatum suum satisfactione humili et simplici confit entes. Si qui autem sunt} qui putant se ad Ecclesiam, non precibus, sed minis regredi posse, aut existimant aditum se sibi non lamenta tionibus et satisfactionibus , sed terroribus facere; pro certo habéant, contra taies clausam stare Ecclesiam Domini, nec castra Christi invicta et fortia , et Domino tuente munita, minis cedere. Sace^dos Dei Evangelium te» nens, et Christi prœcepta custodiens, occidi pot est, non potest vinci* Ibid., pag. 267.

* Cogitaveram quidem, fratres dilectissimi, atque in votis habebam, si rerum ratio ac temporis conditio permitteret , secundum quod fréquenter desiderastis , ipte ad vos venire, et quantulacumque mediocritate exhortationis nostrœ pressens illic fraternitatem ves-

tram corroborare. Sed quoniam sic rébus urgentibus detinemur, ut longe istinc excurrere , et diu a plèbe cui de divina indulgentia prœsumus, abesse non detur facultas, has intérim pro me ad vos vicarias lifteras misi. Cyprian., Epist. 58, pag. 255.

6 Legimus litteras tuas, frater charissime, quibus si» gnificasti de Victore, quondam presbytero, quod ei, antequam pamitentiam plenam egisset, et Domino Deo in quem deliquerat, satisfecisset, temere Terapius, collega noster, immaturo tempore, et prœpropera festi-

natione pacem dederit Sed librato apud nos diu

consilio, satis fuit objurgare Terapium, collegam nos» trum, quod temere hoc fecerit, et instruxisse ne quid taie de cœtero faciat. Pacem tamen quomodocumque a sacerdote Dei semel datam, non putavimus auferen» dam, ac per hoc Victori communicationem sibi conr cessam usurpare permisimus. Cyprian us, Epist. 64, pag. 279.

7 Graviter et dolenter commoti sumus ego et col» legœ, qui prœsentes aderant, frater charissime, lectis litteris tuis quibus de diacono tuo conquestus es, quod immemor sacerdotalis loci tui, et officii ac ministerii sui oblitus , contumeliis et injuriis suis exacerbaverit. Et tu quidem honorifice circa nos et pro solita tua humilitate fecisti, ut malles de eo nobis conqueri, cum pro episcopatus vigore et cathedrœ auctoritate, haberes potestatem qva passes de illo statim vindicari : certus quod collèges tui omnes gratum haberemus quodeum» que circa diaconum tuum contumeliosum sacerdotali potestate fecisses, habens circa hujusmodi homines prœcepta divina,.. ideo oportet diaconum de quo sert» bis, agere audaciœ suce pamitentiam, et honorem sa» cerdotis agnoscere, et episcopo prœposito suo plena humilitate satisfacere Quod si ultra te contumeliis

suis te exacerbaverit et provocaverit , fungeris circa eum potestate honoris tui, ut eum vel deponas, vel abstineas. Cyprian., Epist. 3, pag. 172.

8 Jdcirco, frater cfiarissime, copiosum corpus est sacerdotum, concordiœ mutuœ glutino atque unitatis vinculo copulatum, ut si guis ex collegio nostro hœresim facere, et gregem Christi lacerare et vastare ten» taverit, subveniant cœteri, et quasi pastores utiles et miséricordes, oves dominicas in gregem colligant. Cyprian., Epist. 68, pag. 292.

Sur les Prêtre* l<a DUcrwet

autre* clercs.

différent les uns des autres *• Les évoques s'écrivaient * mutuellement, pour marque de communion; c'est pourquoi, quand une Eglise en avait un nouveau, ils étaient attentifs à s'informer de ce qui concernait sa personne et sa foi. Us avaient coutume de s'assembler * tous les ans, après les fêtes de Pâques, pour régler en commun ce qui regardait le bien de l'Eglise.

il. Les prêtres avaient leurs diacres 4 pour les servir à l'autel; ils s'asseyaient avec l'évèque • et jugeaient avec lui. On voit, par ce qui se passa au sujet du prêtre Numidique •, qu'il était permis à un évèque d'associer à son clergé un prêtre d'une autre Eglise.

t Mi ( Cornélius et Lucius) pleni spiritu Dei et in glorioso martyrio constitua , dandam esse lapsis pacem censuerunt, et pœnitentia acta fructum communicationis et pacis negandum non esse, litteris suis significaverunt, quant rem omnes omnino uàtque censuimus. Neque enim poterat esse apud nos sensus drversus, in quibus unus esset spèritus : et ideo manifestum est eum Spiritus Sancti veritatem cum cœteris non tenere quern videmus diversa sentire. Cyprian., Epist. 68, pag. 298.

* Signi fica plane nobis quis in locum Marciani Are» late fuerit substitutus, ut seiamus ad quem fratres nostros dirigere, et cui scribere debeamus. Ibid. Nom et pars Novatiani Maximum presbyterum nuper ad nos a Novatiano legatum missum, atque a nostra corn» municatione rejectum, nunc isthic sibi fecisse pseudoepiscopum dicitur. Nec tamen de hoc tiài scripseram; quando hœc omnia contemnantur a nobis, et miserim tibi proxime nomina episcoporum isthic con~ stitutorutn, qui integri et sani in Ecclesia catholica fratribus prœsunt, Quod utique ideo de omnium nos* trorum consilio placuit scribere; ut erroris diluendi, ac pertpiciendœ veritatis compendium fieret, et scires tu et collèges nostri, quibus scribere, et lit feras mu* tuo a quibus vos accipere oporteret. Cypr., Epist. 59, pag. 263.

5 Persecutùmis istius novissima hœc est et extremm ientatio, quœ et ipsa cito Domino protegente transibit, ut représenter vobis post Pascjiœ diem cum collegis meis, quibus prœsentibus secundum arbitrium quoque vestrum et omnium nostrum commune consilium, sicut semei placuit, ea quœ agenda sunt, disponere pariter et timoré poterimus. Cyprian., Epist. 48, pag. 229. Quoniam scripsistis, ut cum pluribus collegis de hoc ipso plenissime tractent, et res tanta exigit majus et impensius de multorum collatione consilium, et nunc omnes fere inier Pasehœ prima solemnia apud se cum fratribus demorantur; quando solemnitati celebrandœ apud suos satisfecerint , et ad me ventre cœperint, tractabo cum singulis plenius, ut de eo quod consu» luistis figatur apud nos et rescribatur vobis firma sen* tentia multorum sacerdotum consilio ponderata. Cyprian., Epist. 56, pag. 251.

* Intègre et cum disciplina fecistis, fratres charissimi, quod concilio collegarum meorum qui pressentes erant, Gaio Diddensi presbytero, et diacono ejus, cen* suistis non communicandum. Cyprianus, Epist. 56, pag. 217.

Après que Jésus-Christ fut monté au ciel, les Apôtres se choisirent des diacres * pour être les ministres de leur épiseopat et de l'Eglise ; ainsi c'est l'évèque qui les fait ce qu'us sont» Non-seulement les évoques, maïs les prêtres avaient des diacres, comme nous venons de le remarquer. Us avaient soin de servir A l'autel , de distribuer * l'eucharistie aux fidèles; ils accompagnaient les prêtres • pour le sacrifice dans les prisons; ils administraient i0 les revenus de l'Eglise; au défaut des prêtres, ils imposaient les mains " aux pénitents et les réconciliaient. Ils avaient part aux jugements ecclésiastiques ftt, et ils avaient place dans les conciles, en Afrique et à Rome;

8 Admonitos nos et instructos sciatis dignatione ai* vina, ut Numidicus presbyter adscribatur presbytère rum Carthaginensium numéro , et nobiscum sedeat in clero. Cyprian., Epist 40, pag. 225. Omni actu ad me perlato, placuit contrahi presbyterium. Adfuerunt etiam episcopi quinque, qui et hodie pressentes fuerunt, ut firmato consilio, quid circa personam eorum observari deberet, omnium consensu stabikreiur. Cornel., Epist ad Cyprian.; apud eumd., Epist. 49,

« Cyprian., Epist. 40, pag. 225, ubi supra.

i Meminisse diactmi debent quoniam Apostolos, id est , episcopos et prœpositos Dominus eleqit; diaconat autem post ascensum Domini in cœlos, ApostoM sibi constituerunt episcopatus sui et Eecleske ministres. Cyprian., Epist. 8, pag. 178.

* Cyprian., Tract, de Laps., pag. 94. Le passage se trouvera plus bas dan9 l'article sur l' Eucharistie.

• Consuhte ergo et provkietet ut cum tempérament? hoc agi tutius possit, ita ut presbyteri quoque, qui il lie apud confessores offerunt, Hnguli cum singulis diaconis per vices alternent : quia et mutatio perse» narum et vicissitudo convenientium minuit invidiam. Cyprian., Epist. 5, pag. 176.

io Didicimus Nicostratum diaconio aanctœ administrât ionis amisso, ecclesiasticis pecuniis sacrilège fraude substractis, et viduarum ac pupUlorum deposL tis denegatis, non tam in Africain ventre voluisse, quant conscientia rapinarum et criminum nefandorum iltinc ab urbe fugisse. Cyprian., Epist. 52, pag. 287.

M Occurrendum puto fratribus nos tris, ut qui libellas a martyribus acceperunt, et prœrogativa eorum apud Deum adjuvari possunt, si incommodo aliquo et infirmitatis periculo occupati fuerint, non expectata prœsentia nostra, apud presbyterum quemeumque prasentem, vel si presbyter repertus non fuerit, et urgert exitus cœperit, apud diaconum quoque, exomologesim facere delicti sui passint, ut manu eis in pœnitentiam imposita, ventant ad Dominum cum pace, quam dari martyres litteris ad nos faotis desideraverunt. Cypr.» Epist. 18, pag. 197. Voyez dans l'analyse de cette Epltre les éclaircissements qu'on a donnés sur est endroit.

11 Si eorum qui de illis ( schismatids ) priore anno judicaverunt , numerus eum presbyteris et diaconis computetur, plures tune affuerunt judicio et cogmtioni, quam sunt iidem isti qui cum Portunato nunc videntur esse conjuncti. Cyprian., Epist. 69, pag. 8*7.

[IIIe S1&CLB.]

Page 1