‹ Histoire générale des auteurs sacrés et ecclésiastiques. [L.M.F. Bauzon] de grand séminaire (volume 5)Chapitre 233 sur 406 · CHAPITRE XIV. — SAINT GYPRIEN · texte numérisé non relu

CHAPITRE XIV. — SAINT GYPRIEN

tvec crainte et respect % et l'emportaient dans leurs maisons f, pour y participer en particulier et sous la seule espèce du pain. On la donnait même aux enfants 3, que Ton ne faisait point difficulté alors d'admettre aux assemblées où Ton célébrait les divins mystères; mais il fallait être vivant 4, c'est-à-dire saint et d'une vie pure, pour y participer» Saint Cyprien rapporte» comme témoin oculaire », plusieurs miracles et punitions exemplaires de quelques personnes qui avaient reçu indignement le corps et le sang du Seigneur. Une jeune enfant à la mamelle •, qui avait mangé du pain trempé dans du vin consacré anx idoles, ayant ensuite reçu des mains du diacre le sacrement du calice, l'eucharistie ne put demeurer dans ce corps et dans cette bouche infectés; le cœur de l'enfant se souleva, et elle vomit aussitôt.Une fille

plus âgée, qui avait commis ce crime, s'ctant présentée pour recevoir l'eucharistie 7, le sang du Seigneur demeura entre son gosier et son estomac, en sorte qu'après plusieurs tremblements et convulsions, elle tomba morte sur la place. Une femme ayant ouvert, avec des mains impures, l'armoire où elle avait mis le Saint du Seigneur 8, il en sortit une flamme qui l'empêcha d'y toucher. Un homme., souillé par des sacrifices profanes, ayant eu la hardiesse % après la célébration des mystères, d'en prendre sa part avec les autres, ne put manger ni manier le Saint du Seigneur, et trouva qu'il n'avait que de la cendre dans la main. Aussi n'accordait-on l'eucharistie à ces sortes de pécheurs coupables de grands crimes, qu'après qu'ils en avaient fait une légitime pénitence 10, et après qu'on avait donné à leurs plaies, comme s'exprime le clergé ro-

lapa., pêg. 93. Muniaturos ut Dominum suum Christian victrix lingua fateatur. Armemus et dexteram gladio spiritali, ut sacrificia funesta fortiter respuat, et eucnaristiœ rnemor, quœ Domini corpus accepit, ipsum compkctatur, postea o Domino sumptura prœnoum eœlestium coronarum. Çypr., Epis t. M, p. 258. 1 Cum timoré et honore eucharistiam accipiendam. I ad Cor. n. Quicumque ederit panem aut biberit ealicem Domiût indigne, etc. Cypr., lib. IQ Testinu, cap, 94, pag. 63.

* Cum quœdam arcam suam in qua Domini sanction fuit, manibus indignis tentasset aperire, igné màê surgente, deterrita est, ne auderet attingere. Cypr., lib. de Laps., pag. 94.

• Prœsente ac teste me ipso, aceipite quid adveneriU Parentes forte fugientes, dum trepidi minus suis consulunt9 sub nutricis aHmento parvulam fiiiam reliquenmt; relictam nutrix detulit ad magistralus. llli ai apud idolum quo populus confluebat, quod carnem ntedssm posset edere per œtatem, panem mero mixtum, quod tamen et ipsum de immolatione pereuntimm supererat, tradiderunU Recepit fiiiam postmodum mater, sad faeinus pueUa commissum tam loqui et indieare mon potuit, quam née inteUigere prius potuit, née arcere. Ignoratione igitur obreptum est ut sacrifieanUbus nabis eam secum mater inferret. Sed enim paella mixta cum sanctis, précis nostrœ et orationis impatiens, nunc ploratu eoncuti, nunc mentis œstu, capit ftuetuaèunda jactari, et velut tortore cogente, quUms poterat indiciis conscientiam facti in simplicibus adhue annis rudis anima fatebatur. Ubi vero so-

adûmpletis, ealicem diaconus offerre prœsenr capit,et aceipientibus cœteris, locus ejus advenit, tm parvula instinctu divinœ majestatis avertere, os labiis obturantibus premere, ealicem recusart. Perstitit tamen diaconus, et reluctanti licet dé saeramento calicis infudit. Tune sequitur singultus et vomitus in eorpore atque ore violato, eucharistia permanere non potuit. Sanctificatus in Domini sanguine pot us, de poil ut is visceribus erupit : tarda est potestas Domini, tanta ma/estas! Hoc circa infantem qmm ad eloquendum alienum circa se crimen , needum habuit œtatem. Cypr., lib. de Laps., pag. 94.

4 Cyprian., lib. de Orat. dom., pag. 104, nbi supra.

*. Cyprian., lib. de Laps., pag. 94, nbi supra.

•Ibid.

7 At vero ea quœ œtate provecta et in annis adultioribus constituta, sacrificantibus nobis latenter obrepsit, non cibum, sed gladium sibi sumens et velut qum~ dam venena lethalia, inter fauces et pectus admittens, angi, et anima exœstuante, concludi postmodum cœpit, et pressuram non jam persecutionis , sed deUcti sui passa palpitons et tremens concidit. împunitum diu non fuit nec occultum dissimulâtes conscientiœ crimen: quœ fefeUerat hominem , Deum sensit ultorem. Ibid.

• Ibid., ubi supra.

• At alius qui et ipse maculatus sacrificio a sacer* dote celebrato, partem cum cœteris ausus est latenter accipere , Satie tum Domini edere , et contrectare non potuit, dnerem ferre se apertis manibus invertit. Documente unius ostensum est, Dominant recedere cum negatur, nec immerentibus ad salutem prodesse quod sumitur, quando gratia salutaris in cinerem, sanctitate fugiente, mutetur. Cypr., lib. de Laps., pag. 94.

10 A diaboli aris rêver tentes y ad Sanctum Domini sordidis et infectis nidore manibus accedunt. Mortife* ros idolorum cibos adhuc pêne ructantes, exhalantibus etiam nunc scelus suum faucibus, et contacta funesta redolentibus, Domini corpus invadunt : quando occur* rat Scriptura divina et dicat : Omnis mundus manducabit carnem ; anima quscumque manducaverit ex carne sacrifiai salutaris, quod est Domini, immunditia ejus super ipsum est ; peribit anima illa da populo suo. Apostolus item dixit : Non potestis ealicem Domini bibere et ealicem dœmoniorum : non potestis mens» Domini communicare et mens» dœmoniorum. Idem et contumacibus et pervicacibus corn* minatur : Quicumque ederit panem, etc. Spretis his omnibus atque contemptis, vis infertur corpori ejus et sanguini : et plus modo in Dominum manibus atque ore delinquunt, quam cum Dominum negaverunt. Ante expiata delicta, ante exomologesim factam criminis, ante purgatam conscientiam , sacrificio et manu sacerdotis; ante offensam placatam indignantis Domini et minantis, pacem putant esse quam quidam verbis fol' lacibus venditant. Non est pax illa, sedèetàm, née

main, le temps nécessaire pour se refermer et se cicatriser. Une indulgence trop précipitée, en cette matière, était traitée d'imprudence et de fausse miséricorde; et le prêtre qui la donnait était censé faire ce que ferait un médecin qui donnerait à des malades la même nourriture qu'à ceux qui seraient en santé, et, par un secours si hors de saison, ne ferait qu'augmenter l'ardeur de la fièvre*. La même raison de différer l'eucharistie aux pécheurs jusqu'à ce que Ton se fût assuré de leur conversion, autant que cela était possible, portait les évêques à refuser absolument ce sacrement, à l'article de la mort, quand le coupable avait négligé *, lorsqu'il était en santé, de satisfaire pour ses crimes. Les évêques étaient persuadés que les prières et les larmes de ces pécheurs, en cette extrémité, étaient moins l'effet d'un repentir sincère que celui de la crainte de la mort. Tout cela était alors d'une discipline rigoureuse et sévère, qui n'ôtait pas à l'Eglise le pouvoir qu'elle a toujours eu de remettre les plus grands péchés à ceux qui étaient suffisamment disposés pour en recevoir l'absolution.

Il y avait d'autres évêques qui, prévenus d'une fausse opinion, n'offraient que de l'eau dans la célébration de l'eucharistie; mais saint Cyprien soutient en plusieurs endroits 3 qu'il y a nécessité d'offrir du vin mêlé d'eau, conformément au sacrifice de Jésus-Christ, dans lequel le Sauveur offrit * du pain et un breuvage mêlé d'eau et de vin; car ce n'est pas célébrer et sanctifier B, comme il faut, le sacrifice du Seigneur, si notre sacrifice et notre oblation ne répondent à sa passion. Dans l'eucharistie, l'eau du calice • signifie le peuple, et le vin le sang de Jésus-Christ. Ainsi, lorsque l'eau est mêlée avec le vin dans le calice, le peuple est uni à Jésus- Christ, mais ce n'est plus le sang de Jésus- Christ quand le vin n'est pas dans le calice. Saint Cyprien se sert 7 souvent du mot d'autel pour marquer la table sur laquelle on offrait le sacrifice du Seigneur; il dit qu'on le célébrait même dans les prisons des confesseurs •. C'était dès-lors la coutume que, dans la célébration des mystères, le prêtre préparât les fidèles par une préface à élever leurs cœurs vers Dieu •.

Ecclesiœ jungitur qui ab Evangelio separatur. Cypr., lib. de Laps., pag. 92. Absit enim ab Ecclesia romana vigorem suum tam profana facilitât* dimittere, et nervot severitatis eversa fidei ma j estai e dissoîvere ; ut cum adhuc non tantum jaceant, sed et codant eversorum fratrum ruinœ, properata nimis remédia communicationum utique non profutura prœstenturf et nova per misericordiam faisant veinera veteribus transgressionis vulneribus imprimantur, ut miseris ad eversionem majorem eripiatur et pœnitentia. Ubi enim pote' rit indulgentiœ medicina procedere, si etiam ipse medicus intercepta pœnitentia indulget periculis? Si tantummodo operit vulnus, nec sinit necessaria temporis remédia obducere cicatricem ? Hoc non est curare, sed si dicere verum volumus, occidere. Clerus Rom., Epist. 30, apud Gyprian., pag. 210.

1 Non ea quœ sanorum sunt corporum, medicus œgris dabit, ne importunis cibis tempes tatem valetudinis sœvientis non reprimat, sed accendat. Apud Gyprian., Epist. 31, pag. 214.

1 Idcirco, frater charissime, pœnitentiam non agentes, nec dolorem delictorum suorum toto corde, et manifesta lamentationis suœ professione testantes, prohibendos omnino censuimus a spe communicationis et pacis, si in infirmitate atque in periculo cœperint deprecari; quia rogare illos non délie ti pœnitentia, sed mortis urgentis admonitio compellit9 nec dignus est in morte accipere solatium qui se non cogitavit esse moriturum. Cyprian., Epist. 55, pag. 248.

* Quoniam quidam vel ignoranter, vel simpliciter in calice dominico sanctificando et plebi ministrando , non hoc faciunt, quod Jésus Christus Dominus et Deus noster, sacrificii hujus auctor et doctor fecit et docuit ; religiosum pariter ac necessarium duxi , has ad vos litteras facere, ut si quis in isto errore adhuc

teneatur, veritatis luce perspecta, ad radicem atque originem traditionis dominicœ revertatur...: Admonitos autem nos scias, ut in calice offerendo, dominica traditio servetur, neque aliud fiât a nobis quam quod pro nobis Dominus prior fecerit : ut calix qui in corn" memoratione ejus offertur, mixtus vino offeratur. Cyprian., Epist, 63, pag. 276.

* Sic autem in sanctificando calice Domini o/ferri aqua sola non potest, quomodo nec vinum sotum potest; nam si vinum tantum quis offerat, sanguis Christi incipit esse sine nobis: si vero aqua sit sola, plebs incipit esse sine Christo: quando autem utrumque miscetur, et adunatione confusa sibi invicem copulatur, tune sacramentum spirxtale et cœleste perficitur. Ibid., pag. 280.

6 Qua in parte invenimus calicem mixtum fuisse quem Dominus obtulit, et vinum fuisse quod sanguinem suum dixit. Unde apparet, sangumem Christi non offerri, si desit vinum calici; nec sacrificium dominicum légitima sanctificatione celebrari, nisi oblatio et sacrificium nostrum responderit Passioni. Ibid., pag. 279.

6 Ibid., pag. 280, ubi supra.

7 Porro autem eucharistia est unde baptizati un» guntur, oleum in altari sanctificatum. Sanctificare autem non potuit olei creaturam qui nec altare habuit, nec Ecc/esiam. Cypr., Epist. 70, pag. 801.

• Consulite ergo et providete, ut cum temperamento hoc agi tutius possit : ita ut presbyteri quoque qui illic apud confessores offerunt, singuli cum singulis diaconis per vices alternent. Cyprian., Epist. 5, pag. 176.

9 Ideo sacerdos ante orationem, prœfatione prœ* missa, parât fratrum mentes dicendo : Sursum corda, ut dum respondet plebs: Habemus ad Dominum,

fin' sièéib.]

Page 1