‹ Histoire générale des auteurs sacrés et ecclésiastiques. [L.M.F. Bauzon] de grand séminaire (volume 5)Chapitre 234 sur 406 · CHAPITRE XIV. — SAINT CYPRIEN · texte numérisé non relu

CHAPITRE XIV. — SAINT CYPRIEN

il. On n'offrait pas à l'autel les noms des pénitents. ' Or, l'idolâtrie et le renoncement à la foi n'étaient pas les seuls crimes qui fussent soumis à la pénitence canonique : on y soumettait de moindres péchés f, c'est-àdire ceux qui ne se commettent pas directement contre Dieu, comme l'homicide et l'adultère ; et il y avait aussi un juste espace de temps pour cette pénitence, qui était accompagnée d'exomologèses ou confessions et examens, et finissait par l'imposition des mains de Févêque et du clergé. Cependant les premiers, comme les plus grands et les plus énormes, étaient censés exiger plus de précautions et de vigueur de la part de ceux qui étaient chargés du maintien de la discipline. Seulement on croyait devoir mettre des différences entre celui, par exemple, qui d'abord s'était offert volontairement pour immoler aux faux dieux *, et celui qui, après avoir combattu et résisté longtemps, s'était enfin laissé aller; entre celui qui s'était prostitué à ces sacrifices abominables avec les siens, et celui qui>s'exposant au danger pour

les autres, avait mis à couvert sa femme, ses enfants, toute sa maison ; entre celui qui avait poussé ses hôtes ou ses amis à apostasier et celui qui leur avait épargné cette impiété et. qui avait même donné retraite chez lui à plusieurs frères bannis ou fugitifs pour la foi, offrant à Dieu tant d'âmes saines et vivantes, afin d'intercéder pour une seule âme malade et blessée. On réconciliait ceuxci après un terme assez court 4, comme quatre ou cinq aimées ou environ de pénitence; mais les autres n'avaient d'absolution à attendre qu'à la mort, si ce n'est que, profitant d'une seconde occasion pour confesser la foi qu'ils avaient renoncée, ils méritassent surle-champ que l'Eglise 8 oubliât leur faute et leur rendit sa communion, ou qu'après avoir été absous pour le danger de mort % ils revinssent en santé, auquel cas on ne les remettait pas de nouveau en pénitence. Si l'on se permettait ces distinctions à l'égard de ceux mêmes qui avaient sacrifié, à plus forte raison croyait-on devoir séparer la cause des libellatiques ; et on voit que 7 saint Cyprien

admoneatur nihii aiiud se quam Dominum cogitare debert. Gypr., de Orat. dom., pag. 107.

I Nom cum in minoribus peccatis agant peccatores pœniteniiam justo tempore, et secundum disciplina ifdinem ad exomologesim veniant, et per manus impôt itionem episcopi et cleri, jus communicationis accipiant : nunc crudo tempore, persecutione ad hue persévérante, nondum rettituta Ecclesiœ ipsius pace , ad communicationem admittuntur, et offertur nomen eorum, et nondum pœnitentia acta, nondum exomolo- $esi facta, nondum manu eis ab episcopo et clero imposita, eucharistia Mis datur. Cypr., Epist. 16,

1 Nom cum in minoribus detictis quœ non in Dominum commit tuntur, pœnitentia agatur justo tempore, et exomologesis fiât, inspecta vita ejus qui agit pœnitentiam, nec ad communicationem venire guis possit, nisi prius itli ab episcopo et clero manus fuer\t imposita, quanto magis in his gravissimis et extremis detictis, caute omnia et moderate secundum discipiinam Domini observari oportet. Cypr., Epist. 17,

* Si qui infirmitatibus occupantur, illis sicut plaçait in pericuJo subvettitur; posteaquam tamen subventum est, et periclitantibus pax data est, suffbcari a nabis non possunt aut opprimi, aut vi et manu nostra in extium mortis urgeri; ut quoniam morientibus pax datur, necesse sit mori eos qui pace m acceperint: cum magis in hoc judicium divinœ pietatis et paternœ lenitatis apportât ; quod qui pignus vitœ in data \tace perapimnt, hic quoque ad vitam percepta pace teneantur. Et ideirco si accepta pace, commeatus a Deo datur, nemo hoc débet in sacerdottbus criminari, cum semeJ ptacusrit fratribus in periculo subvenir i. Nec tu exïstimês, frater charusime, sicut quibusdam videtmr, kkêOaticos cum sacrificatis œquari oportere,

quando inter ipsos etiam qui sacrificaverint, et conditio fréquenter et causa dioersa sit; neque enim œquandi sunt, ille qui ad sacrificium nefandum, statim voluntate prosilivit, et qui reluctatus et congressus diu ad hoc funestum opus nécessita te pervenit: ille qui et se et omnes suos prodidit, et qui ipse pro cunctis ad discrimen accedens, uxorem et liberos et domum lotam periculi sui perfunctione protexit, ille qui inquilmos vel amicos suos ad facinus compulit, et qui inquilinis et colonis pepercit. Fratres etiam piurimos, qui extorres et profugi recède bant, in sua tecta et hospitia recepit, ostendens et offerens Domino mut» tas viventes et incolumes animas, quœ pro una soucia deprecentur. Cyprianus, Epist. 55, pag. 245. * Cyprianus, Epistola 56, pag. 251.

5 Recte sensisti circa impertiendam fratribus nostris pacem, quam sibi ipsi vera pœnitentia et dominicœ confessionis gloria reddidwunt, sermonibus suis justificati, quibus se ante damnaverant. Cum ergo abluerint omne delictum et maculum primam, assistente sibi Domino, posteriore virtute deleverint,jacere ultra sub diabolo quasi prostrati non debent, qui extorres facti et bonis suis omnibus spoliati erexerunt se, et cum Chritto stare cœperunt. Cyprian., Epistola 25, pag. 205.

6 Cyprian., Epist. 55, pag. 245, ubi supra.

7 Cum ergo inter eos qui sacrificaverint muita sit divers i tas, quœ inclementia est, et quam acerba duritia,

libellaticos cum Us qui sacrificaverint conjungerel

Ideo placuit, frater charissime, examinât is causis singulorum, libellaticos intérim admitti, sacrificatis in exitu subvemr i, quia exomologesis apud in feras non est, nec ad pœmtentiam quis a nobis compelli potest, si fructus pœnitentiœ suUraJiaiur. Cyprian,, Epist. 55, pag. 245.

HISTOIRE HftNfiRALE DES AUTEURS ECCLÉSIASTIQUES.

lit recevoir, nu bout d'un an, cenxd'entr'cux (jui avaient embrassé In pénitence aussitôt après Ii»ur faute. Mais, quel que fût le temps de In pénitence imposée, il n'était ni permis ni sfir A 1111 prêtre ou t\ un diacre, morne étranger* \ «raccorder In communion A celui qui y /•tait soumis, avant le jugement de l'évoque. (Juel<|uefoiM les martyrs et les confesseurs donnaient • aux tombés des billets par lesquels Ils témoignaient avoir donné la paix aux personnes dénommées dans ces billets ; mais ils ne communiquaient pas pour cela* avec elles, et leur intention 4 était que, quand Dieu aurait

rendu la paix à l'Eglise, ceux qui avaient ces billets s'adressassent à l'évèque, afin qu'il examinât * les demandes et les désirs des martyrs, en présence et avec l'approbation du peuple ; que les pécheurs fissent l'exomologèse *, et qu'ensuite ils eussent la paix et la communion. Ainsi ces billets ne servaient qu'à ceux qui avaient déjà accompli1 une grande partie de leur pénitence. Mais lorsque Ton était menacé dans l'Eglise de quelque nouvello persécution, on accordait sans délai la paix et la communion aux pénitents • qui, ayant toujours frappé à la porte de l'Eglise

* Si qui* immintertrius et pnrcef», sùv de nostris presbytères . iW dianmdms , ait* de peregrinis . ausus fUent tmk tentent mm nostram communiait* cutn lap» su t a wmmuniaitione mixtm Qreeatur, apud omnes *«w ctiuviit'i dtcturus tementatts au*?, otuimio in unumf )*ermittente Ihmino. cammerimiês. Cypr., Eptst. 84,

i Cum eomperissem 909 qui sacriteais cantaetibus mauus sans alqne oru mucuhment, vei ne/amiis HbeL (1$ Hihihmmus <\ms\witium poltuissent , exumbire ad mm* t y tv* fMsstiH% e*mf essores quivjue importuna et gror fn«ai aVpreeatume ttirruui/WY, nt sine utlo distTimine «ift/N«* ejramine stngul^rum , darentur quotidie /ibei tort*»* im/f' m (MHlm f'iiiNj/Wii teyem ; tdteras feci quibus martmvs et cVH/Wxtvr* t\mcitio meo qutmtum IH\xsrm «*f i/.wifiirti pnr\rptn rmvumti. Ovpruuiua, A>.*f. 10, pup. 199. S*\1 et Htud ad ditiyehtiam w*. tram re\hyer* et tmmd*wr débet ist ut Hi*ninatim denjnrtis e\vt quitus /MiYtrt d%iri titsidetvtis ; audio tnirn qmbus%{\\ri tte /ifa'Avr fieH% ut dktitur ; ivwi- PtutittYt i,*<V i^'N suis, (Kk\t n^nquam ottmno a mar* t\nbus fiwthm est* nt mxtrta et imvu f*f:/K> i'nri- %ÎMm %^i* i\y$tfs*hkm wthtei. htte enim y*:!et% ytMfffcA» «faicV' ; l.\Y «.«i «**:>*, et ;v*a.4f nsïis r:.vm tt ïmii*Hi% rt «t «!£•£** /Vi'l, q%i iJVfll^M ** a fines, *t .W»*:i »i»' aV's^fioi <\\*> iitfrsvtvirfcr ejus q%* «>.v*»

•«,:'.•« ,\v**j 1 .- î ; i s . , fir^t 1 y •*• fv* h-.* • *: : *; .*!»•; 1 : V." .'.» + et sic

tvVcci i».*ai ^Af^fcfli: * t\»* t*.V* #J e* :*vç*w% *r t:j« J^- ^■«r» •YV4:îA*^îi.vt ,\vw*f. !*•*«: * .'* «:»* -pc /»*W

Tf^ ■/'«*,<» : *».» fc ? nfot :,: 4M A^-w r^- fi :■<£«<.<** . at-»>

« % % \*£% ' , ,"« vt * ./v ^.ï ,"j» - *y ; > : „\ :«CTXYC r, VCXT-. :jL:tn f%f» ?.û«**e*M ;«.::•/'. /•■n,i: v-;r. K,ci „ è\i*:* as £%~

*f V/rf rVc .*»■« -V .SAVi-^V ,Vf«T*.J^L7C. fî .-4.7» :."'?

/ec/to reduces ad Ecclesiam suant fecerit ; Ai, suèlak honore quem nobis bêati martyres atm confestorilm servant, contmnpta Domini iege et observatùme, quem iidem martyres et confessores tenendam mandant, anb extiHctum pasecutiom's metum, ante rtditum nostntm, atde ipsum pêne martyrum excessum, communient cutn lapsis et offerant, et mckarùftiam trodant. Cypriaii., Epàt. 16. pag. 193.

* Fecerunt ad nos de quibusdam bmti litterm, pet entes txamîuari desideria sua ; cum pace aoéû omnibus a Domino prius data, ad Ecrieria cerperimus, exammabmntur smgmla, prwm judicantibus vobis. Cvpr., Epist. 17 ad piebem i pa£. 19G.

* Sam eam in minoribus paccatù iwnitentiam justo tempar*t et ordinem ad exomobgtsim wanùmni , ai per 1 fHmtionem epucvpi et cieri jus commnmkmiM ptant : mme erudo tempore, persecatiamt «

rerante, nondum rtstitnta EeeJùàm p«ct, aéi

nionem adtHittuuturt et ofertur

parai t eut ia nondnm acta, mundum i

nondam manu eis ab epàtcopo et cftrv ùmpmuis^ m-

c\oristtn iilis daiur, en ni seriptmm sàt : \£m «îoe

ivtuem iudigue, etc. Cyprian^ Epn*L 1< ai Ci*~

pa^r. 19&.

1 Et tt/eo y<to ut e*s Çh» if a TaiÀ^cù. f«fli mm* q*or*m petmtentiam mtuf+ctwM ^tukmi ânfR> t*s% ii»iyHolu «t»««aiiAN èuie+**% et m «tf «■ hm oc dixtpitmx OM^r^auet *izmnm éBrvgmm*. Cffcm- Ei4s:. 15, pa«» 1^4.

* r«Hi e:\teamxs d*em 1 cï£ rvv impair* cxtùat* et entée** .

&\<iïs (adV:;, ermmt» iC j

».Ci:j »:.' .;:*.:%: i;/%xd.w

M/ «.wrr:^ fonfMMtf. «5 mamtt mmmm* iaàa« tfna

fa: jr^ut tSAhJcrv»:, « ffutùrum

tri àxn:%x* *.<;.pBxma : >

m** . f:^ t-%* -Àf Epiuesu* Cm

**xm~îf%:M?f4. *frrt ec ,

àciLZtn, f$*t ; *; i>:* pi jrvnrn fc iv^Tt; .'^vvîifrY- Sàctrnmm fi-,T*i^«o% xf.-M Afm/JiKcUiiKâiur a>nar. vu

[in* SlftGLE.]

Page 1