‹ Histoire générale des auteurs sacrés et ecclésiastiques. [L.M.F. Bauzon] de grand séminaire (volume 5)Chapitre 59 sur 406 · parle de la substance u dejDieu et des · texte numérisé non relu

parle de la substance u dejDieu et des

Sur la nature deDlaa.

1 Ibid., cap. 13. — » Ibid., cap. 5.

* Quia et Pater Dette est, etjudex Deus est ; non ideo tamen Pater et judex semper, quia Deus semper ; nam née Pater potuit esse ante Filium, nec judex ante de» lidum. Fuit autem tempus, cum et Filins et delictum non fuit. Quod judicem, et qui Patrem Deum faceret. Idem, lib. adv. Hermog., cap. S.

* Possum non temere prœstrusisse et tune Deum ante wuversitatis cpnstitutionem solum non fuisse habentem in semetipeo proinde rationem) et in ratùme sermonem, quem seeundutn a se ipso faeeret. Tertull., lib. adv- Prax., cap. 5. Ante omnia Deus erat solus, ipse sibi et mundus, et iocus, et omnia. Solus autem quia nihil olimd extrinsecus prœter iilum. Cœterum ne tune qui' dan sotm ; habebat enim secum quam kabebat in se» mettpÊOf ratûmem suam seilicet. Ibid. Hœc est nativi» tas perfecta sermonis, dum ex Deo procéda, conditus ab to primum ad cogitatum nomine Sophiœ : Dominus condidit me initium viarum suarum. Dehinc generatus ad effeetum : cum pararet cœlum aderam illi, Ibid., cap. 7.

1 Videmus duplicem statum non confiisum, sed dis» tinetum in una persona Deum et hominem Jesum, et adeo satva est utriusque proprietas substantiœ, ut et Spiritus res suas egerit in Mo, id est virtutes, et opéra, et signa, et caro passiones suas functa sit, esuriens sub diabolo, sitiens sub Samaritide. Lib. adv. Prax., op. *S.

* Habes ipsum exclamantem in passione: Deus meus, Dem* meus, ut quid me dereliquisti ? ergo aut Fi» bus patiebatur a Pâtre derelictus, et Pater passus non ut qui Filium dertlujuit ; aut si Pater erat qui patie» batur ; ad quem Deum exelamabat ? Ibid., cap. 30.

1 Serf et omnes pêne psalmi Chris ti personam susti» nent, Filium ad Patrem, id est Christum ad Deum ttrba fèmmtem représentant, Ibid., cap. 11.

9 Nam qui ad Moysen ioquebatur, ipse erat Dei Fi»

lius, qui et semper videbatur; Deum enim Patrem nemo vidit unquam, et vixit. Idem, lib. adv. Judœos, cap. 9.

• Jgdur si homo est imago Creatoris, Me enim Chris» tum sermonem suum intuens hominem futurum ; fa» ciamuSf inquit, hominem ad imaginera et similitudi» nem nostram ; quomodo possum alterum habere caput ? Idem, lib. V adv. Marcion., cap. 8.

10 Omnes anni Imperii Auyusti,fuerunt anni LVI ; iridemus autem quoniam quadragesimo et primo anno Imperii Âugusti , quo post mortem Cleopatrœ imperavit, nascitur Christus. TertuU., lib. adv. Judœos,, cap. 8.

11 At nunc quale est ut Dominus a xii Tiberii Ces» saris revelatus sit, substantia vero ad decimum quin»* tum jam Severi Imperatoris, nu lia omnino comperta sit. Idem, lib. I adv. Marcion., cap. 15.

x-Post Augustum} qui supervixit post nativitatem Christi, anni xv efflciuntur, cui successit Tiberius Ces»

sar hty'us quinto decimo anno Imperii passus est

Christus, annos habens quasi xxx, quum pateretur...* quœ pasno intra tempora lxx hebdomadarum perfecta est sub TiberioCœsare, consulibus Rubeliio Geminoet Fusio Gemino,mense martio, temporibus Paschœ, die viu Caîendarum aprilium, die prima Azymorum qua agnum ut occiderent ad vesperam a Moyse fueratprœ» ceptum. Idem, lib. adv. Judœos, cap. 8.

** Anno xv Tiberii, Christus Jésus de cœlo manare dignatus est.

14 Quis negabit Deum corpus esse etsi spiritus est ? spiritus enim corpus sui generis, in sua effigie. Sed et invùibilia ilia quœcunque sunt, habent apud Deum et suum corpus, et suam formam, per quœ soli Deo visi» bilia sunt. Quanto magis quod ex ipsius substantiamis» sum est Verbum, sine substantia non erit ? Idem, lib, adv. Prax., cap. 7.

« Afflatus Dei {anima) generosior spiritu materiaii

■pâte!?* anKes> comme s'il l'avait crue corporelle ou matérielle. Maison examinant ses paroles,on voit que, par le terme de corps ou de matière, il ne voulait dire autre chose sinon que Dieu est une eho?e vraiment subsistante, et que les anges en sont une aussi ; car, 1° il pose pour principe que le propre de la substance de Dieu est d'être ' esprit ; ce qu'il dit égalementdu Verbe,qu'il dit être f Dieu de Dieu,esprit d'esprit. — 2° Il distingue clairement,dans le nombre des 5 créatures, celles qui sont esprit d'avec celles qui ne sont que matière. — 3° Quand il dit que Dieu est corps, il ajoute qu'il l'est d'un genre 4qui lui est particulier.— 4° EnGn,sous le nom de corps, Tcrtuilicn comprend toutes sortes de 5 substances, soit corporelles, soit spirituelles : ce qui n'empêche pas qu'il ne nomme quelquefois substances • spirituelles, celles qui le sont en eflet, comme

les anges bons ou mauvais Ml dit que ceuxci ont été condamnés pour avoir révélé aux femmes qu'ils aimaient, les • secrets qui leur avaient été confiés.

6.Tertullien enseigneque l'âme est • immor- » telle de sa nature; que, de même que tous les £*■ hommes ont 10 naturellement la connaissance *** d'unDieu,plusieurs connaissent que leur âme11 est immortelle, qu'elle se connaît elle-même if; qu'après sa séparation d'avec le corps, elle sera punie dans15 les enfers,si elle l'a mérité, ou récompensée dans le ciel, sans attendre la résurrection de son corps, sans lequel, néanmoins,son bonheur ou son supplice ne sera point entier; que l'on expie les petits péchés u après la mort, en attendant la résurrection ; que l'homme étant doué du libre arbitre, il est en son pouvoir d'obéir15 ou de désobéir à la loi de son Dieu, de même qu'il

quo Angeli consiiterunt. Idem, Ub. adv. Marcion. , cap. 8.

* Deum ediximus, propriam substantiam spiritum inscribimus , nam et Deus spiritus. Idem, Apolog., cap. «t.

1 De Spiritu Spiritus, et de Deo Deus. Ibid.

• Mundi hujus moles a Deo creata fuit, cum omni instrumente eiementorumt corporumt spirituum. Ibid., cap. 17.

* Spiritus enim corpus svi generis. Lib. adv. Prax., cap. 7 proxime citât.

* Omne quod est, corpus est suigeneris, nihil est incorporai, nisi quod non est* Idem, Ub. de Carne Christ., cap. 11.

• Angeli et dœmones substantia pessimi spiritus. Idem, Apolog. j cap. 29. Constat Angelos carnem non propriam g estas se, utpote natwas substantiœ spiritualis ; et si corporis alicujust sui tamen generis. Idem, lib. de Came Christi, cap. 6.

T Bergier, Dict. de Théologie, excuse Tertullien sur ce point, comme le fait D. Ceillier, et assurément, malgré l'autorité de Huet, ces critiques ont raison. (Véditeur.)

8 Unum propono Angelos esse illos désert ores Dei, amatores fœmmarum, proditores etiam hujus curiositatis, propterea qunque damnatos a Deo. Idem, lib. I de Cuit, fœm., cap. 2 et 4.

• Singularis alioguin et simplexf et de suo tota est anima, non magis instructilis aliunde quant divisibilis ex se, quia nec dissolubilis. Si enim sructilis et dissolubilis, jam non erit immortalis. Itaque quia non mortalis, neque dissolubilis, neque divisibilis. Nam dividi, dissolvi est, et dissolvi, mori est. Tertull., lib. de Anim., cap. 14. Adeo hic et anima immortalis natura recognoscitur,quœ nonpossit occidi ab hominibus, et carnis esse mortalitatem, cujus sit occisio. Idem, lib. de fosurrect. carnis, cap. 35.

10 Hœc est summa delicti, nolentium recognoscere quem ignorare non possunt. Vultis ex operibus ipsius tôt ac talibus quibus continernur, quibus sustinemur, quibus oblectamur, etiam quibus exterremur ? Vultis ex animœ ipsius testimonio comprobemus ? quœ licet carcere corporis pressa, licet institutionibus pravis cir-

cumscripta, licet libidinibus ac concupiscentiis evigorata, licet falsis deis exancillata, cum tamen resipiscit,ut ex crapula, ut exsomno,ut ex aliqua valetudine et sanitatem suam potitur, Deum nominal, hoc solo nomme quia proprio Dei veri. Deus magnus, Deus bonus ^ et quod Deus dederit, omnium vox est ; judicem quo» que contestatur illum. Deus videt, et, Deo commendoy et Deus mihi reddet. 0 testimonium animœ naturalitei% Christ ianœ ! Denique pronuntians hœc, non ad capitohum, sed ad cœlum respicit. Novit enim sedem Dei vivi ab illo, et inde descendit. Idem, Apolog., cap. 17. Animœ a primordio conscientia Dei dos est. Lib. I ado. Marcion., cap. 10.

M Quœdam enim et natura nota sunt , ut immorUtlitas animœ pênes plures, ut Deus noster pênes omnes. Lib. de Resurrect. carn., cap. 3.

11 Hoc quidem in omni anima recognoscere est, notitiam sui dico. Lib. de Carn. Christ., cap. lî.

18 Cur enim non putes animam puniri et foveri in inferis intérim sub exspectatione utriusque judicù?... novit et apud inferos anima, et dolere, et gaudere sine carne.... salua resurrectionis plenitudine per carnem quoque. Lib. de Anim., cap. 58. Afflrmamus, o anima, te manere post vitœ dispunctionem, et exspectare diem judicii, proque meritis, aut cruciatui destinari, aut refrigerio, utroque sempiterno. Quibus sustinendis necessario tibi substantiam pristinam7 ejus denique hominis materiam, et memoriam reversuram, quod et nihil boni aut mali sent ire possis sine cernis passionaUs facultate, et nulla sit ratio judicii, sine ipsius exhibitions qui meruit judicii passionem. Idem, lib. de Testim. anim., cap. 4.

u In summa cum carcerem illum quem Evangelium demonstrat, inferos intelligamus, et novissimum quodrantem, modicum quodque delictum, mora resurrectionis illic luendum interpretemur ; nemo dubitabit animam aliquid pensare apud inferos. Idem, lin. de Anim.t cap. 54.

15 Porro si quœris unde veniat ea voluntas qua quid volumus adversus Dei voluntatem ; dicam , ex nobis ipsis, nec temere ; semini enim tuo respondeas neceue e,t: si quidem illeprinceps, et generis et delicti Adam, voluit quod detiquit.... proinde et tu si non obaudie-

[m* sAglb.]

Page 1