‹ Histoire maritime de France, contenant l'histoire des provinces et villes maritimes, des combats de mer depuis la fondation de Marseille, 600 ans avant J.-C., de la flibuste, des navigations, voyages autour du monde, naufrages, célèbres, découvertes, colonisations, de la marine en général, avant, pendant et depuis le règne de Louis XIV jusqu'à l'année 1850Chapitre 25 sur 33 · CHAPITRE PREMIER · texte numérisé non relu

CHAPITRE PREMIER

(1 ) tmperai mililibu$ Cœfar, %U navtt faeiant, eujus generi$ eum superiarUms annis U9us Britanniœ doeuerat. Carinœ pritnum ac Uaiumina ex levi materia fiebatU : reliquum corpus lunniim, timinibus conUxtum, eoriiê intêgeftatur,

(J. CssAE, de BeUo avili, lib. r.)

(%) Navet vUHee eorio dreumeuiœ in Britannico Oceano.

(PuifB.)

(S) llquê luU>uit Sieoris, eamposque reliquit

Primum eana salix tnadefaeto vimine parvatn

Texilur in puppim, eœsoque indwAa juvenco

Veclarit patient lumidum tupematat amnem.

Sic Venetus stagnante Pado, fusoque Britannus

Navigat Oceafw... (LucAirc, P^ri.Jib. it.)

(4) Carobuê, navicula discurrens in Pado, id est tinter est autem ex rimine et eorio. (Pafias.)

(§) Carobus, parva scapha ex vimine fada, qum crudo coriogenus navigii prœbet.

(IsiDoars, lib. XIX, cap. 1.)

(•) Bei ad miraeulum,

Navigia junetis semper aplant pellibus, Coriogue vastum sœpè percurrunt salum,

(Fbst. Atis-m. Ora nusritima.)

(7) Apudeos (Suessiones) fuisse regem nostra etiam memoria Divitiacum, totius Galliœ poientissimum ^ quiqt£Um magnœ partis harum regionum, tutn etiam in Britanniœ^ imperium oUinuerit.

( J. Casae, de Bell. Gall.^ lib. ii, cap. 4.)

On lil dasi les dassiqnes lalins de Lemaire, à cet endroit, la note suivante : m Dicitiaeus iste difert à DivUio jEduum principe, h non solum Suessiones, sed

et Ambianos in sua potestate halmitt unde in Britanniam trajecit. CcBsar solus hujus expeditionis GcUlorum in Britanniam meminit. »

(S) .,.naves habent Veneti plurimas, quibus in Britanniam navigare consuerunt,

et scientià atqueusu nauticarum ref^^n^ ffli^f^s antecedunt

(J. GiBflAR, d$ Bell, GalL, lib. m, cap. viii.)

(9) « Carinœ aliquantà planiores, quam nostrarum nauium, quà faciliùs vada ac decessum œstûii 0xçipere poaspnt : pform ad0fit4um efect^ (itque Hem commo^ datœ : naves totœ factœ ex robore, ad quamvis vim et contumeliam perferendam: transtra pedalibus in latitudinem trabibus confixa clavis ferreis, digiti pollicis crassitudine : ancorœ, pro funibus, ferreis catenis revinctœ : pelles pro velis^ alutœque tenuiter confectœ, sive propter Uni inopiniam atque ejus usûs inscientiam^ sive eo , quod est magis verisimile , quàd tantas tempestates tantasque impetus ventorum sustineri^ ac tanta onera navium régi velis non satis commode, arbitrabantur, > ( J. GiESAR, de Bell. Gall. lib. m, cap. xiii.)

(10) Scaphœ tamen majoribus Liburnis expier atorœ sociantur , quœ vieenot propè rémiges, in singulis parUbus^ habeant : gûas Britanni pictas vocant, Per has et superventus fieri, et cdhimeatus adversarium navium aliquando intercipi asso'

hU ^^ ^p^culqndi stwHo adventu^ ear^m, v«I çon^lUtm d^prehendi» Ne tamen

eçpploTQtoriœ fhavps cafidore prodantur, colore veneto [qui mafini$ e^ (luetibui similis) veh tinguntur et fune^ : cera etiam qm WQ^H SQlent nanM infieiltur. Nautœ quoque pel rniMp^ venetqvi^ ves^m induunt, ut non solum per noctem, sed etiam per diem fadlius lateant exploratores.

(Fuvu Vbsitii, de Be mî/ttoW.)

(11) ... ad Cantium, quo fere omnes ex Gallià naves çtppelluntur,

( J. CiBSAR , de Bell, Gall., lib. y, cap. xiii. )

(19) nevr>7xovTSjoovc, quœ quinquagenta remis in unç ordine instructœ^ dit le commentateur d'Hérodote.

(IS) Condita igitur Massilia est prope ostia Rhodani amnis, in remoto sinu, veluti in angulo maris,

(JusTiNi historiarum fx Trogo-Pompbio, lib. xliii.)

Munitissimo accincta portu in quem angustp aditu n^eridianus refluit sinwi,

(ËuiiBNius, Paneg. ad Constant.)

Massilia a Phocensibus est conditçi, sita loco saxo, portum habens subjee^um theatri forma cavato saxo, austro obver9unif

(Strabon, trad, latine fivec les çtnthçMioms de Casaubon.)

De hQ§ jiiirltt , ajoute raBnottlaar, Dyonisius:

HaççAhn rsrawcaX, èitiçpofùv êpfiov ISeouça.

Ibique terra Massilia extensa est^ rotundum (currum) portem habens. fs portus Aaxû^oiv, teste Eustathio , nominabatur.

(4fmQ/(i<iûni d§ CiMiwibon à StrtlM.)

(14) C'Ml par arreor qq'AntoiDe de Raffl, dans son HUioirê dûManûUh, dit q«e « Yitle de Rhodes, si célèbre par son épouvantable colosse, ufie des mÊrvêilim du monde, estoit aussi sujette aux Marseillois, » 11 aura confondu avec Rhoda, colonie FhodienDa, qui bo mil d'elle-même sous la dépendance de Marseille.

(f ^) Ml Ut. non Grœcia in Galliam emigrasse, sed Oallia in GrtBoiam transkUa

mimt^f* (JosT., Ubi $up.)

Page 1