‹ Histoire poétique de CharlemagneChapitre 239 sur 246 · SIBILE ET LA CAPTIVITÉ DE CHARLES CHEZ LES PAÏENS DANS RAMON FERAUD · texte numérisé non relu

SIBILE ET LA CAPTIVITÉ DE CHARLES CHEZ LES PAÏENS DANS RAMON FERAUD

(Voy. page» Î9I, 366.)

ne de saint Honorât, 1. 1, c. xvm. Ayssi dis l'estoria ton lo rfy Aygoant vcnquet lo duc Pépin c près Karlle en la Latalha.

Qui vol ausir peau rial E de gran antigago Non aura pas fach croy jomal Si la ten en corage,

D'aquest glorios filh de rey,

De que yeu vos retrayray mos diehs,

‘ Per cuy Diens tanU miracles fes,

Si ja los puest veser compiis :

Car l'estoria es greus,

May en Dieu ay dansa Que al mien entendement que es breus Fara gran aoudansa.

El temps antic que malvestate De ley de pagania Moti reys e mots aposestats Hac mes en heregia,

Que decassavan volentiers Nostra sancta cresensa,

E a Pépin dnc. de Bayviers Fasian guerra e tensa Que lo malvays Loys conquis E li tolc arnes e cavals,

Que era rey de Sarrasins;

E mes mors plus de mil vassals,

E mantenia la ley de Christ E 1 nom de Dieu sam iàlha,

Don mou Sarrasins eran trists En camp e en batalha ;

Adonc cavalquet Aygolanu,

Lo rey de pagania ;

Osts fes meravilhosas granz Ane sa baffumaria Contra Pépin duc de Bayviers,

Que era caps e soma,

APPENDICE

Campions cl ensenbayriers De 1a pleysa île lloma.

En camp sou lu duc e lo rey En la mortal batalba Cascun por mantenir sa ley .

May 1 duc Pépin sans falha Escapel per vertut de Dieu E intrel en sa terra ;

Car tou sou deslrousich los sieus En sella mortal puerra.

E Karllos sun tilh i fom près,

E mou de son linhapc Foron retengus c conques E mes en presonage.

A Tlioleta los en menet Aypolant en sa terra,

Eu carces los encadenet Con hom la bestia fera.

Très ans foron enpreysonaU,

E a caseuna testa Mnstravan Karlle encadenat La peut de ma la pesta;

Perque desiravala mort Karllee, car mala vida Li tari an suffrira pran tort La mala pent marrida;

Ni non esperava jamays Yssir d'aqucl repayre;

An de cadenas .j. pran lays Li lazian pena trayre.

C. XL\. Ayssi dis con monsenhnr sanct Honorât annet a Tholeta per mandatnent de monsenhor sanct Jaumc per delivrar Karlles de las presons d'Avgolant.

El temps que lo cors sanct el mont de l'Argcntiera Fazianen l'ermitage penedeusia plénu m,

Sanct Janine apparec ad Honorât un dia,

Ë replet lo mot fort car requist non avia La sieua sancta plevsa lu vins en Compostella,

E 1 repue de Gallida, de Burpos, de (installa,

Hon estava caytius Karlles lo filh Pépin,

Ambe mou christians qu'eran presatlressin.

Quant' Honorai fom ccrt d aquesla vesion,

Betray a sanct Crapassi mantenent la rason.

Que li diis : o Dous car filh, ar fazes son plazer De l'apostol de Dieu, e annas lo veser.»

Honorât aparelha mantenent son camin;

Sanct Mapun menant per cempanhon an si.

May son frere Venan« pran dolor en menava Car en la compaulua d'Onorat non annava.

APPENDICE

El camin si son mes los dos sancli manlencnt,

Parton de l'ermitage ainbe petit airgem ;

E passas la Durensa e 1 Bose d’Avinbon,

La ciutat de Tholosa e 1 régné d'Aragon,

Tro ius en Compostella, qne foron a l’autar De monsenhor sanct Jaunie, hon volgron adorar.

tant los sancts han estât en longua oracion,

Una niol mot clara los trayssevs environ,

E monsenhor sanct Janine foin amh' els manlenant,

Quedixsad Honorât: «Non tant soletament Per veser mon sépulcre t’ay fach trebalhar tant,

Mays fier deslivrar Kurlle de preysons d’Aygolant,

Que es prince cduc de la christiandad.»

Ar desparec sanct Jaunie, non lur ha plus parllat.

Quant los sancts han complidas lursgrans oracions,

Saivamens espieron de borges, de barons,

Hon cra karile maynes près an sa companhia :

Dixs lur hom que aTholeta Aygolant los ténia.

Ar s’en van los cors sancts per miey la gran Espanlu,

Passan castels e vilas, e muta terra stranlia.

A Tholeta s’en intran, on lo rey Aygolants Fasia una gran testa, am contes, an persans :

Dos milia Turs o plus avia a sella festa,

E mots autres barons de la malvayssa gesta ;

E trason karile mayne en miey de la ciutat,

Ayssi con far sollan, près e encadenal.

C. XX. Ayssi dis l’estoria con saut Honorât gari Sibilta, filha d'Aygolant que cra endcmoniada, e deslivrcl Karile tnaynes de la preyson.

Bey Aygolant avia una filha mot bella;

Non era pins gcusor el régné de Castella.

Sibilia avia nou, reyna de Sancsuenha,

Del comtat d’Agenes e de tota Gascuenba.

Non era el mont res tant âmes isolant Con aquesta donsella, que avia dolor tant grant Que lo dyable fais la ténia cascun dia :

La cara e 1 gent cors e 1s brasses si rumpia;

Denant lo rey casec en miey del paymcnt.

Lo rey fasia venir savis denca Marnent,

Facburics e devins e altrcs goliarts,

Que sabiau dyablias e las malvavsas arts.

Los uns (an sors e Inocs, los autres en ayga Clara ;

Mays per trastos lursars ges non la desampara

Lo dyable per ver ; car menut e aoven

Son liel vis e menton an las mans escoysscn.

Per que Aygolant ban trorabas mantenent fay criJar,

Si nulh hom a sa filha conselh salua donar.

Qu el li daria gran terra, domaynes e ciutas :

De lot cant li querria faria sas voluntas.

APPENDICE

Sanct Honorât ausi la promessa del rev.

Que sabia to Icnirage de iota uquella ley :

Sa mayre la reyna, la sorre d’Aygolant,

L'en avia ensenhat cant lo noyri entant.

E die que el daria sanctal a la donsella Si an voluntat del rey podia parler amb ella.

Ar menan lo cors sanct sus el palavs ausor Dcnant lo rey A violant ambc mot prant honor;

E quant lo rey lo vi savi e beu partlaiu,

De mot bella faysson e d’amoros semblant,

Diis a sos cavalliers : « Si non fos arabes Aquest liel jovensels, per cert fora ma fes Que el fora mon neps, filh de Heremhorc d’Ongria, l)e la plus bella donna de tota pagania.

Regardas li la cara e los huets e I menton !

Ane non vis tant semblant res de la sien faysson. Bels amies, tray li avant ; poyras dar sanctat A ma Qlha Sibilia? darav ti un comlat O vilas, o castels ; vuelhas aur o argent.

Si la mi rendes sana, ti daray mantenent. a Sanct Honorât respont : o Si plas a! creator,

J’en tolray a ta lilha lo mal e la dolor. s

Ar escoutas, senhor, si vol ben Deu servir Aquest prévins sanct, si con podes ausir :

En la cort de son honclees, del rey AygoUnt,

Que avia tant nobla terra e riquesa tant grant ; Mays hanc de son linhage non fes nullra parvensa. Ni dixs a ws pareus neguna connoyssensa,

Mais desira tornar al bosc en l’ermitage,

Per servir Jhesn Christ que star an son linhage.

Ar intret en las cambras qu'eran penchas am Uors, E d’asur e d'esmaut et de motas colora,

Lay hon tenian Sibilia vencuda e liada,

Que an las dens e an mans deflasia sa maynada, Ressauta, brayda e crida, e fort se desgaymenta : lia lo diable el cors que tant fort la turmenta. Quant Honorât la vil, mantencut fes venir De sal e d’aygua neta, e vay la ltenesir En nom de Jhesu Christ; l’en getet en la cara Amb un ram d'olevier ; tantost la desampara Lo diable malvays. Quant s'es reconeguda,

Als pes de sanct Honorât mantenent es venguda :

« Car senher benastruc, non layssar la mesquina : Mon régné e ma terra, tôt quant a mi s'enclina, SU lieu a ton plaser; sol mays non mi layssar A lo dUble trachor tenre ni trebalhar. a Sanct Honorât U près e vay la confortar;

La razon del sieu mal 11 vay tota comtar,

E las temptacions e los engans del diable,

L’error de Bafumet qu’era lur conestablc.

APPENDICE

o Si vols creyre lo fllh de la verges Maria,

Sell li deslivrara de Iota malautia. n Sanct Honorai ensenha la donna bonamente,

Con delà tenter Dieu e far sos mandamenli,

E creyre Jhesu Christ per cny sera salvadi.

L'aygua sentiet lo sanct, la donna ha bateiada : Mântenent font deslivra de tota malanansa Comenset si a dot.ar baudor e alegransa.

La sanitat de Sibilia ha sanput Aygolant : liane non fom tant gausent, passas a .XXXX. ans.

E dixs a Honorât segurament queses,

Que mays li donara que non li ha proines.

Sanct Honorât roques Aygolant lo grau rey So que li ha promes e jurât en sa ley Que li Ctssa douar; el respont que fara Tôt quant sanct Honorât ni Sibilia volra.

Sanrt Honorai estet mot conssiros sell dia ;

Sovennct et menut Sibilia li venia ;

« Senher, aves paor que 1 rey non vos attenda So que vos ha pronies ? Mays garlanda ni benda Non auray sus mon cap. Non temias de querer. »

Sanct Honorai respon t que Karlle vol aver,

Que lo rey l’alranquis amlie sa companhia,

E que pogues annar lay hon mays si volria .

Aygolant a sas gens mandatheut vay donar Yayau a la preson Karlle defferriar ;

Ar veys delà preson de mântenent Karllons;

Aygolant lo li det an doze companhons,

E vay li dar gratis jovas e armes e cavals Sanrt Honorât los det mântenent als vassals,

E vay los afranquir denant rey A ygolant,

Que poguessan annar, dos aquella hora enant,

Hon lur plaseria mays, c tomar en lur terra,

Non aguessan paor de destric ni de guerra.

Les .XII. companhons son gausens e baudos :

Plus alegrcs dois autres es Baudoins lo pros, tient cors e bella cara, bels semblans avinenl :

D'aqucst s’enamoret Sebilia la plasent,

Mail! que retray la gesta que pueys lorn son espos, l)e la sayna Sibilia, Baudoins lojoyos.

Honorât pren cumjat d'Aygolant huinilmentz,

De la bella Sibilia, de Karlle, de sas gens :

El mont de l'Argenliera vol tornar dreyta via,

Hon ha layssat sou frayre am l'autra companhia.

(Ms. La Val. 1S2, fol. XXIX v° — XXXV v«.)

APPENDICE

Page 1