EXTRAIT DE TITE LIYE

Titus Livius, lib. I, cap. xsiii et seq.

Bellum utrinque summa ope parabalur, civili simillimum bello, prope inter parentes natosque, Trojanani utramque prolem, quum Lavinium ab Troja, ab Lavinio Alba, ab Albaiiorum stirpe regum oriundi Romani esscnt. Eventus tanien Lelli minus miserabilem dimicationem fecil, quod nec acie cerlatum est, et, tectis modo dirulis alterius iirbis, duo populi in unum confiisi sunt. Albani priores ingenti excrcitu in agrum romanum impetum i'ecere : castra ab urbe haud plus quinque millia passuum locant, fossa ciroumdanl. FossaCluilia ab nomine ducis per aliquot secula appeliata est, donec cum re nomen quoque vetustas abolevit. In his caslris Cliiilius Albanus rex moritur. Dictatorem Albani Metium Sufl'etium créant. Intérim Tulliis ferox, praîcipue morte régis, magnumquc deorum numen ab ipso capite orsum, in omne nomen Albanum expetiturum pœnas ob bellum impiuni dictitans, nocle prîeleritis bosliuin caslris, infesto exercilu in agrum Albanum pergit. Ea res ab stativis excivit Melium ; is ducit exercitiim quam proxime ad lioslem potest, inde iegalum prœmissiim nuntiare Tullo jubct, priusquam dimicent, opus esse cotioquio : si sccun) conirrossus sil. satis scire ea se allaturum, quœ nihilo minus ad rem Romanam,quam ad Albanam pcrtineant. Ilaud aspernatus Tullus, lametsi vana afTerebantur, suos in aciem ducit ; exeunt contra et Albani. Postquam instrucli ulrinque slabant, cum paucis procerum in médium duces procedunt. Ibi infit Albanus : « Injurias, et non redditas res ex fœdere, qua?. repelilse sunt; et ego regem nostrum <jluilium causam bujusce esse belli audisse videor, nec te dubito. Tulle, eadem prae te ferre, Sed si vera potius quam dictu speciosa dicenda sunt, cupido imperii duos cognalos vicinosque populos ad arma stimulât; neque recte an perpcram interprolor : fuerit ista ejus dcliberatio qui bellum suscepit : me Albani gerendo bello ducem creavere. Illud te, Tulle, monitum velim : E.rusca res quanta circa nos teque maxime sit, que propior es Volscis, lioc magis scis : mullum illi terra, phiri-