DE STUDIO ANIM/E QUOD FIT PER INSPIRATIONES

Inspiratio est afficiens salubriter animum de supernis infusio. Hsec autem quadrifaria. Fit enim vel metu servitii, vel spe prœmii, aut amore filii, aut affectu conjugii. Prima fugitivum reducit scrvum : secunda in vinea laborantem angit mercenarium : tertia filium castigat et erudit : quarta sponsam sponso copulat et lectulo inscrit. Item inspiratio fit œterni timoré supplicii, dolore prsesentis exsilii, affectu fraternœ compassionis, iustinctu supernae devotionis. Hi sunt quatuor tenti cœli, a quibus congregantur electi Dei. Primus est occidentalis, secundus aquilonalis, tertius australis, quartus

orientalis. Primus de occasu vitiornm edncit pœnitentes, secnndus de frigore malitise membra sua mortificantes, tertius a calore justitiœ spiritu ferventes, quartus amantes puritatem, tanquam ab oriental! claritate liicem sapientise per spéculum contemplantes. Quosdam igitur veritas suscipit per pœnitentiam, alios misericordia dirigit ad virtutum gratiam. Nonnullos virtus accenditad amorem justitise, quosdam pacis gaudium ad amplexus sublimât sapientiae. Distat autem inter revelationem et emissionem et inspirationem. Prima lit cum materia et forma ; secunda sine materia cum forma ; tertia sine materia et forma. Prima est realis, secunda spiritualis, tertia intellectualis : ve] prima mundana, secunda humana, tertia divina : vel prima est sensibilis, secunda intelligibilis, tertia intellectibilis. Hœc de studio, vel ventis, exponentes succincte diximus : reliqua lectoris industriae ad alia festinantes committimus.

§ 15. DE COMMUNIBUS EXERCITIIS SPIRIÏUS ET ANIM^.

Restât ergo de exercitiis dicere, naturali concurrentes ordine. Exercitia claret esse quadrifaria. Alia enim sunt a Diabolo, nonnulla a carne, alia a proximo, qusedam a mundo. A Diabolo sunt letbifera tentamenta, a carne vitiosa temperamenta, a proximo iiiiqua bortamenta, a mundo illecebrosa oblectamenta. Heec enim, licet carnis et animée sint communia, ob boc tamen dicuntur exercitia quia exercent, id est ex alio arcent, ex Diabolo, carne, proximo, mundo. A Diabolo hsereses et scbismata, a mundo oculorum concupiscentia, a proximo irae incendium, invidise nubilum, detractionis venenum, a carne libidinis incendium, gulœ baratbrum, crapulœ diluvium, quœ malos in bis exercitatos demergunt in inferni puteum. His autem contraria opponimus, quibus afflicti ad integrum castigati et ad unguem politi Iseti cœlum conscendimus : primo scilicet sanam fidem, catholicam veritatem, ecclesige unitatem; secundo contemptum mundi, fugam s«eculi, paupertatem Cbristi; tertio contumeliis patieritiam, dolis austuciam, afflictio-

nibiis tolerantiam ; quarto castitatem conjugalem, continentiam vidiialem, pudicitiam virginalcm, et contra tria, id est contra Diabolum, mundum et carnem, parcimoniam, abstinentiam et sobrietatem. Hsec de vita affectnali : nunc de intellectnali.

§ \6. DE INTELLECTUALl VITA TRI FARTA.

Intellectualis vitœ pars qu?edam est ia investigatione creat^ris et creaturœ, alla in inquisitione divinorum eloquioriim, nonmilla in scrutinio morum. Intellectus investigans creatorem, vel de Deo habitus, soins et nudiis débet esse : solus a materia, nudus a forma, purus a circumspectione omnimoda : solus, quia inœstimabilis; nudus, quia incoraprehensibilis ; purus, quia invisibilis. Solus : nul lus est ei similis in legislatoribus. Nudus : quis enim cognovit sensum Dominif aul ^uis ejus fuit consiliarius ? Purus : caiidor est enim lucis seternœ, spéculum sine macula majestatis Dei, et imago bonitatis illius. Solus : non babens consortem alium omnipotentise. Nudus : non habens œqualem suse sapientiae. Purus : non babens comparem simplicitati suse. Solus, Dei potentia; nudus, sapientia; purus, simplicitatis prserogativa : solus, quia ex elsior cœlo; nudus, quia profundior inferno; purus, quia longior terra, latior ponto : solus, quia facit mirabilia solus; nudus, omiija enim niida et aperta sunt oculis ejus ; purus, apiid quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio: solus, quiadenullo factus; nudus, quia a nullo conclusus; purus, quia inconquinatus, mobilis, disertus, suavis.

§ 17. DE PARTE INTELLECTUALIS yiTJE IN CONSIDERATIONE

CREATURiE.

Pars intellectualis vitœ est trifaria in consideratione creatura\ Prima est de mundi visibilibus ad visibilia nostri , secunda de invi-

sibilibus mundi ad invisibilia nostri; tertia de nostris invisibilibus ad invisibilia Dei. Vel prima pars est de visibilibus visibilium formis ; secimda de invisibilibus causis ; tertia de invisibilibus substantiis. Prima fecit mathematicam, secunda statuit pbysicam, tertia theologiam. Matbesis doctrina dicitur, quae in quatuor, in arithmeticam, musicam, geometriam et astronomiam. Physica, id est naturalis scientia, in tribus consistit, in ratione, expérimente et usu. ïheologia vero quadrifaria dividitur, aliquando similia assignando dissimiliter, quandoque dissimilia dissimiliter : prima est anagogica, secunda symbolica, tertia et quarta parabolica. Illa vero pars quse in divinorum eloquiorum inquisitione versatur quadrimoda videtur; alla pars est historia, qusedam allegoria, alla tropologia, alla anagoge. Rursum divina eloquia par dm constant ex tractatibus orthodoxorum patrum, partim ex exemplis romanorum pontiûcum, partim ex gestis conciliorum catholicorum episcoporum, partim ex institutionibus catholicorum regum. Item divina eloquia quandoque illicita prohibent, necessaria jubent, summa suadent, venialia indulgent : cum autem indulgent, majoribus morbis amovendis provident; cum illicita prohibent, a morte déterrent; quando necessaria jubent, salutem optant; quando summa suadent, salutem augere student. Igitur operse pretium est diligenter attendere quid sit admonitio, quid prœceptio, quid remissio. Admonitio vero pœnam non intentât si quis post eam non eat, sedpraemium sibi acquiescentibus indicat ; unde Dominus in Evangelio : Si vis perfectus esse, vade^ vende omnia quœ hahes, et coetera. Et ut de spadonibus ipse déclarât : Qui potest capere, capiat. Attamen quum ad perfectionem se voto quisque constrinxerit, si non teneatur pœnale sit, et necessarium quod ante fuerat voluntarium ; unde Dominus : Nemo mittens manum ad aratrwn et respiciens rétro aptus est regno Dei. Remissio vero, sive indulgentia, quia meliora non eligit, remedium habet, non preemium; sed ab hoc si quis declinaverit, meretur judicium : in apostolo enim docemur propter fornicationem indultum esse conjugium, cujus violator, eodem teste, se ternum meretur supplicium : Fornicatores, inquit, et adultéras judicabit Deus : isti itaque duo status, unus superior, aller inferior, ante votum sunt voluntarii, post votum necessarii. Prseceptiones etprohibitiones alise

sunt mobiles, alise immobiles. Prœceptiones immobiles sunt quas lex œterna sanxit, quae observatse salutem conferunt, non observatœ eamdem auferunt, ut dilectio Dei et proximi, et quaedam mandata Decalogi. Mobiles vero prseceptiones sunt quas lex seterna non sanxit, sed posteriorum diligentia ratione utilitatis adinvenit, non ad salutem principaliter obtinendam, sed ad eam tutius muniendam ; quale est illud : Hœreticum post primam et secundam correptionem devita; non quod eorum colloquium per se saluti obesset, sed quod frequentatum ex obliquo quorumdam simplicitatem corrumpere posset. Et multa reperies in canonicis institutionibus in hune modum. Scrutinium morum très habet species, cognitionem sui, cognîlionem proximi, cognitionem Dei. Très istae cognitiones très pariunt veritates; très veritates très laciunt status différentes. Prima cognitio paritveritatem sui, secundaveritatem proximi, tertia veritatemDei. Ex prima nascitur humilitas, de secunda caritas, de tertia félicitas. Scrutinium ex ratione oritur : ratio vero quaerit, scientia invenit, cognitio amplectitur, voluntas diligit, memoria conservât, meditatio pingit, actio induit, contemplatio ornât, félicitas rémunérât. Hsec sunt novem Musée, ut poetœ perliibent, quos colebant philosophi : hi sunt novem eruditionis gradus, quos diligunt et fréquentant philosophi. Juxta tropologiam possunt etiam intelligi novem ordines angelici.