LES MOSCOVITES ET LE SAINT SIEGE
il ajoute qu'il attendait la réponse de Menesio à sa lettre confiée au courrier de Moscou; « mais celui-ci n'a pu la remettre se trouvant toujours entouré de gardes dont il ignorait la langue tandis qu'ils ne savaient ni lire ni parler latin et il me la rapporta ; il vaudra mieux attendre un envoyé polonais qui por-
sitatem innovandae cum Curia Romana ex parte Aulae Moschoviticae correspondentiae, quae a tempore Clementis Xi interrupta hucusque est, ob non adhibitos congruentes titulos usitatos olim Summis Pontificibus a Graecis Imperatoribus, tum, et Serenissimus ipsorum Czairii adhiberi. Nécessitas autem huius correspondentiae si quando, nunc certe hoc calamitoso rerum Christianitatis statu per quam evidens est, et re, et commodo ipsimet nationi Moschorum sine dubio cessura. Casu namque quo Turca ditiones Moschoviticas pace nunc delinitas, ut supra insinuatum armis invadere tentabit Pontifex Romanus, qui summum in Christianis Principibus obtinet locum, facile in auxilium illorum Christianorum vires conciliare poterit. Et praeterea honorificum satis fore Ser^o Czaire cum Pontifice Romano super quaecumque aiia negotia tractatus innovare, cum quo et olim Orientis Imperatores per literas, uti videre est in scriptura lUmi Nuntii, et in libro antiquae editionis Possevini e Societate lesu ; Et nunc potentissimi regnorum, dominiorumque monarchae suae incessanter communicant consilia.
Ad haec duo propositionis puncta responderunt DD. Legati, Ad primum. Nec sibimetipsis probari initam haec cum Turcis pacem per ablegatos suae gentis.Videri idipsismet hanc omnia quae imminent ab inimico Crucis Christianis pericula. Proinde gratissimo animo excipere vota, et desideria Illmi Dni Nuntii Apostolici pro gentis suae, totiusque Christianitatis conservatione. Vobis spirituaHbus (inquit) maxime incumbit haec cura, fovere et promovere inter Christianos pacem, unionem animorum, et armorum. Vobis interest Dnum Deum rogare, ut inter Christianos Principes sit coT unum et anima una, armaque communia. Dolendum, siquidem est hostem Crucis Christi, Sanctissimae Deiparae, tôt Christianorum possidere régna, et dominia. Quare sciât, et sibi certo persuadeat lllmus Dnus Legatus, eaque de re certiorem faciat Pontilicem suum maximum, nos serio ubi pervenerimus ad aulam nostri Imperatoris improbaturos initum foedus, suasuros coniunctionem armorum cum Polonis, aHaque.
Quoad 2"^ punctum responderunt ; nequaquam ambigendum esse cordi quoque sibi, et suo Ser^o Czario futuram correspondentiam cum Papa. Det Pontifex Romanus debitos titulos nostro Czario ; non dubitandum daturum quoque Ser^um Czairum titulum huiusmodi Sanctn^o^ qui eius dignitatem decet, et congruit. Quod autem nobis repraesentet per vos lUmus D.Nuntius titulos datos olim Pontificibus a Gaecis Imperatoribus, hoc pro rationibus
tera tout à Moscou. Le référendaire de Lithuanie, qui connaît bien la Cour, m'a fait observer que, mettant la lettre adressée à Manesio à la poste, elle finirait à la chancellerie du Czar et que là, après en avoir pris connaissance, si on a envie de traiter, on la remettrait au destinataire, autrement on la détruirait. J'attendrai l'ordre de V. Em. pour savoir si je dois écrire.
Papae militât. Intérim non ostenditur exinde qiiibus vicissim titulis a Pontifice honorari debeat noster Imperator. Utrumque ex recentioribus correspondentiis demonstrandum esset, proferator, scilicet aliqua copia literarum a nostro Seri"o Czairo ad Summum Pontifîcem ex Cancellaria Romana, quandoquidem nostra scripta multa deperdila, multa igné absumpta. Caeterum noster Czairius certo certius non recipiet scripturam a Papa, nisi congruis cum titulis, quales dantur aliis Regibus et monarchis, cum iam amplius non debeant appellari Duces sed Caesares.
Instante autem Decano qualis nam iste titulus sit quem pretendunt dandum suo Dno, et utrum hac in materia quemadmodum ab Illmc, Nuntio rogati fuerant, et se facturos promiserint ad Seren^um Czairum suum, et quale nam hoc in puncto responsum habeant. Non convenire namque Summum Pontifîcem ex parte sua primo Ser'^um Czairum titulis competentibus honorare, nisiprius assecuratio praecedat ex parte Czairi de titulo SanctM. Suae convenienti. Responderunt illi se pro certo super hac re scripsisse,sed nullum responsum accepisse : rationem hanc dederunt ; non pervenisse scilicet hasliteras. Siquidem neque ad hor punctum neque ad alia in eadem scriptura expressa ullam declarationem receperunt. Tum ulterius procedendo inscetit D. Decanus de modo complanandorum titulorum ab utrimque pro correspondentia cum Curia Romana; petiitque DD. Legatos nomine Illnii D. Nuntii velint ipsi suscipere hanc in se provinciam, asportata secum nimirum hac scriptura, quae de titulis Summo Pontifici datis edocet, iuxta eam informent Ser^um Czairum. Caeterum illi ubi prius legerunt totam scripturam initis secum tacite consiliis scripturam minime se recipere, neque ad aulam Czairi transportare, neque suscepturos in se eam provinciam tractandi hor negotium, metuentes ne scilicet, illis obiiceretur. Loco tractatus de coniunctione armorum attulistis nobis materiam titulorum. Cum denique urgerentur velint ipsi proponere médium adequatum. Haec proposuerunt Papae Romani Pontificis est continuo residens ad latus Ser"!"» Régis Poloniarum Nuntius. Ser^us fréquences habet legationes ad Czairum nostrum. Ponatur inter alia puncta legationis haec quoque- cum Summo Pontifice correspondentia, tum et titulorum competentia ; Nos idem nego' tium promovebimus, et sit habebitur intentum ; Cui negotio definiendo multum momenti addet, et copiae titulorum si qui ibidem habentur, ex Cancellaria Romana transmissio. 13 Juni 168 1.
