COMMANDEMENT
1/9 ous joignons ensemble ces deux commandemenSf pskTce qu^ils concernent la même matière. Le sixième défend toute action contraire à la pureté du corps; et le neuvième défend toute pensée ou désir coor* traire à la pureté de Fâme et du corps.
Nous avons déjà parlé dans le Traité de la Resti^ tution en particulier^ de ce qui, en cette matière ^ oblige i réparation ^ il nous reste à expliquer ici en peu de mots la matière elle-*mème. Il seroit à désirer quW pût se dispenser d^entrer dans ces détails ; mais rexpérience montre tous les jours qull est dWe conséquence infinie pour le salut des âmes , que les ministres du Seigneur soient pleinement instruits ca spéculation, d^une matière qu'ils doivent se glorififf d ignorer entièrement dans la pratique.
De Liixuriâ.
jS E quae ad banc materiam spectant , & simplidcH ribus non sine oflfensione le^erentur , visum est hoc ea rejicere , non vulgarî , sed latinà linguâ tractanda^, Luxuriae species vulgo septem assignantur; sdlicêi fomicatîo simplex, stuprum, raptus, adulterium^io* cestus, sacrilegiimi ) et vitiiim contra naturanu QiU^
C0VVAHDËMB1IT« !ï^l
prseceptum illud , Non mtéchabeHs ^ révo* t sub- eo { quamvis expresse tantùm adiit-^ ohibeat , probibita quoque ceqBentnr. Si ait sanctus Aiigustinus {Qmœst. 'j\* in forli noraine bene intelligitur omnis illicha rei alienae , ' profecio et nomioe mœchiœ ^ itus concubitus : atque iUorum membrorum mus usas prohibitus quoque débet iotelliglr licatk) simple)^ est soluti cum solutâ corn-use praecipuè in usu muUerum corraptarufn ^ amm , meretricum et concubinarum iatel—
ioaidum de eà qaœ fit cum concubinà , quia tus foraicationi simplici , cujus quaedam spe^
statum et permanentiam m peccato^ sea i et quasi uxoriam cum fornicariâ muKere linem superaddit. Unde utrumque speciaUter ioiie videtur exprimendum.
»rum est quando virgo defloratuf , et vîrgigritas corrumpitur. Gravius est fomicalione propter injunam quae vulgô fit , et virgini y reutibus : virgini quidem , quia per stuprum
i legitimo matrimonio ^ et ^ semel ambso s signaculo^ in via meretricandi . ut ait sanctus
rnitur : parentibus autem e]us , quia cura incumbit, et ejus in iilos ignominia
ndum itaque est , ut plena peccati illins ha-
)gnitiO) an violentiâ^ metu, vel dolo, aut.
ussione verâ aut fictft matrimonii, an verà
et precibus cum virgine peccaverit. Si sic j
lorruptor, vel eam ducere in matrimonium
)n recuset : ad quod tamen cogi non potesl ^
lum virgini illatum reparare. Si vero puella
neque fraude ad peccatum inducta sit , et
iria non wnsebilur : Scienti enim et oori^
non fit injuria^ ut habetur in reg. 28 ju—
\ Tuac igitur stuprator ad nihil vulgô ër
373 Du ciNQuiitfe
justidâ cogitur; tribus exceptis casibus : i^ videUcèt, si per sementiam jiidicis coiidemDatns fuerit^ 2^ si critnen occultum ipse stuprator detexerit ; 3<» si pueiia sub cura parentum commoretur^ tuiic eoîm stuprator ratione injustae difTamationis vel damni pudias pareotibus illati, ad restitutionem dod solùni famae^ sed iosuper dotem augere juxtà proportionem damai secuti^ tenebitur.
3. Raptus admittitur cùm mulier quaèciimque ^ vd invita ad concubitum opprimitur ^ vel invita rapitory etsi in concubitum posteà consentiat ^ vel denique invito parente, marito, vel custode corporis ejas^ ipsà licet consentiente : quonam trium illorum modo raptus fuerit perpetratus ^sacerdotes confessionibus éicir. pienclis dediti , sedulo debent inquirere.
Sed et cum aliis luxurioe speciebus potest concur'» rere, eorumque malitiam augere. Si cnim conjugata rapiatur , est raptus coujunctus cum adulterio. Si rapta ' intrà gradus probibitos propinquitate raptorem atti-^ '■ net, raptus erit cum incestu. Si Deo sacra sit per • votuni , vel per ordiuem , simiil erit et saailegium.
4* Aduiterium, quo nempè fit ad alienum tborooi ; accessio , triplex est pro vario personarum cum ^ui* bus committitur discrimine. Yel enim est conjugati cum solutà , vel soluti cum conjugata , vel conjugati cum conjugata. Postremum aliis auobus prœponcierat , z quia in eo peccatum congeminatur.
\ir <]uoque solulus adulterans cum muliere ccm"- jugatâ ideô graviùs peccat muliere solutà adulteranlt cum conjugato , quia ille prolem adultérai reddit iiH ! certam , et viro ejus faisum substituit haeredem^, Botf ' siue maguà viri iu]uriâ, et publicà pacis perturbatîoue< -
Si adullerium viri cum adulterio mulieris compa-r retur , ejusmodi eruut ad invicem , ut babitâ rationf'" dignitatis sexùs , quia vir caput est mulieris , et quaOk ideo et virtute viucere, et regere débet exeofipio , JiKr ait sanctus Augustiuus, adulterium viri gravius, il^ adulterio mulieris. Sed quantum ad primariumiQa-^
trimoiai*
ÂDem, qui ^st proies, adulterium mulieris I superat adulterium viri, cura et per illud ria proli, quae incertum habet patrem^ et qui faisum habet substitutum haerodem. adulterium ità est opposilum cnstitali, ut sic mul cootra justitiam, et gravius fiât iu gênera adjunctione deformitatis iujustitide.
utem peccatum conjugaii accedentis adaliam^ : ejus sit adulterium , quia fidem conjugaleia ex parte tamen mulieris ad quam accedit^ |ue est adulterium , si sit conjugata ; quaudôque atiouem stupri, vel alicujus aiterius, secun— versitates mulierum ad quas accedit.
rcà incestum, qui est conjunctio cum persooâ adus prohibitos conjuuctà^ expouendum esC ibus quo propinquitatis , vel alliiiitatis gradix cum quà quis peccavit, corruptorem suuqi , quô conjuDCtior enim est, eo gra\1u£ pecsxistit,
*x autem est cognatio : carnalis, legalis, et s. Carnalis coguatio est , qua; oritur ex ge« e, seu conjunctioue caraali. Lcgalis quae per lem acquiritur. Spiritualis quœ ex coujuiic— « irituali, uimirùm per Baptismum et Con^ lem, et quae intercedit iuter sacerdotem et a , cujus peccata in coutessioue excepit Nou. autem cognalio carnalis, sed et spiritualis. emper moaienti Ecciesias visa est, uX ex ca^^ potest colligi.
:rilegium in génère luxuriae adxnittitur, cùm
sacra, vel per votum, vel per ordinem, vel
K) dicatus, per actum venereum polluitur.
lor autem modis lit aliquis reus sacrilegii. i^ Si
sacra conseuiiat iu actum venereum, vel
è de ilio delectctur. 2* bi posona non sacra
n venereum cum sacra consentiat. 3^ Si
sacra sit. 4^ Si actus venereus fiât in loco
puià ecclesiâ vel cœmeierio j vel ab iis à qui;
^74 ^^ SIXlÈiME
bus licite potest exercer! , pulà actus eODJugalis ab u§ qui matrimouio juDCti sunt; vel ab ils à quibus licite non potest exerceri ^ quae omnes circumstantiaei in confessione necessario sunt explicandae.
Observandum item sacrikgium cum diversis lu— xuriœ speciebus posse conjungi^ scilicèt cnm adulteriof vel incestu, \e\ stupro, velraptu, etc., pro diversis
Eersonarum qualitatibus , à quibus , vel cum quibus ixuriae sacrilegium admissum est ; illae igitur circums* tantiae in confessione quaerendae sunt^ etiam circà oscula^ verba turpia, tact us impudicos, immô el inorosas délecta tiones in pravis cogita lionibus. Luxu-. liosis autem actibus injuriam loco sacro inferri, vibi virgineum Christi corpus ofTertur, Deoque laudes cantantur ^ dubitari non potest.
Non tamen poliuitur ecclesia per quodcumque lu—* xuriae peccatum etiam externum, nisi per numam semiuis effusionem mortaliter culpabilem, sive fiât per voiuntariam poliulionem^ aut copulam fomica-? riam, vel etiam conjugalem^ baec enim licita non est intrà ecclesiam. Crimen hoc débet esse quoquo publicum ac notorium , vel per evidentiam aut di-^ vulgalionem facti, vel per juridicam probationem ^ ut per iilud ecclesiae violatio inducatur^ ideoque si sa-« cferdos per solam confëssionem sacxamentalem id cognoscat, non repulabilur ecclesia viola ta ^ née erili reconcilianda. ; '
•• 7. Vitium contra naturam illnd est ( S. ^ug. 7; Lia. 3. contra Jiilian. cap. ao. ), quod fit praeter énm usura, undè humana nalura potest nascenda subsksterc. ^
Pluribus modis conlingere potest. 1^ Si absqutf pmni concubitu causa delectalionis libidinosse pollutil> procuretur^ et vocatnr immunditia sive mollidetil a* Quando cum muliere non servalur naturalis cou** cnmbendi modns. 3° Per concubitum ad non debi— lum sexum, et hoc propriè dicitur peccatum sodfM^ miiiçum^ de quo in sacris Litteris ( Ezeclu 16. Gene^*
3. LèvU. 1 8. Rom. i . ). 4*^ Cùm eadem species Lon servatur : quod est gravissimum ija hoc gencre leccalum, et vocatur hestialitas.
Quod spcctat ad mollitiein, duae illius dirn^rentias I Joauoe Jejunatore , et à Jeanne Monacho ia ca— (lonario recensentnr. Una qna? propriâ manu suscita^ Lur; alla, quae aliéna; cùm aliqtii provocant alios^ ut suis roanibus infaudam hanc mollitiem ipsis excltfcnt : qui quidem et proprii peccati et alieni, quo— mm authores,. et quod alios docuerunt, reatum habcnt
Qua?riautem débet à pœuitentc, an se polluendo^ personbç alicujns copulam concupieritP et cujus persoDxf num coujugatae , num rousangniaeœ , aut af^ finis, et quo in gradn; num Deo sacra? vel ratione Voii, vel ratione ordinis, et cujus? etc. Nam practer peccatiim pollutionis est alierum desiderii, et quidem diversae specîei pro qualitate concnpitarum.
Csterùm quie accidere solet in somnis poUutio ^ peccatum non est, cùm prœter voluntatem fiât, ne— qae tune homo sit mentis compos. Circà eam ta— îîien quaeri potes t : an illi causam dederit per cra— pulam, aut ebrictalem, aut cogitationem earnalium '^iliorum , quas Cuerit cum desiclerio taiium dclecta— tioDum conjuncta iuier \igilandum, a\Vt per aliquid ^d culpa; ob'ioxium? An ea polluiio, quae insomn6 ^ûtbgit, poîjt somnum propter delectaiionem pla— oieriir
Contîngît eiiam nonnunquàm pollnlio praeter vo— «miatem, et omnino inviiis, etiam vigilantibus : tum-: ^rationem peccati habcre non potest; sed exhor— ^ quibus hoc accidii, ut abstiuentiâ , jejuuiis ^ [f^us id à se amolîri ciu^ent; quod et in se, et J ^ler periculum consensus , castu animis non po«
^non esse molestissimum.
l!lon naturalis concumbendi modus est, quando in
^to sexu non servatur instrumentum, aut vas de-
'^^^i aut aliî monstruosi et bestiales concumbeu4i
3^4 ^^ aixiÉaiE
bus licite potest cxerceii, puià acius f^ qui matiimoiiio jiiucti snul ; vcl ab "^ cilè non potest exetccii ; qua; omues^ in ronfessione necessaiiù suiit explic^ Observandum item sacrilcgium ^ ^ suriœ speciebus posse coHJuiigi; sç-' gs 5 vel iiicestu, vel stupro, vel rap^ ^ % '
{)ersDnariiin qualitatibtis , à ffr^ '^''-^^^ uxtiriae sacrilegium admissul^ll t. ^ laiitia; in conlcssioue qii/^J j \^ ^ oscula, verba turpia, ^t i^
ilrH
morosas delectationes ir ^^W-S i er liosis autem actibus r "
virgineura Christi cff cantanlur , dubilari ^ r*on tamen pM)U< - f suria; peccatum .'f l semiiiis elTusio'/^^/ per volunlari;;'*'! 1*' ' iiam, vel e^/' est intrà er ' pufalicum,;' Tulgatior
.laluralis •
. e quidem ve
aamiiabile ; sed istii
ejcecrabiltter fit in i
.as in uxore. TaïUùm eniin
et ordo creatiirie , ut in ret
itis cùm modus cxceditiir, longe
ÎD eis iju^ concessa; nou sua
excessus.
De masculorum concubitii dcia; st
j^Iiud est eiiim ab alio pati, alîud î
To agcre gravius peccatum est.
iuquirere ergô oportet in quam bi ijarum quis incidit, et qiioties, et per pus : au conjugatus, an Dec sacratu Tel per votum : au consanguiuitale ali<|uà conjunctus cum iis in quos agii patitur : an author ipse fuerit illius i ■ti cji^ qu9 ij^ta exercct, pcrsuaseri
— •» ùunt oninia peccala, qii;i> |irmiii;iî
^*sissiinà et prorsi'is iiilàndà libidiiie
'libua Apostolus (Jtom. i.), hœc
^AMrte passiones ignomîiùœ;
NM^uiirwK naturatem uswn
^tfftrom. SimiiUer et mas-
• fcBminœ , exarsernnt in
^ lascuU in masculos tur-
^ 'dem quant oportuitf
■ ^ 'entes.
^è-'S,,'^-^ fatn specieni) quœ
^^ bestialîtas , quse-
fieslias attigerit,
^■nniiserU ?
. species jam enumeratas ^
.^.umrue ad periectum mcon-
jx dtsponuDt , aut qnandôcum(|ue
aiducere nata sunt^ cujusmodi sunt
Lia, ociihis impudicus^ scurriliias, turpi-
b qno andîre et l^ere tui-pia , multôque
ibôcf coi!i^>rehefiâuni intelligi potest ) ,
ttos, sakaliouesi, spectacala, cantileiue,
Mrb ornatus , aliaque ejusiaodï.
itaque sedulô innuirat quoad tactns , an
:è loemiDas vel adolescentes attigerit, aut
î ab aliis tangif An libidiais impulsu
at osculalus fuerit , aut quamvis non malo
cum periculo p<d[utionis, aut conseusùg
cm vet rem inbonestamT Hsec eadcm
Moam, (mae Los amplexiis, oscuIa,TeI
erit. Unae uti-iustfue personee quittas «
rntn et patientis, à quil species actus sœp*
ut expucanda.
lectuEBf an iinpudicè fœmioas aspexerit, \ transierit per locum atiquem, eo anima cas aspïceret \ et an solo visu se oblectare \ eiiam peccato quod ex aspeciu illi ia
Ù^6 Du SIXIÈME
niodl) ut ait sauctus Thomas, usurpantur : quoru turpitudinem, qui in ici flagitii ruunt, nequeuiit ign rare , satis eos docentc nalurâ , quae illius institutic ità contraria sint, absque ingenti flagitio non pos fieri. Undè siea inter confitendum reticeant, leths illud silentium non nisi indeiiberatum ista celandi ce silium poterit refundi.
Potest taînen generaliter ab cis quœri , si conjng; sint, num praeter naturalem concumbendi rooduD jalium adbibuerint , et quis iile fuerit ? Monendi qu*
3ue sunt omnem concumbendi rationem esse fugien am, quaa aut generationem impedît, aut in perici lum inducit pollution is.
Sed maxime detestandum, cùm qius fœminà abo litur ut masculus masculo. De quo S, Auguslina 4[ Lib. de adulterinis conjugiis , quod refertur 3^ jquœst. 7. cap. adultéra. ) ; Horwn omnium ^vitiorum pessimum est quod contra naturamjity i si vir membro mulîeris non ad hoc concess n)oluerit uti. Usus enim naturalis si ultra modm prolahitur ^ in uxore quidem veniale peccatw est y in meretrèce damnahile^ sed istud quod corUr naturam est^ execrabiliter fiîin mereirice^ st jexecrabiliîis in uxore. Tautùm' enim valet ordinat Creatoris et ordo créatiirae, ut in rébus ad utendu concessis cùm modus exceditur, longe tolerabilius si quàm in eis quas concessac non sunt vel unus^v rarus excessus.
De masculorum concubitu duas sunt difTerentû Aliud est enim ab aiio pati, aliud in alium agei To agere gravius peccatum est.
luquirere ergo oportet in quam barum differei tiarum quis incidit, et quoties, et per quantum teD pus : an conjugatus, an Deo sacratus per ordinc Tel per votum : an consanguinitate , vel aflinil: aliquâ conjunctus cum iis in quos agit ^ vel à quib palitur : an author ipse fuerit illius nequitiae, qui •ci CjifL gu9 Ul^ ejcercet, persuasmtf
COMMAÎÏDEIIIEKT. S^^
Jllad autem propriè ad Sodonaiam pertînet. Hùc noque revocanda suot omnia peccata^ quae foeminas ) fœmioas flagitiosissimâ et prorsùs iufandâ libidine ommittunt^ de quîbus Apostolus (Eom. i»), haec abet : Traaidit ùlos Deus in passiones ignominiœf canfœminœ iUorum immutai^erunt naturalem usum 7 eum qui est contra naturam. Similiter et mas^ uli^ relicto naturali usufœminœ^ exarseruftt in lesideriis suis in invicem ; masculi in masculos tur^ *Uudinem opérantes^ et mercedeni quant oportuii^ rroris sui in semetipsis recipientes.
Quoad ultimam vitii contra naturam specietn , quae imuium gravissima est, et vocatur bestialitas, quaeeudum videtur an iunonestè quis bestias attigerit^ el aliud percatum eum eis commiseritf
Prdeter nas autem luxuriœ species jam enumeratas, ùc referri possunt quœcumrae ad perfectum raconessse libidiuis aclum disponunt, aut quandocumque iducunt , aut inducere nata sunt^ cujusrnodi sunt scula , tactus, oculus impudicus^ scurrilitas, turpi- )quium ( sub quo audire et i(*gere tuipia , mulloque lagis ea scribere, comprehensura iatelligi poiest)^ npudici motus , saltaiiones, spectacula , cantilenae ^ iscivus corporis ornatus, aliaque ejusraodi.
Sacerdos itaque sedulo inquirat quoad tactns , an uis impudicè îœmiDas vel adolescentes attigerit, aul >ermiserit se ab aliis taugif Au libidiuis impulsa mplexatus aut osculatus fuerit , aut quamvis non mala lue, taraeu eum pericuio poUutionis, aut conseusûs Q cogitationem vel rem iobonestamT Hacc eadem pectant personam , quae hos amplexus , oscula , vel actuâ admiserit. Unaè utriusque personœ qualitas ^ igentts nimirùm et patientis, à quu species actûs saepè lesumitur, est explicanda.
Quoad aspectum , an impudicè fœmiaas aspexerit^ m adierit vel transierit per locum ah'quem, eo auimo ut impudicè eas aspiceret ^ et an solo visu se oblectarc ^(4uerit ) au etiam peccato quod ex aspectu illi ia
^7^ Du SIXIÈME ,
znentem vénérât ^ aut qùod priùs cogitatum îllum ad oculos ia mulierem conjiclendos impuleralf An et quibus peccandi periculis se exposuerit?
Quoad alios seDSus , an fuco, odoribus^ mnsâcâ, choreis^ nuditate corporis , et similibus sit usus , ut se vel alios ad luxunam incitaret ?
An choreas , et spectacula , in quibus summuo) castltatis esse periculum sancti Patres agnoverunt , ob id aliisque de causis frequentaverit f an lascivo cullu se omaverit?
An amere carnali ad personam aliquam afTcctu^ fuerit^ insequeudo eam animo peccandi^ et quanto tempore in eo perse veraverit, et uum propler eum persona illa notata fuerit aliquâ infamiâ^ deque variis actibus et peccalis quae accidunt iis qui tali modo se amant l'
An fuerit aliis causa peccandi, consillo, auxilio^ vel alio modo; et quopacto* quotqirc personis?
An occasiones proximas peccali incurrendi non vîtaverit, et adhuc in illis maneatf
An animo peccandi miserit nuntia, litteras , vel munera ; aut eadem ipse ad personam , quae per haec invitabatur ad peceatum^ tuleritf An n>ediaiorem se praestiterit in inducendis aliis ad peccaudum ; vel ipse ad peccandum mediatore usus sit?
Quoad verba,an de tali vel talipeccato sejactaverit} et personas cura quibus occulté peccaverat, in particulari nominaveril, et quàm grave damnum famas vel bonorum iudè secutum sit r
An verba lasciva et iuhonesta protulerit, et an solùm ex ira , aut alia simili causa ; an vero talia locutus fuerit, vel audierit prae voltjptate, quam ex illis verbis capiebat ; et an solùm verbis inlionestis delectatus fuerit; an vero eijam in rébus ipsis lur? pibus sit delectatus; an peccato cum coujugatâ, cura, vij'gîue, cum moniali , etc.?
An legerit libres , vel hislorîas impudicas et in}ianestas y et an lalibus proptor inhonestatem delectatus
GOMMÂNDEMEirT. Ù'jg
faerii : aB etiam ipsâ re cognitâ per dielectatlonem se delectaverit, et quà, et num forsan poUutio vel motio eamis indè secuta sitf
Âadomiretinuerît) vel luxuriosè aspexerit picturas^ imagines ^ statuas impudicas f An usus sit verbis turpibus cum intenlione peccandi , vel provocaudi alios ad jpeccatum , et ad quod peccatum f
Quoniam vero ista omnia mala nulla essent nisi praecessissent cogitattones malae : Nemo enim^ ut ait sanctus Augustînus, volens aliquid fticit ^ quod non in corde prias dixerit. Girca cogilationes haec qoarenda sont :
An habuerit cogitationes turpes et immundas^ et in illis voluntariè h^eserit, et delectatus fueritf £t an non solùm cogitationibus , sed etiam rébus turpibus cogitatis delectatus srtf Dicendum quibus rébus, an peccalo cum conjugatâ, vel moniali, etcf Etiam si illud actu complere noluisset, nec sufificit dicere : delectatus sum rébus turpibus. An voluntariè etiamsi brevissimo solùm temporis spatio desideraverit rem habere cum aliquâ vel cum atiquoP Qubd peccatum est ejusdem speciei, cujus opus ipsum. Itaque dicendum, an cum conjugatà, cum solulà, cum mo* niali, cum virgine, cum cognatâ.
De Peccatis Conjngatorum.
vjfi multa sint, quae à coujugibus in usu conjugii pcccari possuut , nonnulla liic enumeramus.
Quidem ex Scripturis et saiictis Patribus constat uQOs tantiim esse casus, quibus sine omni peccato^ immo et meriloriè, acUis conjngalis ficri potcst. Prior. ©t, dum fit geueralioiiis causa. Posterior, quando <îonjugi petenti debilum reddilnr.
Venialem itaque babet culpam actus conjugalis , ^ando fit solius voluptaiis causa , nec alla aclcsi cir«
aSô Du SIXIÈME
cumstâOtia môrtalem culpam inducens» Quôd enin talis concubitus culpam habeat, indè palet , quia k eo voluntas reverà obsecfuitur libidini eam expetens . atque in eam spontè consentiens ^ quemadmodùnn S. Augustinus docet {{de bone conjug. cap. i o^ ) : hoc autem fîeri non potest sine peccato , ut eodem loco docet sanctos Augustinus.
Habere venialem culpam , quories fit tantùm vitandae fomieatioûis causa , seu generaliter in remedium incontinentiae , docent mulli doctores , negant alii non pauci ; et manet incertum.
Multi sunt casus , in quibus actus conjugalis culpi mortali non caret.
Primus, si quis ità intemperanler utatur conjuge^ ut non se contmeat intrà actum conjugalem , paratus etiam cum aliâ nen conjnge ^ aut cum eâdem, quamvis conjux non esset, hbidinem suam explere^ atque omnino voluptatem illam sic amet, ut eam Dei limori antepouat. De talibus ait Toblae Ângelus : Qui conjiigium ità suseipiant , ut Deum à se et à suâ mente excludant , et suœ libidini ità vacent , siciU equus et mulus quibus non est inte liée tus : habet potes tatem dœmonium super eo s. Et Domiuus in £van- * gelio : Qui amat uxorem suam plus quant me ^ non est me dignus. In eos competit illud S. Hieronymi : Nihilfœdius amare uocorem quasi adulte-^ ram, Cootrà vero : Si conjuges magis diligant in sud conjunctione quod honestnm , quàm qund in- Jionestum , hoc ,eis autore Apostolo ^ secundiwi ^eniam conceditur. ( S, August. de bono conjug. ]
Secundus , quando quis uxorem gravidam cognoscit cum probabili periculo perdendi fœtum. Hune casum expressit sanctus Hieronymus , ( Lib. a. contra Jovin. cap. uldmo. ) dicens : Imitentur saltem pe^ cudes^ et postquàm uxorum venter intumuerit^ non perdant jfilios. Et apud Bedam ( in lib. pœni^ tentiaU , cap, de fornicalione. ) , pœnitentia proes— cripta legiiur iis qui contra facerent , tanquam qui
gnviter peccassent Sknendum autem quod in hoc casu digère debitum , sed et reddere ^ mortale peccatum est^ sicul furioso reddere glàdium«
ïertius ^ quandô quis congreditur cum uxore meDstruatâ^ de quo tamcn casu Variant doctorum sen— tentiae. Sed de eo primùm audienda est sacra Scriptura , quae cùm htijusmodi congressum prohibuisset , [LevU. i8. 19. ) et ioter illa peccata numerasset, qoa? etiam in nova lece peccata sunt^ eamdem pro— liilmionem repetit, {ïbia. 20* 18.) et qu idem constituto inter utrumqiie mortis supplicio. Quam re^e— lionem expendens sanctus Augustinus , ( Lib. 3. de Peccatis et Remiss. c. m ; et QuœsL o4« in Leuit. ) Hoc , inquit , ciim siip^iiis satis siifficienter pro^ hibuisset , quid sibi vtdt quod etiam hic hoc eis-^ dem prœceptis volait adjtmgere P An forte ne in superioribus quod dictum est , Jïguratè accipien" dum putaretur ^ etiam hïc positum , ubi talia , prohibila sunt^ quœ etiam tempore Novi Testament i^ remotâ umbrarum veterum obscuritate , sine dubio custodienda sunt. Quod videtur etiam per pro^ phetam Ezechielem significasse , qiU inter illa peccata , quœ non figiiratœ , sed manifestas iniqui-^ tatis sunt , hoc commémorât , ad mnlierem mens^ truam si quis accédât , et inter justitiœ mérita si non accédât. Quâ in re non natura damnatur ^ icd concipiendœ prolis noxinm prohibetur. Sanctus vcro Hieronjmns commentario in Ezechielem latiùs ^plicat cur à Deo prohibitum sit. Çuia^ inquit, si fo tempore vir coïerit cum muliere^ dicuntur con- ^pti fœtus vitium seminis trahere ; ità ut leprosi^ w elephantiaci ex ed conôeptione naseantiir , et ih f<tda in utroque sexu corpora parvitate vel cnordilate membrorum sanies corrupta degcneret.
Quod autem hic casus extcndendus :»it ad utrum* ^uecoDJugem, etiamsi debitum reddat tantummodo, P^ter locum expressum Levit. 20. suadet jam dicta îîùo, quae utrique couimunis est^ quia eo cooperau-
28a Du SIXIÈME
tur ambo ad nocendum notabiliter homini nascitiiro idemque sonare Tidenjur veri>a sanctorum. Âugusth et Hieronymû Hanc sententiam tenent SS. Thomas Bona Ventura , etc. quamquam non omnes lii auton mortalem culpam adscribant reddenti debitum. Bed ( in lib. pœnitentiali ^ cap. de fornicatione. ) gravem pœnitentiam praescribit non abstineniÛ>us menstruatâ.
Quartus; peccat mertaliter qui per usum veneri immoderatum notabiliter $uae aut conjugis nocet sanitati. Quod etiam rectè extenditur ad reddenteo debitum.
Quintus casus est, quando usus naturalis mutattn în eum qui est contra naturam ^ id est , in eum mo* dum , quo secundùm naturam homo concipi non W test ; cujus meminit etiam sanctus Augustiuus , ( lA de bono conjiig. cap. lo. et alibi.). Hujus peccad gravitatem atque enorraitatem pluribus iocis eum detestatione notât sacra Scriptura.
Sexlns, si in ipso actu conjugali optent conjuge sîbi filios non nasci , multôque graviùs peccant % maiitiosè conceptionem proiis impediant , ut faciebal Onan^de quo cap. 38. Gènes, (^ui sciens nonsih nasci Jilios , iutroiens ad uacorem fratris sui\ {snam viduam) semen fundebat in terrant^, ni liberi fratris nomine nascerentur : et idcirco per^ cnssit eum Dominas ^ quod rem dotestabilemfacerA
Nec minus graviter peccant conjiiges , si conceplaiD prolem , medicnmentis aut aliis quibusdam viis exdo' xerint , aut abortum procuraverint *, sed praeserlinij si crimen ad fœtum usque animatum extcndatur. Item peccant, si conjugale debitum petenli, dumpotestd débet reddi , non reddiderint.
Quantum ad oscula , amplexus , tactns libidinosOI înler conjnges , si fiant tantùm in ordine ad actnflD coujugalem . nuionem habinit conjugalis actfis , illisque applicari oportet quod de ipso actu jam diximus Si verô non fiant in ordine ad aclum conjugaleift
soliusipie Itbîdinis explendae causa, peccata sunt, ma^ gis vel minus gravia , pro majori , minorive libidine , et quîdem si conjmicta siot cum periculo pollutiouis, vd cum ipsâ poUutione in alterutro conjugum, rn<lionem habent peccali contra naturam , quod mollitics didtur^ de quo suprà*
