LVII

Lt fafe Urbain III approuve et confirme les ionaUons faiies par le comte de Flandre^ Philippe (d'Alsace)^ à sa scpur ffertrude^ jadis comtesse de Maurienne^ religieuse à Messines.

(S. D. ii85 à li87)

Urbanus, episcopus, servus servorum dei^ dilecte in christo filie, nobili mulieri Gertrudi, quondaia comitisse Maurianensi salutem et apostolicam benedictionem. £a que ab apostolica sede cum devotione et humilitate requiris tanto libentius patrio favore prosequimur quanto in hiis que agis operibus pietatis uberius in domino delectamur. Ea propter, dilecta in christo filia, tuis justis postulationibus grato concurentes assensu centum annuas libras flandrènsis monete quas ex officio Lambini, Notarii brugensis, habendas nobilis vir Philippus, cornes flandrie, frater tuus» ea tibi lege concessit ut ipsis in \ita tua possideas et post obitum tuum ecclesiis quibus eas ipsa contuleris assignentur, auctoritate apostolica tibi confirmamus et presentis scripti patrocinio communimiïs, statuentes ut distributio pecunie pretaxate ad opus ecclesiarum ad quas de tua provisione pervenerint perpetuam habeat, sicut in auctentieo comitis supradicti et tuo continetur, auctoritate apostolica ^l^ mitatem; videlicet ecclesie mecinensi triginta septem libras et decem solidos. Sanctimonialibus de Struoiis septem libras et decem solidos ; sanctimonialibus de Avesnis decem libras; sanctimonialibus Fontebraudi decem libras; sanctimonialibus de Merkem centum solidos ; sanctimonialibus de Busco juxta Ypram quinquaginta solidos ; sororibus de Petenghem quinquaginta solidos; sororibus sancti Nicholai furnensis quinquaginta solidos ; canonicis de Warnestun quinquaginta solidos ; canonicis de Ibrmeselis quinquaginta solidos; canonicis de Sinnebeka quinquaginta solidos ; monachis de Laude centum

solidos; monachis de Glarimarisco, centum solidos; hospitali sancti Johannis in attrebato, centum solidos. Nulli ergo omnino Iiominum liceat banc paginant nostre conflrmationis infringere vel ei ausu temerario contraire. Si quis autem boc attemptare presumpserit indignationem omnipotentis dei et beatorum Pétri et Pauli apostolorum ejus se noverit incursurum. Datum Vérone 11 nonas februariî.

Carlulftire latin, fo S ro.

Le pape Urbain III autorise Gertrude, jadis comtesse de Maurienne^ ei saur du comte de Flandre, à disposer, au profit des églises qu'elle choisira, des cent litres de rente que son frère lui a accordées,

Urbanus» episcopus, servus servorum dei, dilecte filie nobili mulieri Gertrudi, quondam comitisse Maurianensi, salutem et apostolicam benedictionem. Ea que ab apostolica sede cum devotione et bumilitate requiris, tanto libentius paterno favore prosequimus, quanto in biis que agis operibus pietatis uberius in domino delectamur. Ea propter, dilecta in cbristo filia, tuis justis postulationibus grato concurrentes assensu, centum annuas libras flandrensis monete quas ex officio notarii brugensis habendas nobilis vir Pbilippus, comes flandrensis, frater tuus, ea tibi lege concessit ut ipsas in yita tua possideas etpost obitum tuum ecclesiis quibus eas ipsa contuleris assignentur, auctoritate tibi apostolica coniirmamus et presentis scripti patrocinio communimus, statuentes ut distributio pecunie pretaxate ad opus ecclesiarum ad quas de tua provisioneperveniet perpetuam babeat auctoritate apostolica firmitatem. Nulli ergo omnino bominum liceat bancpaginam nostre conflrmationis et constitutionis infringere, velei ausu temerario contraire. Si quis autem hoc attemptare

prcsumpserit indignatiouem omnipotentis dei ac beatonim Pétri et Pauli apostolorum ejus se noverit incursurum. Datum Vérone, iiij Idus Januarii (^).

Cartulaire iatin, foâ y«.

Le pape Urbain III approuve la donation de trente-sept livres de rente annuelle^ faite à Véglise de Messines^ par Gertrude^ jadis comtesse de Maurieune^ sœur du comte de Flandre.

(S. D. Ii85 à 1187)

Urbanus episcopus, servus servorum dei, dilectis in christo filiabus Elisabeth, abbatisse, et sororibus de Mecinis, salutem et apostolicam benedictionem. Justis petentium desideriis dignum est nos facile prebere consensum et vota que a rationis tramite non discordant effectu prosequente complere. Ea propter, diiecte in christo fiiie, vestris justis postulationibus grato concurrentis assensu, triginta septem libras et decem solidos flandrensis monete que vos annuatim ex pia distributione nobilis mulieris Gertrudis, quondam comitisse Maurianensis, auctoritate apostolica* roborata contingunt sicut in autentico nobilis viri Philippi, comitis flandrensis, Iratris ipsius' Gertrudis et suo plenius continetur, vobis et per vos ecelesie vestre, auctoritate apostolica confirmamus et presentis scripti patrocinio communimus. Nulli ergo omnino hominum liceat banc paginam nostre confirmationis infringere vel ei ausu temerario contraire. Si quis autem hoc attemptare prcsumpserit indignationis omnipotentis dei et beatorum Pétri et Pauli apostolorum ejus se noverit incursurum. Datum Vérone iiij nonis februarii.

Original. Bulle cd plomb, pendant à des laes de soie jaune.

(1) Cette charte a été imprimée par fragment dans Vrboius, Genealogia comitut» Ftartdriae, 1. 1, p. 198.— (Voyez Alphonse Wauters, ouvrage cité, t. II, p, 659 et 660!.

Le pape Urbain UT approuve et confirme la donation de dix livres de rente annuelle, faite à Vallay& de Fontevrauld, par Gertmde, Jadis comtesse de Manrienne, sœur du comte de Flandre,

(S. D. de 1185 à 1187)

Urbanus epîscopus, servus servorum dei, dilectis in christo filiabus Gisle et sororibus deFontebraudî, salutem etapostolicam benedictionem. Justîs petentiuni desideriis dignum est nos facilem prebere consensum et vota que a racionis tramite non discordant effectu sunt prosequenle complenda. Ea propter, dilecte in domino filie, vestris justis postulationibus grato concurentes assensu, decem libras flandrensis monete, que vos annuatim ex pia distributione nobilis niulieris Gertrudis, quondam coinitisse Maurianensis, auctoritate apostolica roborata contingunt sicut in autentîco nobilis viri Philippi, comitis flandrensis, fratris ipsius Gertrudis et suo plenius continetur, vobis et per vos ecelesie vestre auctoritate apostilica confirmamus et presentis scripti patrocinio conimunimus. NuUi ergo omnino hominum liceat banc paginam nostre confirmationis infringere vel ei ausu temerario contraire. Si quis autem hoc attemptare presumpserit, indignationem omnipotentis dei et beatorum Pétri et Pauli apostolorum ejus se noverit incursufum. Datum Vérone, ij nonis februarii (').

Original. BuUe en plomb, pendant à des lacs de soie jaune.

(1) Cette charte a été imprimée par fragments dans : Vredius, Genealogia comitum Flandriae, 1. 1, p. 199. — (Voyei Alphonse Wautkrs, ouvrage cité, l. HI, p. 660).

Gautier^ abhé de Saint -Amand^ et le chapitre de laiik àbbofe reconnaissent devoir à Vahhesse de Messines^ une redevance annuelle de deux marcs.

In noniine sancte et individue trinitatis. Ego Gualterus dei gratia dictus abbas, totumque capitulum ecclesie sancti Âmandi, présent! scripto notum facimus omni generationi que est.vel Ventura est, quod nos debemus annuatim abbatisse et couventui sancti monialiu m Mecinensis ecclesie duas marcas ad pondus flandrie post decessum domini Ânisii venerabilis decani Sancti-Quîntini, majorîs ecclesie, que augusta vermandoruro dicitur, pro magna donio que est in toro mecinensis et adjacente minori domo et utriusque appenditiis quas idem Ânitius nobis in elemosinam libère dédit et liberaliter assignavit. Hec autem due marche, de provenantibus earumdem domorum singulis annis persolventur in forensi festo ville mecenensis. Quod ut ratum sit sigilli nostri appositione signavimus et quorundam fratrum nostrorum subscripsimus nomina. S : Johannis, prioris; Gerardi, Walteri, Bernardi, presbiterorum ; S: Theodorîci, Hescelinî, Richardi, diaconorum; Theodorici, Johannis, Gerulphi, subdiaconorum. Âctum est hoc confirmatum et recognituro anno domini m**, c". xc". iiii*'.

Cartutaire latin, f» i3 ¥<>

Éléanore^ amtesse de Saint-Quentin^ confirme la donation de dix livres de renteSy d'un boisseau d'avoine et d'un boisseau de froment^ faite à Véglise de Messines par le comte de Flandre^ Philippe (d'Alsace),

In nomine patris et filii et spiritus sancti amen. Elienor, comitissa Sancti-Quintini et domina Valesie. Noverint tam présentes quam futuri quod Philippus, cornes Flandrie et Viromandie et Elisabeth, uxor sua, soror nostra, pro remedio animarum suarum et antecessorum suorum dederunt ecclesie Mecinensi elemosinam perpetuo possidendam decem videlicet libras sancti quintinensis monete, singulis annis accipiendas ex tabulis nummulariorum Sancti-Quintini in solempnitate omnium sanctornm, et unum modium tritici modio atrebatensi, et unum modium avene modio atrebatensi accipiendas ibidem ex redditibus nostris eodem anno. Eo autem tenore banc elemosinam prefata in perpetuum possidebit ecclesia, quod abbatissa et conventus unum ibi statuent capellanum qui singulis diebus missam pro fidelibus defunctis celebraturus est, vel aliam, sicut pro tempore expedire viderit. Cujus ejemosine constitutionem pro remedio anime noslre et antecessorum nostrorum volumus et approbamus et presentem paginam sigilli nostri appositione et testium subscriptorum annotatione confirmamus. S. Mathei, abbatis Sancti-Quintini de Insula; S. Mathei, abbatis de Ribeumont; S. Petrî, decani Sancti Thome de Crispiaco; S. Hugonis, cappellani nostri; S. Symonis, juvenis de Ribeumont; S. Symonis, filii sui; Actum apud

RibeumoDt aooo verbi incamaU m*, «r. nonagesimo octavo. Datum per manum Dn^ois de Rici Dostri (').

OriciBiL Le attm et la ramâtnt 4e Stiat- ^îaealm est attaché par do ton de soie roa^ et Tcrte.

Elisabeth 'ItaJbdle)^ (Messe de Messines^ approuve Isl fondaUê% éTmm eiapellenie faiie dans léglise de Messines par Gérard^ cMaamu ii Messines ei prévôt de Lille.

In nomine patrîs et filii et spiritus saneti io perpetuum. Ego Elizabeth, dei gratia Meeinensis abbatissa, totusque conventus notum fieri volumus tam posteris quam modérais quod Gerardus, canonicus noster, prepositus insiilensis, inveniens in ecclesia nostra altare Saneti Michaëlis penitus destructum et a memoria hominum tune viventium prorsus elapsum, quod nullus ad memoriam redueere potuit quod in eodem altari a multis retroactis temporibus divina eelebrari viderit. Venît igibir ei ifl mentem quod altare illud vellet reparare et capellanum ibidem instituere. Âecessit igitur ad nos petens ut sicut ipsi in mentem venerat, ita ei facere liceret ; quod libenter et bénigne ei concessimus. Fecit igitur ex propriis sumptibus altare de noTO fieri et capellam sicut adhuc patiens «st per pulchre satis et decenter ornari ; capellanum etiam ibidem instituit ut in eadem capella pro salute anime sue et antecessorum suorum et omnium fidelium in honore dei et béate Marie et saneti

(l) Celte charte a été imprimée en partie, dans : Vredius, Benealogia comiium Flandriae t. I, p. 222. — (Voyez Alphonse Wauters, ouvrage cité, t. III, p, 658].

Michaëlis et omnium sanctorum serviat et divina in perpetuum celebret quem canonicum in ecclesia nostra fecimus, videlîcet tercium decimum, concedentes ei vocem in capitulo et stallum in choro, et ut participaret omnibus «ommunitatibus et proventibus quibus participant alii canonici qui sunt stationarii. Ilabebit etiam de mi^sa cotidiana quotquot receperit oblationes iiii^'' denarios, et de missa mortuorum vi denarios et ii denariatas panis et justam vini si tamen ei oblatum fuerit, sicut constitutum est aliis presbiteris in eadem ecclesia cantantibus. Si quid autem residuum fuerit diligenter et fideliter ad opus thesaurarie conservabit. Sciendum autem quod idem Gerardus redditus xlj librarum ex proprio émit juxta Brugis in terra quadam que dicitur Galveketa» ex quibus x libras assignavit capellano, que sunt prebenda sua, et xl solidos pariter ipsi et omnibus aliis canonicis in recompensatione communionis iliius qua participât cum eis capellanUs. Âlios etiam redditus xv librarum émit in territorio furnensi, quarum x libre solvuntur in Verkanessa, et v ex oiBcio Leonii notarii. Ex eis aùtem assignavit elerico qui serviet capellano xx solidos ; ad faciendum anniversarium patris sui xx solidos; ad anniversarium matris sue XX solidos; ad anniversarium sui ipsius xx solidos quos ipse tota vita sua solvit in translatione Sancti Benedicti, et post decessum suum ad diem obitus sui transferuntur. Ex xi vero libris remanentibus singulis trium neptum suarum xxx solidos assignavit, Gerardo filio suo v libras. Residuum autem sicut et illa que neptibus et filio suo sunt assignata quamdiu vixerit et voluerit in manu sua tenebît. Si vero illi supervixerint post decessum suum ad eos reddibunt, sicut eis sunt assignata. Post mortem autem tam ipsius quam eorum hec xi libre ad ecclesiam reddibunt hoc videlicet modo, vi libre ad communitatem canonicorum stationariorum, v libre ad thesaurariam, bac conditione, quod providere débet capelle sue in lampade semper ardente et in candelis honorifice intérim dum missa celebrabitur et in libris et vestimentis et in ceteris ornamentis sicut providet aliis altaribus per ecclesiam. Sciendum etiam quod ad petitionem ejus concessimus quod xl solidi, paulo plus vel paulo minus, quos tenet de stallis mercenariorum

in atris et quamdiu vixerit et voluerit in manu sua tenebit, ad thesaurariam transferentur ad amendanda luniinaria ooinium altarium in ecclesia. Illud etiani notandum quod capellanie donatio ad ipsum Gerardum quamdiu vixerit pertinebit. Post decessum vero suum abbatissa, communicato consilio cum decano et capitulo, eum dabit ubi melius expedire viderit. Ut autem hoc ratum inconcussumque premaneat sigilli nostri appensione muniri fecimus et testiuro subnotatione roborari. S. Sigeri, decani. S. Elye, S. Everardi, S. Johannis de Gominis, S. Adale Priorîsse, S. Ave de Ypris, S. Gertrudis, S. Savine, S. Agnetis, quondam abbatisse, S. Margarete de Nippaglisa et aliorum quam plurium.

Original. Le sceau de l^besse est attaché pu des Ucs de soie rouge et jaune.

Gruillaumej châUlain de Saini^Omer^ sa femme lie et sanjUsM, Guillaume^ accordent à Véglise de Messines une rente annuelle tnn marCy pour faire célébrer à perpétnité leur anniversaire.

(S. D. fin du Xll" siècle)

Ego Willelmus, Sancti Audomari castellanus, et Ida, uxor mea et Wiilelmus, primogenitus, cum ceteris filiis meis» notuiu facimus omnibus tam futuris quam presentibus quod unam marcam de propriis nostris redditibus apud Berkin in fe^to sancti Bavonis recipiendam, ecclesie sancte Marie de Meseinis concedimus in perpetuum, tali ratione quod anniversarium meum et uxoris mee et Willelmi primogeniti mei in ecclesia perpétue celebretur. Et ut hoc ratum permaneat et nullius subsequentis dolo vel pravitate deleatur sigilli nostri impres* sione signamus subhis testibus: Baldeuino, sacerdote; Waltero,

LVU

clerico, filio nostro; Johanne» magistro ipsius ; Baldeuino de Balluel; Henrico, fratri suo; Willelmo de Gîgnis; Johanne de Reiiti ; Gerardo de Leu.

Original. Le. sceau du châtelain de S^Omer, pend à double queue de parchemin.

S^ chantre de Lille^ donne en aumône à Viglise de Messines une

maison située près du marché dudit lieu,

(S. D. fin du XIP siècle)

Exoriri solet fréquenter contentio de factis hominum, nisi vel à voce testîum veï a scripti memoria recipiatur firmamentum. Sciant ergo tam présentes quam posteri quod ego S, Gantor insulensis, domum meam quam habui juxta forum sitam in villa de Mecines, in elemosinam dedi et concessi conventui sanctimonialium et canonicis Sancte Marie mecinensis, ita tamen guod due partes prefate domus in usus cédant sanctimonialium, tertia vero canonicorum, ita scilicet ut proventuum prefate domus tum illi fiant participes qui meo anniversario fuerint présentes. Stallum etiam quod habui in foro juxta crucem thessaurarie concessi in perpetuam elemosinam. Ut autem ratum habeatur quod concessi, tam sigillo W. decani insulensi, quam proprio,scriptum presens feci confirmari.Histestibus: Willelmo, decano insulensi; Gerardo de Mecines; Petro, capellano Sancte Marie; Everardo de Siclin, Thoma de Tornaco, Philippo de Gant, canonicis insulensibus ; Roberto, Nicholao, presbiteris; Sigero, Simone, clericis cantoris.

Original. Le sceau pend à une double queue parchemin.

CODEX DIPLOMATICUS

DBUXitMX PARTUB.