‹ Jacme I, le conquérant, roi d'après les chroniques et les documents inéditsChapitre 156 sur 183 · PREAMBULE ET TITRES DES FUEROS D* ARAGON · texte numérisé non relu

PREAMBULE ET TITRES DES FUEROS D* ARAGON

Nos Iacobus Dei gratia Rex Aragon u m, Maioricarum et Valenliae, Cornes Barchinonaeet Urgelli, el Dominus Montispesulani. Peractis conquislœ noslr© Sarracenorum acquisilionibus : et quidquid citra mare Orientale : fines débits acquisitionis nostrœ continent miseralione divina noslro dominio vendicantrs; quare nos, arraoruin proviso tempore , intendentes pacis providere lemporibus , soliciludinera nostrara ad Foros Aragonum : per quos ipsum Regnum rcgalur primo poreximus: eo quod Regnum illudsitcaput noslrœ celsitudinis principale. Verum ut actiones nostrs condianlur malurius : et fori Aragonum addendo, detrahcndo, supplendo , exponendove necessario vel ulililcr corriganlur : in urbe noslra Oscensi generalem Guriam duximus inducendain : ubi prœsenlibns Illuslri patruo nostro domino Ferrando Infante Aragoniœ, el venerabilibus B. Cesaraugustanensi, V. Oscensi Episcopis : et Nobilibus Ricbis bominibus domno P. Cornelii Maiordomo Aragonum , G. Dentença, G. Romei, R. de Liçana, A. de Lima, Eximino de Focibus, et pluribus Mililibus, el Infanlionibus, et Proceribus, et Civibus Civitatum et Yillarum, pro suis Conciliis dcslinatis, Foros Aragonum (prout ex variis predecessorum noslrorum scriplis collegimus) in noslro fecimus Auditorio recilari : quorum singulis collalionibus, discussis omnibus sublilius, e' detractis supervacuis et inutilibus , completis minus bene loquentibus , et obscuris compctentibus interprelationibus exposilis, sub volumine, et certislitulis antiquorum Fororum : quosdam amovimus, correximus, supplevimus, ac eorum obscuritalem elucidavimus, omnium dictarum personarum consilio et convenienlia penilus

1 II ne faut pas oublier que le texte primitif, aujourd'hui perdu, des Fueros de iïuesca était en aragonais. Les copistes et les imprimeurs ont fait subir quelques altérations à la traduction latine, que nous donnons d'après l'édition Savall et Penen. On s'apercevra aisément de certaines incorrections qu'il faut imputer sans doute aux anciennes éditions et qu'il nous a été impossible de rectilier.

annuente.Per hos Foros in pluribus quos anliqui Fori non sine magno temporalium rerum incommodo, ac a ni m arum periculo, non zelo justitisey sed ambitiosa malitia infligebant, dominio nostro per cos nihil accrescendo penitus, nec subditorum nos- (rorum libertalibus acceplabilibus delrabendo. In virtute ilaque débit» nobis fidei omnibus Baiulis, Iusticiis, Çalmedinis,Iurati$, Iudicibus, Alcaidis, Iunctariis, officialibus quibus olficium cognoscendi, etiudicandi de causis commiltilur : et cunctis nostris fidelibus iniungimus, quod his Foris tantum utantur in omnibas et singulis causarum discussionibus, et terminal ion ibi;s earun* dem. Ubi autcm dicli Fori non suiïecerinl, ad naturalem sensum, ▼el aqnitalem recurratur. Profeclo qui secus contraversati fuerint, ipsos tanquam reos la»sœ Majestatis noslrae an imad version* débita puniemus.

Liber primus

De Sacro Sanctis Ecclesiis et eorum minislris 4.

De His qui ad Ecclesia confugiunt, vel palatia Infantionum.

De Pignoribus.

De Rerum testalione.

De Poslulando.

De Procuratoribus.

Quod cujusque Universilatis.

De Negoliis gestis.

De Dilalionibus.

De Advocatis.

De Edendo.

De Pedianda baeredilate.

De Jurisdictione omnium judicum

De Satisdando

Liber secundus

De Privilegio absenlium causa Reipublicœ. Ne Pater, vel mater pro hlio teneatur.

1 L*»> titres de fueros ne portant aucun numéro d ordre.

PIÈCES JUSTIFICATIVES

Ne Filius pro paire, vel maire leneatur. De Filiis illegilimis.

Ne Vir sine uxorc, aul uxor sine viro alienare possil.

De Foro competenti.

De Prascriptionibus.

De Muluis pelilionibus.

De Probalionibus.

De Teslibus.

De Teslibus cogendis.

De Confessis.

De Fide instrumentorum.

De Jure jurando.

De Feriis.

De Sacramenlo deferendo.

De Verborum significalione.

De Re judicala.

Liber 1er t tus

De Pœna temerè litiganlium.

De Lege Aquilia.

De Re militari.

Si Quadrupes pauperiem fecisse dicalur.

De Hastiludio.

De Scaliis.

De Arboribus incidendis.

Familiae berciscundœ.

Communi dividundo.

De Consorlibus ejusdem rei.

Finium regundorum.

De Confinalibus arboribus.

Liber quartus

Mandat i.

Commodati.

De Usuris.

Locati el conducli.

De Mercenariis.

De Deposito.

De Emplione el vendilione.

De Pactis inter emptorera et venditorem.

De Jure emphiteotico.

De Fidejussoribus.

De Hœredibus fidejussorum et malefaclorum.

De Dooationibus.

De Solutionibus.

De Alimenlis prseslandis.

Liber quintus

De Immensis et prohibais donalionibus.

De Contraclibus conjugum.

De Jure dolium.

De Secundis nuptiis.

Rerum amolarum.

De TYslamentis.

De Tutoribus, manumissoribus, spondalariis el eabeçalariis. De Nalis ex damnalo coitu.

De Contraclibus minorum.

De Exhœredatione filiorura.

De Rébus vinclalis.

De Juslilia reddenda et non vendenda.

De Adoptionibus.

Liber se* tus

De Conditione infantionatus et de proclamantibus in servilulem.

De Re militari *.

De Stipendis et Stipendiais.

De Hommagio.

De Promissione sine causà.

De Forma diflidamenti.

• 11 y a aussi dans le livrv /// un titre de Re militari. Il contient un seul fuero relatif à la dégradation du chevalier coupable de brigandage. Celui du livre VI a rapport aux devoirs du chevalier et à la défense de conférer cette dignité au tils d'un vilain.

PIÈCES JUSTIFICATIVES

De Munitione et construclionc manitionuin. De Muneribus agnoscendis.

De Expedilionibus.

Liber septimus

De Pace et prolectionc Régal i.

De Confirmatione pacis.

De Fabricalione monetae.

De Confirmatione monetae.

De Lezdis.

De Moderalione rerum venalium

De Judaeis et Sarracenis baplizandis.

De Judaeis et Sarracenis.

De Sarracenis fugilivis.

De Decimis judaeorum et Sarracenorum.

De Decimis christianortim.

De Non alienandis possessionibus tributariis judaeorum et Sar racenorum.

De Aqua pluviali arcenda.

De Pascuis, gregibus etcapannis.

De Venaloribus.

De Rivis, furnis et molendinis.

De Taberna, balneo, furno et molendino.

De Accusationibus.

De Consiliariis.

Liber octavus

De Gustodibus carcerum.

De Prodiloribus.

De Veneficis.

De Invasoribus viarum publicarum.

De Violatoribus Regalis proteclionis.

De Crimine falsi.

De Homicidio.

De Adulterio et stupro.

De Vi bonorum raptorum.

De Hœredibus furum.

De Furlo et nominando antore.

APPKNDICt

De Receploribus.

De Pœnis.

De Divisione pecuniae pœnalis.

De Injuriis.

De Modo mulctarum.

De Duello.

De Candenlis ferri judicio abolendo.

De Tabellionibus.

De Àppellationibus.

De Milite usurario.

De Contuniacibus.

De Constructione, subslenlalione et reparalione fossatuum et murorum.

De Expeditione infantionum.

De Proditiontbus.

De Furlo avium.

De Furlo canum.

Ajtpendice aux fueros de Huesca*

De Sacraraento judaBorura.

HaB sunt maledictiones.

De Sacramento Sarracenorum.

Quomodo debent examinari lestes.

De Elongatione debitorum.

' Nous considérons comme appendice au code d'Aragon cinq fueros qui ne paraissent pas faire partie intégrante du recueil do Huesca. Ce sont trois formules de serment, une instruction sur la manière d'interroger les témoins et une loi sur la prolongation des délais accordés aux débiteurs, qui fut promulguée séparément en 1259. (Voy. Disc, prélim. de l'édit. des Fueros de MM. Savall et Penen, p. 18.)

PIÈCES JUSTIFICATIVES

VJH

Page 1