Loi mois i^aM eolie moheu msnqnent dans le teite latin
resistit.... An nescis quanto in discrimine, opitulante Ucentia, versetur £cclesia? Gorrectoris veritatem adeo perosi sunt ut qui palam impudenter faciunt non modo non reprehendi» sed landari et eztolli vetint. Qni antem ▼ulnos tangit aspidis moramn intentât, quale quotidie, etsi nullus, virus contra mehabiturum experior. Audi ergo quod Dominus modo per me propalari jubet rem nimis gravem, nimia pretioaam, sdlicet sine rectore et pontifioe jamdîn ipsam Ecdesiam esse. Gum hic sextus Alexander nequaquam sit pontifex nec esse queat, non tam ob siraoniacam sacrilegamque electionem ob ea quae palam extant ipsios flagiiia, qaam cum christianiis non sit, nec nllam fidei formam habeat, a qua mortalinm omninm pessîmos prorsus abhorretur. Ea enim qu8B stuporem et horrorem cunclis incutiant loco et tempore proferam opportuno. Quapropter ex parte omnipotentis Dei te moneo et obtestor ut solemne condlium libero et tnto loco statim fieri procures, ne tanto animamm periculo sine pastore labatur Ecclesia. Alioquin tibi ceterisque ad quos attinet gravissime împutabitur. Et ne ex abhtrio ista dicta putentur, poUiceor et obliger non tam me rationibus efficacissimis in conspectu totiaa sacrosancti concilii praedicta probaturum ; sed et supernaturalibus siguis Deum eamdem rem confirmaturum. Sic enim ipse certe promisit; quod pariter ex ipsius Domini voluntate régi Romanorum sacrisque regibus Hispaniso, Angliœ et Pannoniœ, «sicut et in primis Tux Majestali signiûcavi : ut singuli pro sua in te pietate et pro régla dignitate ceteris terreni imperii contentionibuspostbabitis, ad instauraUonem nutantis et periclitantls Ecclesîœ unanimiler excitentur quod tibi potissimnm ad hoc vocato, munus et exprimitur.... et ex majorum tuorum imitatione incumbit. Et cum negligentius rem haclenus egisti , a Domino salubriter correptus es. Gave antem ne gravius qnid incurras si vocem ejus non audieris. Ipse enim est qui mortificat et qui vivificat , qui deducit ad infères et reducit. Acceptior quippe hojus exempli holibatio Deo fuerit, quam omnes barbaras nationes christiano imperio subjugare; nam radiée infecta nibil salvari potest. Ex intimis primum vitalibus vipereum virus extirpelur, et pristinus vigor in omnes corporis partes diffunditur.
TEXTES ET DOCUMENTS
Tuoc convertendos Gdei maumethanos facile superabis; et per te cniGis yexilluin magnifice exaltabitur. Exurge itaque ad paralam tibi Donniii Tictoriam gloriamque perennem, nec diatius immorare. Spes teciim erit rtconfringet vectes ferreos, et aperiet<coram te januas, et portœ non claudentur, et quocumque ieria, ipee anteibil, et humiliabis gloriosos lema. Alioquio auferetur a te vocatio tua et dabitur genû fadenti Tolmitateiii ejus. Ipse autem in cujus manu est cor régis, inluminet oculos tuos ut Tideaa et sequaris viam quœ per josUtiaiD, fidem et pietatem dacit ad yitam et beatitadinem aempitemam. Taie foUdter in Domino.
I£TTRB DB 8AV0NÀB0LE AU ROI ET A LA BEI NE d'ESPAGNB SUR LE MÊHB SUJET QUE LES DEUX PRÉCË0E1CTB8.
La traduction italienne a été publiée dans lea JliisceUanées de Baltize, éd. Mansi, 1. 1, p. 583 et aniv.
( BU>liotbè<iii« de Saiot-Marc à Veniie» minoicrit.)
Serenisaimi GOi4uge0,aodiyi aaepe praeclara opéra el gesta vea* tra in profligandia expurgandisque infideliboa necnon eliminandia
Christi hoslibus et perniciosis fidei subversoribus. Quapropter ob zelum domus Dei miriûce laetatus aum cum nihil magia quam ehriatian» religlonia decus defenaionem propagationemqoet ntl regiam decet majestatem, sub limitibua veatria cordi esse perspexerim. Yerum si quantum vos in Ecciesia Dei exterius aedificatia, alii aint qui multo magîs intrinaecoa demoliantur et vaatent; nihil in ea atabile, nihil solidum construi poterit; quum quidem labefacto fundamento supra gesta omnia gravi lapau comiant necesse sit. Cum ergo omnipotens Deus inter alioa servoa anoa inutili mihi revelare dignataa ait, ae Bceieaiam anani per flagella renovare velle; octo jam annis in medio Italiœ pœnitpntiam vociferando base nuntiavi. Veritati vero parcens multa diacrimina pertuli, qun quotidie invaleaceniia ob amorem Ghriati inanavia aunt. CNcumqne enim in Chriato vivere volant
persecutionem . patientur ut reminiseàntar et quiBrantiir ad
ipsum universi fines terrae, cujus vasta totius Africae pars sese vobîs offert. Nunc itaque Dominua me altius lutonare palamque facere jubet quanto in discrimine propter peccata hominnm, regum et principum chnstianoram incuriam et tolleraniiam Ecclesia versetur : ad quos maxime pertinebat dissipatores et yaatatores vinese Domini Sabaoih atque ipsos vinitores totius mali auctorea minime ferre, cum omnîbua de ezcolenda et custo* dienda Domini haereditâte mandalum sit, neque alii propter reges tanlo errori obviare possent. Quod quiahactenus neglexis» tis, potisaima causa fuit ut indigoatio Domini prœsertim in filioa yestros, sicut in primogenîtos olim Egypti deferbuerit. Neque enim levé peccatum putandum est lesx majestatis divina^ crimea ieniter pertransire. luciementer enim facit qui propter impunitatem negligentiamve peccandi licentiam prœbet; praesertim si in Romana Sede regnet abusio : ubi pro relîgione, sanctimonia et pietate, superbia, avaritia et omne flagitiorum ac impietatis genus alla cervice et aperta fronte dominantur* UaBC igitur abominatua Dominus jamdiu iluctuantem Ecclesiam pontifîce et rec*tore destitutam reliquit. Quod nune tandem propalare neceaaum est. Scitote enim hune Alexandrum VI minime pontificem esse, qui nec potest, non modo ob simouiacam sacrilegamque pontificatus usurpationem et manifesta ejus scelera; aed propter sécréta facinora a nobis loco et tempore profèrenda, quae uni« versus mirabitur et obsecrabitur orbis. Ex quibus hoc primum Deo jubente aperio et certissime affirme ipsum non esse christia« num , neque ullam prorsus fidem vel infomem habere. Quapropter omnipotentis Dei maudatum vobis nuntio et tester futurum in gravamen animarum nostramm, nisi credideritis ut omnibus alHs posthabiUscuris, necnon dissentionibus sotemne concilium idoneo et libero loco fieri maturetis, ne tam exitiale reipublicae Christian» detrimentum diutius toUeretur. Ego vero offero et promitto non solum argumentis certîssimis coraro sacrosancto ooncilio prsedicta me probatunim , sed et Dominas ea supematuralibus signis miraculisque ostensurum. Ouum ita indubitanter ab eo accepimus quod si per incuriam et inconsiderationem
T£XT£S £T DOCUMENTS.
hactenus in hoc defecistis , existimo enim vos reiigiosissimos egse f nuQC postquam reaciveniis tanto vigilaotius et iDstantius rem tam honeatamy tam piam« tam neoeasariam cnm aliia regibua christianis procurate; quibus, eadim jubente, denuo significavi S. Serenissimo Imperatori, Christianissimo regi Fraocorum, aacrîaqae regibua Brittanise insalœ» Pannoni», tanquam inter cbriatlanoa primaiiia. Porro plus tandis et meriti undique repor* tabitis, intestinam pestera curando, quam Barbaros omnes foris expugoando. Quos iosuper in manua vestras Dominua tradeti el aupeir ente natoa regea veatroa felicitatem gloriamqiie ca» mulabitis in cœlo et in universa terra : vestrique nominis decus nulla uDquam posteritas conticeacet. Dominus autem Jeaua Ghriaiua yoa tam religiosoa perraroaque coojogea dirigat, foveat, Gonaerrel. In ipao demum qui eat yeatra aalua feliciter valete.
A la suite de cette lettre, on trouve dans le manuscrit quelques pages en blanc, qui attendaient sans doute les lettres écritea par Savonarole an roi de la Grande-Bretagne et au roi de Hongrie.
