EN FAVEUR DE JEANNE D'ARC

CONSIDERATIO ROBERTI CIBOLE (1452).

(Yoii" chapitre III. p. 129 et suiv,)

SEQUITUR CONSIDERATIO SEU OPIMO VENERABILIS VIRI MAGISTRI ROBERTI CIBOLE, SACR^ THEOLOGIE PROFESSORIS ET CAN- CELLARII PARISIEASIS, QUI, TAM ANTE HUNC INCHOATUJl PRO- CESSDM, QUAM ETIAM POST EJUS INCHOATIO.NEM, REQUIREN- TIBDS EJUS CONSILIUM DOMINIS DELEGATIS, SCRIPSIT SUPER FACTO PR^DICTI PROCESSUS CONTRA DICTAM JOHANNAM, RO- THOMAGI AGITATI; PROSEQLENS QUATLORDECDI QUALITATES SEU QUALIFICATIONES CONTRA DICTAM JOHANNAM IN DICTO PROCESSU ET SENTENTIIS IN EO CONTENTIS, ATTRIBUTAS, NON POTUISSE EIDEM JOHANN^ ATTRIBUI \ EL COLLIGI EX GESTIS DICT^ JOHANN^, DICTIS VEL CONFESSIOiSE PROSEQUENDO PAR- TICULARITER ET SIGNANDO UNAMQUAMQUE PR^DICTARUM QUA - TUORDECIM QUALIFICATIONUM, SICUT IMMEDIATE IN EADEM OPINIONE EST DESCRIPTUM.

De Piiella qiiadam Jolianna luincupata, qiiae tempoiibiis nostris, praetPi" solitiim fœniinis et puellis iisiini, niiilla dixisse et miianda fecisse perliibetnr, non est nieuni quidqnam nisi cnm forniidine et ulciiinque opinando, sciibere aiil diccie. Idco niliil in liac le intendo seu propono scril)ere vei iissorcre, nisi sub protest;itione inscqiiendi judicinm et determinalionem inajonim. praesertim iiloriini qui. jure lani divino qiiani hinnano perilioies iiabentur, et qui ex ipsiiis .lobann» (lictis pariler et l'aciis pleiiius fuerunt infoiniali. Sed quum irretragabilis ancloritas, ciijus jussa niiiii capessere fas est et netas eidem non obi-dire. jubeat nie aliquid dicere super quodam processu fado duduin Ruthoniagi conira diclani Johannain de anno Ooniini MCCCGXXXI, per domininn l'elrum Caiiclion, tune l^jelvacenseni epi.scopuni, asserlum judiceni in mateiia lidei; ex quo processu secnta .-it senlenlia condeninalionis diclae Jobaiinae tanqnani scbismalicae, iididelis et baiielicse : quaedani dicta in proposito non asseiam ni^i qnae asserenda sunt et s(d) piotestationibus prœdiclis el aliis quae in siinilibus lieii debent.

l'ro maleria ii;ilur dicendoruni, qugeiilur si processus contra eam babilns et factus in niateria (idei et senlentia contra cani lata per (bclum duminuni ei)iscopum, sint juridici. aut nuliitati sui)jicianlur lani processus (piam ipsa senlentia, ea parle maxime qua illa condemnala exslilil lan(|uani inlidelis. scbismalica el haereiica. l'ro cujus qiue.stidiiis deductioiic. primo ponenda est dicta senlentia in pro|)nis lerniinis ; deiiide collatio facienda an videiicet dicta senlentia conl'orniis sil confession] et conviclioni diclae Johannae in

omnibus suis articulis et puiictis ; tertio an ex dictis aut factis ipsius Joiiannae, illa possit autdejjeat de infidelitateet liaercsi condemnaii; quarto an processus alias fueiit juridicus. ila quod non fueril error autdefectus in judicio neque ex parte judicum neque ex modo judicandi.

Est itaqne forma sententiae ista :

Il In nomine Domini, amen. UniversosEcclesiae pastores et cœtera « usque ibi nos Cbristum et Iionorem fidei ortliodoxe prae ocidis « halientes, ut de vultu Domini judicium prodeat.dicimuset decerni- « mus te apparilionum et revelationum divinarum mendosam con- <i ficlriceni, pernieiosain seductricem. prfesiimptuosam. leviter cre- « dentem temerariam. praesumptuosam divinatriceni, blaspliemam « in Heum, sanctos et saiictas et ipsius Dei in suissacrameutis con- " temptricem, iegis divinse,sacraedoclrinae ac sanclionum ecclesias- •' îicarum prœvaricatricem, seditiosani. crudeleni, apostatiici-ni, « schismaticam. in fide nostra nuiiliplicitt-r cnanteni, et per prae- II missa te in Deum et sanctam Ixclesiam modis praediclis temere (I deliquisse ac insupi-r quia debitae, licet et suflicienter tam per « nos quam parte nosira per scienliiicos virosnonnulios et expertos (> doctores ac ma;;istros anima; tUcC saiutem zelanles ssepeet saepius <i admonita fueris ut de praedictis te emendare et corrigere mcnon « dispositioiii, determinationi et emendadoni sanclœmalris 1-xclesiae « submitlere velles, quod tamen noluisti nec curasti, quin imo ex- « presse, indurato animo ojjsliuate alque perliuariter denegasti, ac « etiam expresse et vic.ibus ileralis domino noslro l'apae, sacro ge- H nerali Concilio suhmitlere recusasii. llinc est quod te tanquam « pertinacem et obstinalam in praediclis deliclis, excessibus et erro- (I ribusipso jure excommimicatam et haereticam declaramus. »

Circa quam quidem senlentiam notaiulum primo quod per liane senteniiain praedicla Jobanna mullorum et diversoium criminum rea adjudicata esi et qualilicala; quorum quidem crimuium major pars plus conira bonos mores (|uaui directe conira liileui esse videtur. Nam peccala. qui^e sunt contra bonos mores directe, sunt illa quœ proi edunl elicitive et immédiate ab appelilu scu volunlate; peccatuni vero inlidelitalis est dicere oppositum lidei catbolicae et est subjeclive in intellectu sicut fides.

Notandum praMcrea (|uod ex peccatis contia bonos mores non arguitur aliquis esse inlidelis. nisi sit error in intelleclu circa ea quae sunt fidei, sicul quantumcutuque sit aliquis fornicator aut superbtis. pra,'sumpluosus aut (ictus non potesl ex liis et similibus peccatis convinci esse inlideUs, nisi maie senciat de liis qua? sunt fidei, ut puia si quis fornicator voleiis lavere suo vilio seiitiret aut crederet vei diceret quod fornicatio non est peccatum moitale vel quod non est pruiiibiia. Hoc enim esseî seutire contia sacraui doctrinani vel scripturam (piam fides priedicat esse veram. Talis esset not.indus de eirore in lide non (juia fornicator, sed quia verilalis fidei et scriptura? sacrae detiactor et corruptor. et ila diceiidaui de abis.

Notandum praetcreaqiiodpeccatum infidelitatis nunquam constat in aliriua pcisona in qna est fides. Fides aulom non lollitnr neque rocedil ah anima piopter quodcnmqne pcccaUim non sibi oppositnin. sed solunimodo proptcr peccatmn sihi opposilnni, quod est inlidelilas, sicul patet quod e\ vi nnniinis nej^al (idem. Ex quo notum est qnod ilie vel illa qui senicl in Ijaplismo lidei lialjitnni suscepit. nnncpian) perdit illum nisi per introdiiclioneni liaiMtus conlrarii, scilicel infidelitatis, sicnt onim dicit Arisloteles in praedicamentis : « Contraria mntuose expeilnnt. » Talis tanien fidesqnae stat cum aliis peccalis nioi'lalii)ns informis est, nec est efficax ad merenduni viiam œtcrnam, quia sine carilate est sine qua non est nierituni vitae perpetnae.

.lani ergo videndum est de qnalificatione criminum qnilnis per dictani sententiani tamquam rca condemnatur. Judicatur et qualificatur primo fore et esse divinarum revelaliunum mendosa confic- Irix. Hoc siqnidem directe ad genus mendacii, hypocrisis vel simuiationis pertinet; qnse vilia opponuntur veritati quaî est virtus moralis, ut l'iulosoplius dicit in quarto /:</i/co?'tn72. « Siquis enimdicat per siinulationem aiit liclionem aliquod donuni seu graliam hajjere aut liaJKiissc a Deo non proptcr hoc errât in fide, sed in moriljns. »

Ex qiio seqni videtur quod si eliam ita fiiisset quod dicta Puelia mendose aut ficticie dixissel liajjuisse apparitiones aut revelationes a Deo aul sanctis, non del)uiss('t propter lioc argni tamquam errans in lide sed polius in eo casu deljuissel doceri et corrigi de simulatione et niendacio. Veruni est tamen quod taies ficliones et niendacia graviora snntpeccala circa divinaquam circa aiiam materiam, non lamcn exennt genus moris in quantum hujusmodi.

Secunda qnalilas criminum est quo dccernunt eam « perniciosani scdiiclricem ». Clarum est quodseductio de ratione nominis importât maliim contra carilalem proximi. Si tamen seduclio esset perfaisam doctrinam quse cssel corriiptiva verilatis, fidei seductio ista saperet liœresim. lUerelicus enim est qui lalsas vel novas opiniones vel gignit in alios aut sequilnr, sicut Cliristo Jndei imponebant dicentes quod « mains est et seducit tiirbas » (.loliannis, vu). De tali etiam seduclione loquens, Cliristus dicebat : « Videtenequis vos sedncat,» (Matliei xxini . îVec esset isia seductio tantum peccaium in moribus, sed etiam in fide, qnia ex intenlione procederet ad corruptionem fidei in aliis. Si itaque dicta Piiella quoad primum modum seductionis, sciiicet quoad mores fueril sic qualificata, nihil quoad hoc de inlidelitale sibi débet impntari. Si vero fuerit perniciosa seductrix secundo modo, videlicet in lus quœ snnt fidei, cum aliis articuiis langentibus lidem ex suis responsis in processu.

Terlia qualiiicatio « praesumptuosain ». Ciica istam qualilatem erat Ibrsan major apparentia eam sic judicaiuli, eo quod praedicta Johanna quosdam actus exercere videbatur ultra mensuram propriam et supra vires femiiieas. In omnienim re nalurali haec invenitur quod quaeiibel actio commensuratur virtuti nalurali agentis. Et ideo vitiosuni est el peccaium quasi contra naturalem ordinem exislens

quod aliquis ex se assumât ad agendiim ca qiiae piœferimtnr siiae virtiMi, quod perlinet ad ratioiiein piaesumplionis. Kl ideo prœMmiplio est ppccaliim, sed non contra (idem sed contra ma^iianimitatem, Ht expresse déterminai Pliilosophus in secundo et quarto Eihicorum, iibi dicil quod ma^nanimo per excessum opponitur cappuus, id est furiosus, quem nos dicimus praesumpluosum.

Ex quo sequi videtur quod esto quod ipsa Johanna fuisset solinaturali virluti snae innixa aut eliam supra comnuinem inclinalionem naturae nniliebrisin exercendo bellica opéra supra vires fœmineas, adliuc propter hoc non luisset de inlidelilate nolanda, sed de praesumptione.

Ouarta qualificatio « leviter credentem ». Circa haec allegari posset illud Ecclesiastici xix « qui cilo crédit levis est corde ». Sed hoc a docloribus exi)onitur quod qui cito crédit mala de proximo levis est corde, id est instabilis in bono et iabilis ad mahim. >am de quolibet tenendum est quod sit bonus oisiappareat contrariuni, et juxta istuni intellectum leviter credens non est peccatum in fide. Cito autem credere ea quœ sunt lidei non est levis aninii, sed obedientis, ut patet de Magdalena quae, secundum beatum Gregorium, cito credidit et de apostolis qui ad unani domini jussionem seculi sunt eum. Secus autem esset de cito credendo contraria (idei : quod non videtur apparere ex processu dictani Joiiannam fecisse. ut patebit, quia si de levitale credendi notanda fuerit haec, maxime fuit respectu revelationum et vocum quas habuisse et audivisse confitetur, de quibu'< erit in sequeutibus latins dicendum.

Quinta qualihcatio " temeraria ». Ex istonon potuit dicta Johanna de iiifidelilate notari quia temeritas est vitium prudentiœ oppositum, ut dicit beatus Augustinus contra Julianum, iibro quarto, et sic non contra fidem.

Sexta qualificatio « prœsumptuosam divinatricem ». Gravis equideni objectio cavetur in decretis, xxvi, q. li. Quod qui divinatores expetunt et morem gentilium subsecuniur sub régula quinquennii subjaceant, secundum gradus pœnitenliœdiflinitos. Lex etiam divina dicit Deuteronomii, xviii k non sit qui phitones consulat neque divinos ». Divinus vel divinator seu divinalrix dicitur qui prœnuntiat futura, secnndum indebitum modum. Notanter dico secundum indebitum modum quia divinatio non dicilur si quis praenuntiet aliqua quae ex necessitateeveniunt, sicut astrologi prœnuntiant éclipses futuras vel venturas, aut etiam si quis praenuntiet aliqua quae ex suis causis ut in plurihus eveniunt et raro dedciunt, sicut etiam astrologi de pluviis el siccitatibus et niedio, de sanilate vel de morbo aut morte praenuntiare possunt, quia omnia ista humana ratione possimt praecognosci. Si quis eliam aliqua futura contingenlia Dec révélante cognoscat, talis non divinal.id est quod divinum est non lacit sed suscipit. Et ergo aliquis vel aliqua lune solum dicitur divinare quandosibi indebito modo usurpai pr,x'nuncialioneui (ulurorum eventuum. Et iste indebitus est multiplex, secundum quod Isidorus, Iibro VIII Ethimologiarum, enumeratdiversas divinatiouis species,

videlicet cum qiiis invocat aiixilium daemomiin ad fnlura manifestanda. Omnis ciiim piîESiimptnosadivinatio veriilnr ndpicECOgnilionem fiiUiri cvcntiis aliqno (la'mi)iuiin coiisilio vcl aiixilio, qiiod quidcm aliquaudo (il vel per ox])re.ssam iiivocalioncm vel iiitcrdum dœmoii se occiilîe ])nKscnlal ad piaeiuinliandiiin qnsedam fiilura qiKX' honiinibus suiit i^iiota. Soient ;iiUi'in daMiiones expresse invocali l'iiluia praîiiuiiliare miillis modis decipiendo liomiiies : quandiKjue presligiosis quibiisdain apparilioiiibus se aspectui hominuni et aiiditui ingerenies ad praîiimitiandum fnlura, et hic modus vocatur presligiiim eo quod ocnli lidiniinim piestigiantur opinaiido eas certas formas vel (igiiras operaliime daîmonum confictas el formatas. Et de hoc modo divinatioiiis poliiil habeii suspicioin apparitionil)us et levelationibus faclis dicta' l'iK'll;e ihim coiditebatiii' beatiiin Michaelem et sanctas Kalberinam et Margaretamsibi apparuisse, vocem seii voces audivisse sibi qiiœdam fiitiira prœniuitiantes. Iii hujusmodi namque apparilionilnis extat periculum eo quod, ut habetiir secunda ad Corinthios, xi, « ipse Salhanas transligurat se in angehim lucis ». Johaniies autem in prima canonica capitido iv dicit : M Probate spiritiis si ex Deo sunt. » Ideo poteral hujusmodi suspicio prestigiaUs divinationis ex probalione istorum spirituum per considérai ionem polissime finis ad quem tendeijant prsediclae appariliones et voces : et de hocdicetur. I1e aUis aulem modis et speciebus divinationum, ulpote per somnia, per nigromanciam, giromanciam, chiromanciam et artes magicas proliibitasnon videtur ex inspectione processus fuisse suspecta dicta Joiianna, nec inlerrogata. Ideo cum ad dictas apparitiones venerimus ralione quarum judicata est divinatrix. de ista sola specie divinationis dicemus, ostendentes opinando in his apparitionibus taie genus divinationis non intervenisse.

Septima qualificalio est : « blasphemam in Deum, sanctos et sanctas ». Blasphemia opponitur confessioni lidei : unde qiiicumque negat de iJeo quod ei convenit vel asserit de eo quod ei non convenit derogat divine bonitati el blasphémât; hoc autem est aliquaudo secundum solani opinionem inlellectus, aliquando etiam est cum quadam alTecius convicla delestatione. Et si sit lantum in corde, est cordis blasphemia de qua sohis Deus judicat nec de ista est ad propositum. Si vero exterius prodeat per oris lociitionem, est oris blasphemia quœ subest hominum judicio. Videndum ergo erit si praedicta Johanna per decursum processus convicta fueril aliquid enuntiasse aul asseruisse contra Dei bonitatem et honoreni. Credo enim quod in loto i)roce,ssu ex confessalis nihii inveniatur dixisse quod deroget bonitati i)iM, sed sa>pius interrogata respondit sub bac forma : m Ouuiia o|)era niea et facta mea sunt in manu Dei el de his me refero ad ipsuu. El cerlifico vos quod ego non vellem aliquid dicere vel facere contra fidem christianam. » Non pulo quod hoc sit blasphemare in Heum et in sanctos, sed poliusdare gloriam Deo et sauclis ejus.

Ex quoscqui videtur ()uod non esl correspondenlia isliusqualifi-

cationis ad snam confessionem : et sic viiium npparet quo adislum arliculiim quia senlentia non est conformis suis diclis.

Ortav;iquaii(icniio « ipsiiis Dfi in suis sacra nu-n lis contcniptricem)). Qnoad istam (|naiificalioneni in (luantiim Inijnsinodi non polest nolari de inlidciitale ut videtur, quia ornne peccaiiini rnoitale liahet conconiitaiitiam conteniplus Dci in suis sacramenlis. Constat enim qnod oninis peccans moilaliter conlon^piut graliani baplismi. Quod eliam qui indigne suscipiîaliquod sacranientnm argui polest decontemplu sacranienli, et tanien non de inlidelitaie. Kx quo sequitur qnod, etsi convicta foret de lali contenqjln, non ijropier hoc convicla l'uisset de inlidelitate. l'A niliilominus ex inspcctione processus peispicue videtur (juod reverenliam magnani et devolam gerebat ad Ecclesiae saciamenta, piœcipuead sacranientiini altaris cum ipsa communicarel omni anno juxla Ecciesiae statiituni, lihenter ac fréquenter audiret niissamquani ssepius in carcere ut audiret linmiliter requisivit, quanivis tanien impingi sibi videalur quod respuerit suscipeie sacramentum, ad (|uod in seqiientibus respondelur.

IVona qualilicatio « legis divinœ, sacras doctrina; et sanctionum ecciesiasiicarum prœvaiicaliiceni ». Isla qualilicatio coninuinis est omni peccato niortali. Constat enim quod omne peccatum nioriale est contra legem divinam. quia contra prœcepta D;calogi.Est etiani contra sacram doclrinarn qu;e docet ipsam legeni divinam. Contra etiam sancliones ecclesiasiicas quse a Patribus, dirigenle spiritu sancto, e.litae et tradit.ne snnt ad expulsionem vitioruni et ad introductionem et incrementa virtutum.

Ex quo sequitur qnod, etsi dicta Johanna t'uerit praevaricatrix legis divinae facto ant verbo abstpie doginate contrario legi Dei et fidei, quod non propter heec debuit de inlidelitate aut hseresi condeninari.

Décima qualificatio « seditiosam ». De hac qualificatione similiter et dicendnm quod sedilio de génère non est peccatum inlidelitatis, sed contra bonos mores, quia conira imitaiem el communicaiionem civilem, ut liabet Pluloso|)hns Pollticarum 111. Aon autem reperiuir in processu qnod lurbaverit pacem concivium ant commilitonnm suonmi aut honiinuin sua; poliiiœ aut regni nisi l'orsan seditiosa dicatur quia ad expulsionem lioslium laboravit; quod esset conira ralioncm sedilionis, ut palet per Pliilosoplinni.

Undecima qualilicatio « crudelem ». Crudelilas nibil aliud est quam punitionis excessus nuila pietate vel teniperanlia nioderatiis. Et nt me de isto expediam, nibil ad caiisani lidei de ista qualilicatione. Oiiipp*^ n*^» d'^i polerat crudelis ex eo quod arma tulisset aut indumenta virilia. N.im a principio exciisavit se quod erat simplex et paupercula puelia et quod eqiiilare nesciret nec ducere guerram, et lia se non ingessitut arma (leterr'l. Prœierea saepe atque sa'|)ius ipsa conlessa est quod de mandalo D i adnionenle saiicio Micliaele venerat ad succursnm régis Franciœ pro bono [lalria', régis el bonarum gentium. Modo noium est et liabet Augnstinus tertio libro De Civitate, cap. ï per totum et libro IV, cap. xv, per lotum, quod bel-

liim jusiuni est quod pro defensione patriae non pio cupiditate dominandi geritur. Ubi autem est jiislitia in bello, ibi non est crudelilas qnanivis non sine sangiiinis luimani liai eHusione. Et qiianivis fnisset sibi licitnm in bello juslo sangiiineni fuiidere bostiiini pro defensione palii;e, tamen ad evitandani onineni crudeliialis notani, ipsa, ut in processu confessa est, poriabat vexillnin pro evitando ne ipsamet interficeret adversarios qiiibiis eliani ante oninia paceni offerebat, requirens ut recédèrent ab obsidioiie civitalis Aureiianensis et nunquam bomineni interfecit. Quod si lecisset, praesupposilo motivo sui advenlus, adliuc nulla potiusset crudelitatis ciilpa nolari quia, ut habet Augnstinus libro primo De civitate Uri, cap. xxii, (( bella gerenles Deo auctore non rei honiicidiorum sunt, » sicut patet in decursu Sacrœ Scripturaî, maxime in libris Jusue, Judicum et Regum, ubi miiiti laudantur etiam sexus niuliebris eo quod, auctore Deo, arma et gladios ad expugnationem hostium assumpserunt.

Duodecimaqualificatioft apostatricem». Apostasia tripliciterpotest in Scripturis accipi, secundum quod apostasia importât recessum a Deo, quod lit tribus modis. Conjungitur enim honio Deo tribus modis et sic etiam tribus modis recedilur ab eo. i'rimo namque conjungitur liomo Deo per lidem, secundo per debitam et subjeciam voliuitatem ad obediendum prœceplis ejus, tertio per aiiqiia specialia ad supererogationem pertinentia, sicut per religionem et clericatum vel sacrum ordinem. Contingit ergo aliqnem apostatare a Deo retrocedendo a religione qnam professus est vel ab ordine quem suscepit, et de hoc modo aposlasiai non potuit notari dicta Johanna, cum ipsa non fuerit relio;ione alligata. Contingit etiam aliqueni apostatare a Deo per mentem repugnanteni divinis mandalis, et lioc modo apostasiai largo modo suniptœ omnis peccator per peccalum mortale aposlata diciiur, de qua aposlasia non intelligilur in sententia, ut notum est. Sed si quis a fide discedat, tuncomnino recedit a Deo et est proprie talisdicendus apostata quia apostasia simpliciter et absoluteest perquam aliquis discedil a lide. Si autem prœfata Johanna discesserit a fide catbolica, videndum erit ex responsis et confessionibus suis et in quo vel quibns articuiis (idei erravit, quia hoc est principale quod querimus. ^am prius opportuit eam errare et apostatare quam hœrelicam formalaiu esse vel adjudicari.

Décima tertia qualificatio « scliismaticam ». Schisma est grave peccalum el est quasi disposilio ad baeresim aut non sine baeresi. IJaeresis tamen addit ad schisma perversum dogma. Dicit namque leronimus, super epistolam ad Galatlias : « Inter schisma et hœresim hue intéresse arbilror quod liaM-esim perversum dogma habet, schismaab Kcclesia séparai. i)()pponiturenim unitati Ecclesia? : unde schismatici dicunlur ilii qui propria sponie et intentionese ab unitateEcclesicC séparant. (hiH> quidem unilas consislit in unione membrorum inter se el in ordine ad unumcapul. secundtim illiidadColossenses, Il (iiillalus seususcarnis suœ et non lenens rapul,exquo lotum corpus per nexus e t connexiones subminislratuui et conslructum

crescil in augmentum Dei » . Hocautem capul est Christiis, cujiis vicem geritin Ecclesia summus pontifex. Et ideo scliismatici diciinliir qui subesse renmintsuniniopontifici et qui menibris Kcclesiseei snl)jectis communicare récusant, item ergo videnduni eiit si prœlata Jolianna renuerit subessc sunimo pontilici. Patet cvidenter quod non per processum in quo pluries et expresse se sumniisit sentent ia' summi pontilicis, postuians instanter ut duceretin- ad eum. Ouod eliatn renuerit communicare caeteris fidelibus in sacramentis l^cciesia? non habetur ex processu quando potius oppositnni ex niullis suis reveiationibus clarius apparet. Et haec manifosiius apparebunt cum agetur de materia submissionis suae.

Décima quarla qualificatio « in fide nostra nniltiplicitererrantem, et per prœmissa te in Deum et Sanctani Ecclesiam niodis prœdictis temerario deliqiiisse ». Ista ultima clausula clare sequitur ex praemissis si vera sunt et specialiter ex isla ullima qiialiticatione qua dicitur in fide nostra nnillipliciter errantem quœ quideni qualilicalio generalis est nec specialiter tangit quo aut quibus modis il!a in (ide erraverit aut in quo aut conira quœ vel qnos articuios, nec déclarât ista qualificatio multiplicilaîem suoruni errorum. Sed dicetur quod isia qualilicatio relaliva est ad prœdicta crimina et (|ualificaliones supradictas; et ilavidetur esse de intenlione judicanlium ut patct per sequentem clausulam qua dicitur : et per prsemissa te in Deum, etc.

Ideo recapitiilanda sunt prœmissa crimina et qualificationes eorum ut videatur si in omnibus aut aliquibus eorum ipsa Jobanna in fide nostra nuiltipliciler erraverit. Est antom adverlendum quod dicta Jobanna non poterat judicari errasse in fide nostra nisi ex diclis aut factis suis quœ sunt signa eorum qua? latent in corde. Dicta enim et facta protestationes qnœdam sunt fidei. Ideo si quis vel dicat ore contraria lidei aut exerceat actus contra pielatem Dei, ut puta neget sacram Scripturam, adoret ydola, spern^it et conculcet sacramenta velbujusmodi. talis jiidicari aut sallem notari potest de infidelilate vel de ba?resi, si sit firma adbœsio conira ea quae sunt lidei cbristianœ, maxime circa ea quœ quisque quanlumcunqiie simplcx scire tenetur. Si quis autem erret aut liabeat falsam opinionem in bis quai non sunt fidei et quœ scire non tenetur, puta in geonietralibus vel aliis bujusmodi quœ omnino ad lidern pertincre non possunl, non propter bœc talis débet dici errans in fide aut corruptor ikiei, sed solum quando aliquis babet falsam opinionem circa ea quœ ad fidem pertinent. Ad quamquidem fidem pertinct aliquid dupiiciler; uno modo directe et principaliter sicut ariiculi fidei, alio modo indirecte et secundario sicut ea ex quii)us seqintur corruptio aiicujus ariiculi. Si ergo clare inspiciantur imposila diclœ Jobaiinœ crimina, prout in prœdicta sententia qualificata babeiitur, non videtur posse noiari multipliciter errasse in fide nostra nisi aut ex conliclione mendosa revelalionum et apparitionum divinarum, aut ex prœsumptuosa divinatione, aut fcrsaii ex blaspbt-miain Deum et sanctos et sanctas aut Dei in sacramentis ex inlidelilale proce-