‹ L'aventure d'une âme en peineChapitre 96 sur 102 · VIII. Parjc 333. — Complices · texte numérisé non relu

VIII. Parjc 333. — Complices

Les paroles que je mets ici dans la bouche de Pierre Maréchal peuvent donner une idée de Téloquence singulièrement énergique en honneur à la fin du seizième siècle. Elles sont inspirées de cet esprit de démagogie chrétienne, fort répandu à cette époque. On sait quels ardents champions de pareilles doctrines trouvèrent alors parmi les Jésuites. La plupart des ouvrages de ces religieux furent condamnés au feu par arrêt des Parlements. Voici d'ailleurs une série de textes, où la théorie du régicide nécessaire est nettement exprimée.

— Tyrannice gubernans potest spoliari publico judicio : latà sententiâ potest quisque fieri executor; potest deponi a populo, eliam qui juravit ei ohedienliam perpetuam, si monitus non vult corrigi... Tune quisque de populo potest occidere tyrannum, si aliud non est remedium : est enim publicus hostis. Emmaxl-ki, Sa. Aphovismes des Confexgeurs. Cologne. 1Ô90.

— Tota Respublica censetur gerere justum bellum contra tyrannum et ita civis quilibet, ut miles quidam Reipublicœ. potest eum occidere. Grégoire de Valexce. Commentaires théologiques. \C>()S..

— Matrem carissimam aut uxorem.si in conspectù vexari videas, neque succurras, eum possis, crudelis sis ignaviseque et impietatis reprehensionem incurras; patriam cui amplius quam parentibus debemus, vexandam, exagitandam pro libidine tyranno relinquas! Apage tantum nefas. tantamque ignaviam ! Si vita, si laus, si fortunae periclitandte sunt, patriam tainen periculo. patriam exitio liberabinus. Joanxes Mariaxa. De Hege et Rcgis institntione libri très. (1605.'

— Gum liostis publicus sit, malisque omnibus patriam opprimât, verèque et proprié tyranni nomen induat. amoveatur quàcumque ratione, exuatque quam violenter occupavit poteslalem. Id., ibi i.

— Eadem facultas [Principem ferro perimendi' esto cuiquam privato (|ai. s]i(> impunitatis nbjeclà. negieclA sainte,

NOTES ET riÈCES JUSTIFICATIVES. Ô2Ô

in couatum juvaudi Rempublicam ingredi voluerit. 1d. ibid.

— Qui votis publicis favens Tyraunum periinere lentarit,

liaïul quaquam iuiquè euin tecisse existimal o Juris in

ap;'iio est, fas fore tyranuum perimere. Id. ibid.

— :\Iiseram plané vitam tyranni, ciijus ea conditio est ut i|ui occident, in magna tum gralia, tum laude futurus sit. Hoc omne genus pestii'erum et exifiale ex liominum comunmitate exteraiinare gloriosuni ^ est. Enini verô menibra qupedam secanlur, si putrida sunt, ne reliquum corpus inliciant. Sic ista, in honiinis specie, bestise immanitas à Republicà. tanquam a corpore, amoveri débet, ferrocjuc exscindi. Ib. ibid.^

Voici un spécimen des déclamations des Jesiiiles contre Henri IV, eu Tannée 1G06 :

« Disce, Roma, ab boc GallicP quadrigario cbarretier), ab lu\c bominum ructaiorià carue, ab hoc stomacho cruditante de visceribus Iberorum, ab hoc Oceaui sanguinum nata-

lore Rex Ilenricus) tyranuus. oppressor libertatis

uuUus in banc belluam homo miles erit : nullusPontifexnobilissimum regnum securi eximet vitcC donabit 1 >■> C/.abus B0XAR.SCILS. Amphiteatrum honoris. (1606.;

Voir également Fouvrage du jésuite Jacques Iveller, intitulé : « Tyrannicidium. sen scitum cathoUcorum de tijrainti intcrnecione. » 1611.)

Page 1