‹ L'édit de CallisteChapitre 105 sur 252 · Pud · texte numérisé non relu

Pud

2. On remorquera que cette opposition se produit précisément sur le terrain de la pénitence. Cela, Fu\k l'avait nié en 1897. En 1906, il l'avoue, mais ne se tient pas pour battu, TQS., p. 5't3 : « Ich raume jetzt bereitwillig ein, dass die Stelle auch von der Bussfrage zu verstehen ist. Indem ich aber dies zugebe, ist soforl zu bemerken dass sie, auch so verstanden, gegen die alto Autfassung noch sehr wenig oder vielmehr nichts beweist. » — Il s'agit de Pud., 1, In.

cette pénitence embrassée librement, le pardon divin était lié. En d'autres termes, qu'il n'y a de péchés irrémissibles que ceux pour lesquels le pécheur ne veut pas faire pénitence. Il faut citer le texte ' :

1. Sed prius decidam intercedentem ex diverse» responsionem ad eam paenitentiae speciem quam cura maxime definimus venia carere : Si enim, inquiunt, aliqua paenitentia caret venia, iam nec in totum

AGENDA TIBI EST. NlHIL ENIM AGENDUM EST FRUSTRA. 2 PoRRO FRUSTRA AGETUR PAENITENTIA, SI CARET VENIA. OlINIS AUTEM PAENITENTIA AGENDA EST. ERGO OMNIS VENTAM CONSEQUATUR, NE FRUSTRA AGATUR, QUIA NON ERIT AGENDA SI FRUSTRA AGATUR. PûRRO FRUSTRA AGITUR SI VENIA CAREBIT.

3 Mérite- itaque opponunt, quod huius quoque paenitentiae fructum. î. e. veniam, in sua potestate usurpaverunt : quantum enim ad illos a quibus pacem humanam consequitur, frustra agitur; quantum autem ad nos, qui solum Dominum meminimus delicta concedere, et utique mortalia, non frustra agetur. 4 Ad Dominum enim remissa et illi exinde prostrata, hoc ipso magis operabitur veniam quod eam a solo Deo exorat, quod delicto suo humanam pacem suiïicere non crédit, quod Ecclesiae mavult erubescere quam communicare. 5 Adsistit enim pro foribus eius, et de notae suae exemplo ceteros admonet, et lacrimas fratrum sibi quoque advocat, et redit plus utique negotiata, compassionem se, quam communicationem. Et si pacem hic non metit, apud Dominum seminat. 6 Nec amittit, sed praeparal fructum; non vacabit ab emolumento si non vacaverit ab officio. Ita nec paenitentia huiusmodi vana nec disciplina eiusmodi dura est. Deum ambae honorant : illa nihil sibi blandiendo facilius impetrabit. ista nihil sibi assumendo plenius adiuvabit.

Le R. P. Stufler souligne avec raison2 l'importance capitale de cette page, qui met dans son plein jour l'opposition des deux doctrines, catholique et montaniste, sur le traitement des péchés déclarés par Tertullien irrémissibles. Tertullien commence par donner la parole aux catholiques. A quoi bon, disent ceux-ci, une pénitence qui ne doit pas obtenir le pardon? Le pardon est toute la raison d'être de la pénitence ; dès lors qu'il n'y a plus de pardon en perspective, la pénitence ne sert de rien : frustra agitur si venia carebit. Telle est l'objection : Tertullien n'en conteste pas le bienfondé, du point de vue des catholiques qui ont fait du pardon une propriété de leur Église : Merito itaque opponunt,

Page 1