PLAGE
citia delectantes permitteremus. Ille ut prius intolirabilia mala promittens nullum pacis dare voluit responsum.
11. Inter haec iam fatus dominus et benignissimus papa adeo eger effectus est ut fere omnes de uita illius carnaliter difideremus sed superna largiente gratia dum omnes desperati pene astaremus ictu “oculi plenissime nimium que mire” conualuit cepit que nos illico exorare ut in nomine domini per intercessionem beatissimi petri audacter contra Aystulfum langobardorumque gentem insurgeremus ob tuitionem sancte romane ecclesie suorum que omnium,
12. his ‘et ceteris exortati precepinsus ut ex regnis nobis a domino subditis episcopi el abbalest et duces et grafiones dominica oclavis! pasche nostre adessent presentie cum quibus de talibus inire debuissemus consilium.
13. Cumque iussum nostrum fuisset impletum et omnes eadem die coram nobis astarent statuimus cum consensu et clamore omnium ut tertio kal. maiarum in christi nomine hostiliter langobardiam adissemus
14. sub hoc quippe pactionis federe per quod pollicemur et spondimus tibi beatissimo petro clauigero regni celestis et principi apostolorum et per te huic almo vicario tuo Stefano egregioque pape summoque pontifici eiusque pontijicibhus®
v) potissime nimiumque ire. x) comites tribuni y) o3t ocovas z) precibus.
successoribus usque in finem seculi per consensum et volumtatem omnium episcoporuma abbatum ducum comitum franchorum
15. quod si Dominus deus noster pro tuis meritis sacrisque precibus victores nos in gente et regno langobardorum esse constituerit,
16. omnes cinitates atque ducata seu castra sicque insimul cum exarchatu Rauennatum, nec nor et omnia quae pridem tue per imperatorum largitionem subsistebant ditioni quod specialiter inferius per adnotatos fines fuerit declaratum omnia que infra ipsos fines fuerint ville modo constituta vel reperta quae iniquissima langobardorum generatione deuastata inuasa subthracta vel aclenus” alienata sunt a te tuisque vicariis sub omni integritate tibi aeternaliter concedimus
17. nullam nobis nostris que successoribus infra ipsas terminationes potestatem reservantes nisi solummodo ut orationibus pro anime requiem perfruamur et a vobis populoque vestro patricii romanorum vocemur,
18. Incipientes ab insula corsica eandem insulam integriter deinde a ciuiatale pistoria, inde in lunis deinde in luca deinde per monasterium s. ueriani! in monte Partonisé inde in parma deinde in regio inde in mantua deinde in verona, inde in vincentia deinde in montem silicis deinde per bituneas duca-
a)imperatorum. b)ulla tenus c)a d)Pastonis
1. Il faudrait s. Vereni, mais il est probable que le texte portait bien S. Veriani. és
tum venetiarum et istrie integriter cum omnibus ciuitatibus eastris oppidis vicis parochiis ecclesiis eis subsistentibus deinde andrianensem civitatem in cumaclum deinde in ravenna cum ipso exarcha tu sine diminutione aemiliam tuscias ambas langobardorum et romanorum pentapotim montem feretum orbinum callis luciolis egubium esi auximus, deinde in ducatum spoletinum integriter ducatum perusinum integriter Bulimartium bledat nerni vtricolum manturanum castrum vetus collina roselle populonia centumcella portus et hostia deinde campania integriter anagnia segnis frisilonis vipernis berulem? patrica et easira maritimah terracima fundi spelunca gaieta et si idem Dominus Deus noster nobis beneventum et neapolim subdere dignatus fuerit integriter tibi beatissime apostalorum princeps petre concedimus
19. omnia prelata loca id est aemiliam pentapolim tuscias ambas ducatum perusinum ducatum spoletinum cum omnibus civitatibus castris atque monasteriis episcopatibus
20. sub huiuscemodi ïiureiurando sic et sic et cetera et deinde sub qua ratione hoc renovaretur pactum.
e) Bulimastium blecha f) collinauo selle g) betulem À) castrum nebitas.
La pièce se compose de trois parties, le protocole, l'exposé historique et Le dispositif, Les deux premières sont certainement la copie exacte du Quierzy, pour cette raison que le nouveau rédacteur n’avait aucun
intérêt à y faire des changements, Mais cela même, il faut le démontrer contre ceux qui veulent y voir une composition artificielle, et nous serons amenés par là à une étude instructive.
11 n’en est pas de même du dispositif qui donne l’'énumération des territoires. C’est sur lui que portent les interpolations, la critique en est beaucoup plus difficile et la restitution moins certaine. Il faut, pour trouver le cadre des événements, avancer de vingt ou trente ans au temps de Charlemagne, qnand les papes voulaient agrandir leur domaine. Je supposerai que les faits sont connus dans leur ensemble, mais là encore je tâcherai de simplifier la discussion de MM. Schnürer et Ulivi. Les éminents critiques ont voulu préciser le plus possible l’époque où a été composé le Fantuzzi, je me propose surtout de restituer le texte du Quierzy, de sorte qu’il me suffira de constater, pour le rejeter, tout ce qui ne convient pas à la situation de 754.
Macaigne 50