Mctnphyfi . , VIII, W
2, De Div. nom.^ c.vii,
9pei'atiomim différent la ; quum eniin iimimquodque agat secundum quod est actu;qux enim sunt in potentin, secundum quod hujusmodi, inveniuntur action' s expertia, est auteni iinuniquodque ens cictu per forniani, opovtet quod opercUio rei sequatur formam ipsius. Oportet ergo quod, si s>nt diverse fornue, habeant diversas operationes. Quia vero per propriani opérât ioneni res quxUhet ad proprium fineni pertingit, necesse est et proprios fines diversificari in rébus, quamvis sit finis ultinius omnium communis.
Seqiiitur etiam ex diversitate formarum diversa habitudo materiœ ad res. Quum eniin formœ diversœ sint secundum quod quiedam sunt aliœ aliis perfectiores, sunt inter eas aliquœ intantum perfectae quod sunt per se subsistentes et perfectœ, ad nihil indigentes materiœ fulcimento / quœdam vero per se perfecte subsistere non possunt, sed materiam pro fundamento requirunt, ut sic illud quod subsistit non sit forma tantum nec materia tantum, que per se non est ens actu,sed compositum ex utroque. Non autem possent materia et forma ad aliquod unum constituendum convenire nisi esset aliqua proportio inter ea. Si autem proportion nata oportet ea esse, necesse est quod diversis formis diversx materiœ respondeant . Unde fit ut quœdam formœ requiranl materiam simplicem, quœdam vero materiam compositam ; et
secundiim diversas formas, diversmn partkun cornpositionem oportet esse congruentem ad speciem formœ et operationem ipsiiis.
Ex divei'sa autem habiludine ad materiam sequitiir diversitas agentium et patientium. Quinn enim agat nnmnquodque ratione formœ, patiatur vero et moveatur ratione materia?, oportet quod illa quorum sunt formœ perfectiores et minus maleriales agant in illa quœ sunt magis materialia et quorum formœ sunt imper fectior es.
Ex diversitate autem formarum et materiarum et agentium sequitiir diversitas proprietatum et accidentium. Quutn enim substantia sit causa accidentis, sicut perfectum imperfecti, oportet quod ex diversis principiis suhstantialihus diversa accidentia propria consequantur.
Rui'sus, quum ex diversis ag entihus sint diversœ impressiones in patientihus , oportet quod, secundum diversa agentia, diversa siîit accidentia quœ ah agentibus imprimiintur^ . »
Ainsi parle saint Thomas. Oh ! la merveilleuse philosophie ! Quelle lumière éhlouissante jetée sur l'ensemhle cle la création, sur l'unité des êtres, sur leur diversité, sur leur nature, leurs facultés, leur mode d'agir, leur fin et leurs relations ! Il est donc bien vrai que la théorie de la Matière et cle la Forme est
