INUTILE RECOURS AU PAPE
légats. Puis, rappelant l'accueil favorable fait à toutes les demandes du pape et la déférence témoignée au saint-siège lors de la concession du sauf-conduit, il affirmait sa volonté de tenir ses engagements. Les Siennois, s'ils le pouvaient, donneraient mille fois leur vie pour la défense du saint-père. Que leur reprochait-on donc ? Leurs démarches du mois de décembre ? La lettre en contenait le récit. Mais qu'y avait-il là de blâmable ? Les véritables ennemis du saint-siège, c'étaient ceux qui cherchaient à dissoudre ou à transférer l'assemblée. Nulle part le pape ne pourrait se trouver plus en sûreté qu'à Sienne, et une dissolution précédant toute réforme couvrirait Martin V de honte. En finissant, les Siennois suppliaient le pape de fermer l'oreille à des accusations calomnieuses et de les tenir toujours pour ses fils très dévots, pour ses fidèles serviteurs l.
1. « Nulla communitas, sanctissime et beatissime in Christo pater et domine, réperiri posset (Deum testamur) fidelior sancte matri Ecclesie et vestre Sanctitati quam nostra. Idque ex quadam innata devotione a nostris progenitoribus contracta procedit. Ipsasque nostras fidelitatem et devotionem nedum prosequi, sed augere conantes, non patienti animo toleramus si quis illis derogare curaret. Qui enim negligit famam, sui ipsius homicida est. Eapropter, non tôt verbis quod requirerentur ad hujusmodi materiam, sed bis tantum que sufficientia putabimus, ne tedio vestram Beatitudinem afficiamus, confidentes maxime plurimum in vestram Clèmentiam, que aures non prestabit detractoribus nostre famé, decrevimus expedire, ut innocentiam nostram taliter qualiter expurgemus. Et venientes eftectualiter ad rem, benignissime pater et singularissime domine noster : vestri reverendissimi Présidentes in hoc sacrosancto Concilio Senensi, diebus proxime elapsis, erga nostros commissarios verbo prorumpentes, uno tamen solo ipsorum loquente, aliis assistentibus et tacentibus, asseruerunt nos et cives nostros retinuisse praticas contra et adversus honorem et statum Beatitudinis vestre, ex quo deveniremus inimicissimi sancte matris Ecclesie et ejusdem Beatitudinis, et quod adverteremur, nec miraremur si quid mali nobis eveniret ; multaque alia verba minatoria et inhonesta (quod tamen pace ipsorum dictum sit) copiosius sunt locuti. Dolemus igitur summe ab intimis nostri cordis, nec meretur nostra fidelitas et devotio talia audire. Scitis enim, clementissime pater, omnia hue usque gesta, que, sine alia repètitione, bene indicant quanta sit fidelitas et afl'ectio quas Sanctitati vestre gerimus. Duo tamen intacta dimitere nolumus : primum, quod omnia a Sanctitate vestra petita nostris oratoribus plene consensimus ; secundum, quod salvum conductuma nationibus postulatum, ne contra statum vestrum redundare posset, nunquam concedere voluimus, nisi quando Sanctitati vestre placuit, et sub forma nobis tradita, et non aliter. Hec omnia Beatitudini vestre nota sunt, et quantum sint demostrativa summe nostre fidelitatis Deo et vestre Sanctitati relinquimus judicanda. Semperque fuit nostre firmissime intentionis et propositi, ac presentialiter est, ea omnia servare. Nec
La réponse que Martin V leur lit dans les cinq jours dut les convaincre de l'inutilité de leur recours. Il était vrai : Sienne avait consenti les garanties demandées ; mais toute autre cité en eût fait autant pour avoir le concile dans ses murs. Ces bourgeois se mêlaient de ce qui ne les regardait pas. Martin V n'était point dupe de leur prétendu zèle pour la réforme de l'Eglise, de leur souci « d'épargner un scandale à la chrétienté ». Crûment, impitoyablement, il appelait par leurs noms les mobiles
ab iis casus ullus vel temporis adversilas removere posset. Quin imo, si expediret, pro statu et honore vestro, quem proprium nostrum slatum reputamus, milies, inde si possemus resurgere, animas et corpora poneremus. Nemo hominum repcrire poterit quod nostra Communitas aliquo tcmpore a promissionibus suis et honestate discederet. Hanc famam et gloriam, ultra omnes thesauros nobis caram, amittere non intendimus. Veritas solum est, singularissime domine noster, quod, presentientes quosdam querere dissolutionem hujus sacri Concilii vel illius translationem ad alia loca, cognoscentes ex nobis ipsis ac ex relatione multorum id resultaturum esse in detrimentum et forte scandalum totius christianitalis et contra honorem et statum vestre Sanctitatis, nulla reformatione Eeclesie facta, ac in verecundiam etdamnum (quod tamen postponimus) nostri Communis, nullo ex parte nostra existente del'ectu vel culpa, pcrsuasimus ipsis nostris reverendissimis Presidentibus, toli Concilio et prelatis quibusdam quod dignarentur hujus sacri Concilii non consentire dissolutionem vel illius translationem, sed constanter perseverare in eo consummando et perficiendo. ad laudem et reverentiam omnipotentis Dei, ad exaltationem et reformationem sacrosancte universalis Eeclesie, ad commune bonum totius christianitatis et ad honorem et statum Sanctitatis vestre, quam nullatenus credere possemus consentientem fore hujusmodi translationi vel dissolutioni Concilii, sperantes Beatitudinem vestram ad hanc vestram civitalem venturam esse, juxta appostolicas promissiones vestras, pro ipso salubrius celebrando Concilio ac melius reformanda Ecclesia sancta Dei, licet adventus Sanctitatis vestre aliqualis dilatio facta sit, forte ex aliqua necessitate vel justo impedimento. Quid igitur nisi sancte et juste fecimus? Nam querentes dissolucionem vel translacionem Concilii procul dubio contra honorem et statum vestre Beatitudinis intendebant : cum, si transferatur, necubi locorum (sit Deus testis, qui hominum renés et corda novit !)vestra Sanctitas securior quam hic modo aliquo esse posset ; dissolutio autem non facta reformatione nisi ad vestram infamiam querebatur. Nos autem quid efficacius pro statu Sanctitatis vestre quam ea que gesta sunt servare potuimus ? Quare hec omnia sub breviloquio, quantum potuimus, nota esse volumus Sanctitati vestre. Cui devotissime supplicamus quod dignemini, licet hoc superfluum esse credamus, vestras appostolicas aures non prebere iis qui vellent. aliqua forte ipsorum passione vel respectu, honori, famé, fidelitali vel devotioni nostre erga ipsam Sanctitatem vestram derogare vel detrahere quoquo modo, sed nos, vestros devotissimos filios et lîdelissimos servitores. ultra quam lingua vel calumo exprimi possit, recipere recommissos; certificantes Beatitudinem vestram quod ab ipsius fidelitate et devotione nullus posset evellere casus. Datum, etc. » {Copia lettere dei Concistoro, n° 1623.)