‹ La crise religieuse du XVe siècleChapitre 231 sur 257 · Monum. Concil.. II · texte numérisé non relu

Monum. Concil.. II

Le Pape el le Concile, 2-i

370 LA TRÊVE ENTRi: LE PAPE ET LE CONÇU, E

avait fait édicter par son neveu François (iondolmario, alors vice-camérier, des menaces terriliantes contre les concubinaires de la cour de Rome : clercs ou laï(jues, lo l'ail d'occuper un office quelconque dans la curie et Ihonnour de résider à la suite du pape les oblii^eaient à changer de mceurs ; ils n'avaient ([ue ilouze jours pour renvoyer leurs maîtresses, s'ils voulaient éviter l'excommunication, la destitution, la privation des bénéfices ^ Dans un autre ordre d'idées, les règles de la Chancellerie promulguées au début du règne cherchèrent à couper court à quelques-uns des abus qu'engendrait la collation des bénéfices". Un peu plus tard, défense fut faite aux pénitenciers de rien exiger d'indu sous peine d'excommunication et de destitution (17 novembre 1431)'^. Le pape, à cette époque, s'interdisait de concéder aux religieux des grâces expectatives, reconnaissant les abus qu'engendrait cette fâcheuse habitude''. Le concile lui-

1. [27 mars 1131] : <c Nos, Franciscus Coiidolniario, aposlolice Sedis pi-othono- Larius, D. N. Pape vicccamcrarius, do niaiidato sanctissimi in Christo patris et domini nosLri domini Eugniii, divina providentia pape IV, super hoc vive vucis articulo nobis faclo et aiiclurilate cameriaraUis otTicii. eiijus curam gcrimus de presenti, harum série litteraruin rcquirimus et monemus omnes et singulos clericos, tam cortezanos quam Romanos, ac etiam laycos qualiacumque officia Romane curie exercentes, in dicta curia moram trahenles, eisque nicliilominus et eorum cuilibet, sub exeomnuuiicationis ac eliani privacionis olficiorum et beneficiorum que obtinent pénis, quas ex nunc in ces et eorum quemlibet qui mandatis nostris liujusmodi, ymo verius apostolicis, non obtemperaverint. auctoritate et maudatu prcdictis, ferinuis in liiis scriptis, precipinms et mandamus quatinus nullus eorum de celero audeat vel présumât tenere aliquam concubinam in eorum domo vel aliéna. Quin yfno ipsi et eorum quilibet concubinas teuentes in eorum domibus vel extra, infra .xii. dierum sjjalium a die date presentium in antea ijroxime computandorum, quorum .iv. pro primo, .iv. pro secundo, et reliquos .iv. pro tertio et peremtorio termino ac monitione canonica eis et eorum cuilibet tenore presentium assignamus, omnes dimitterc et expellere teneantur; nec easdem vel alias recipcre amplius présumant ; alioquin, lapsis liujusmodi nostre monicionis terminis. ad declarationem et executionem dictarum penarum et alias contra eos et eorum quemlibet procedemus, prout nobis videbilur fore justum. Datum Rome, apud S. Petrum, sub secreti signeti cameriaratus officii... impressione. » (Arch. du Vat., Armar. XXIX, t. 16, fol. ] r».)

2. Ottenthal, D/e papsLlicljen Kaazleirerjeln von Johannes XXII bis Nicolaus V (Innsbruck, 1888, in-S"), p. 238.

Page 1