TEXTES GALLOIS ET ARMORICAINS

fOhKE COMPOSÉ EN L-HONNEUR DE SAINT KADOK , PAR RHISIART AB RHYS , DE LANCARVAN , DE 1450 A U80. (1).

, Y sant dewis syn iyedd I ddwyn i viw ddyn ci vedd ;

Mawr i ddeall an allu.

Au wxthati 'n vab wrthun vy ;

Kyrchu tan ny bu lanach

Au ddwyn ny bais yn ddyn bach ;

' Nyd oedd ar edau ^ddi Un cl tan ni welad hi.

Or yd gyrrwys yr adar

rad duw nef i'r ty *n war ;

(t) lolo manusoripts , p. 30i.

306 li^A LÉGENDE CELTIQUE.

A yna rwii dwy gynor I byoû ddydd heb un. ddor.

Mawr yw rif cbyfriûr

Mwy wyrth ef na mor na thir ;

I karw union koronog

Ae d)nnu Uwylh aidon Ilog ;

Ef a wnacth , ni fynnai ^wall , Wrth dde^rion wrihau arall ;

Yn y gerrig yn y gorwedd Âr dir glas i vordwy gwledd ;

Pan roed sopynniau redyn Ir tir gynt ar y tarw gwynn ,

Ar dda byw arwydd i bod Ar gam ni wrai gymod.

Kattwg i wàyn Uwg un llaw Au talodd dan gor Teilaw.

Nid ae o vab Dnw oi fodd , Nid oedd ddysg and a ddysgodd.

Ni chae Ryvain au chrevydd Yn Ile i Phab un well i %dd ;

Tra gwr niwyii trwy gairau main Travael ty bwnt i RyvaiJi ;

Wrth dduw bytb au nertb i bo Wrth unai^i^ a«tb yno;

I dy Grist un da i gred I doi angel au dinged.

Esgob Ue mae Yyngobaeth nef er kael anfri kaeth.

Ir oedd yr iddew maiii Au gefa yny ddigovain*;

A gwaBw ar vronn y gwr vry Ag ar hwn gwir yw bynny ;

Mab santés arglwyddes ryw , Mab sant teg, a mab sant yw.

• Kadwed venaid , synned syr, Katlwg fawr, wrthfawr verthyr!

N<» II

DIALOGUE ENTRE SAINT KÂDOK ET SON DISCIPLE KÉBI , LORS DU PASSAGE DU SAINT A L*ÎLE D^ECHNI. (1).

KEBI.

— Pa vyd a geir yn gweiJgi ?

Pa vwyd yn ymborth ini , Yn ghanoï y mor heli ?

KATVG.

Val y gwnai y prophwyd Eli Duw a ro gynghor icJiwi Ar vorodd a daieri ; Goddevwch bob caledi

(ij Myvyrian , Vol III , p. 3 et 4.

Nid ellir lies o diogl ; Trech doethineb no gwegi ; Trech Uavur no dirieidi ; Dirwest , a chred y a gweddi A orvydd ar bob cyvyngi.

Mil can haws gan Dduw roddi No chan ddyn diddim erchi.

chredir Llyvyr Generi , Yr hwn a wiria ini :

Ni chavas ddyn ei eni, Heb gael gan Dduw ei borthi.

Gwellwell Duw o*i addoli , Gwaethwaeth y diawl o*i berchi.

Nag ovnwch a ddaw ; ichvâ Vwy n'or vwyalcb yn gbelli ?

Nid ardd nid erddir iddi ,

Nid Uawenach neb no hi.

Archwn bawb i Dduw celi ,

Arglwydd yr JioU arglwyddi ,

Er lesu a'i bum weli

Ein dwyn drwy bob cyvrwystri ,

A*i gael yn ganllaw ini

Ac ni bydd raid i ueb ovni.

SENTENCES, PROVERBES & APHORISMES ATTRIBUÉS A S. KADOK. • I.— LES OBJETS DE LA HAINE DE KAOOE. (I).

Cas bethau Gatwg ' Llyma 'n hwy 'n amlwg :

Y gwr na charo

Y wlad ai maco ; Milwr Uawn dygnedd Ni chais 'dangaevedd ; Ynad annhrugar , Prydydd avlavar; Péncenedyl anghall ; Ganllaw diddeal.

Gwerin anghyvrsith Divrawd ac anraith.

Gevnogi gwydiau Attal gwybodau Gwrth ac amrysoB Rhwng cydvrodorion ; Gwr rhaith ariangar , Bardd yn ymladdgar ; Maelwr heb goedydd , Genedyl heb grevydd.

Getiad anfyddlon , - Gybydd diddigon.

(1 Myvyrisin , T. II! , p. 10.

Ty bel drigiannydd Tir heb ddiwyllyd.

Meusydd beb ydàu , Gosgordd beb drsvDaa.

Gaollovi trawsedd , Rhwyslro gwirionedd.

Amharcbu rbiaint Cynhen rbwng ceraint ; Gwlad heb ei gosgordd y, Addisg diarfordd.

Dosparth anbysbys ^ Llwybrawd annilys.

Teulu digynneddv Dadleuon goleddv.

Gynllwyn a bradau Fug yn gorseddau.

Aralth ddiymbwylt Âneglur grybwyll ; Gwr beb gehyddyd , JMeiwyr beb ryddyd.

Gyrcb yn ddigynghor Bod heb egwyddor.

Geudyst yn ghyngaws ; Barnu *n anhynaws ; Àmharchn doethion , Mawraw cybyddion ; Ghwedlau diaddysg , Gymysg trachymysg ; Gwybod heb awen , Pleidiwr anghymnien ;

Dirmigu gwirion, Gwlad heb athrawon , > Arver o veddwdod , Gwr heb gydwybod.

11^— LES OBJETS DE l'AMOUR DE.KADOK.

Dieu. (1).

Nid bod ond Daw , Nid byw oiid Duw , Nid da ood Duw , Nid doeth ood Daw , Nid gwybod ond Duw , Nid gallu' ond Daw , Nid cariad ond Duw , Nid dîgon ond Duw, ^ Nid dim ond Duw.

La Science. (2).

Nid bonedd ond gwybodaeth , Nid golud ond gwybbdaeth , Nid doethineb ond gwybodaeth , Nid urddas oud gwybodaeth , Nid aurbydedd ond gwybodaeth , , Nid nerth ond gwybodaeth , Nid hardduch ond gwybodaeth , Nid clod ond gwybodaeth ,

^l)Myvyriaii.T.lII. p. 65.

(2) Ibidem, T. III . p. 63.

Nid braint ond 'gwybodaeth , Nid cadam ond gwybodaeth, Nid gorvod ond^ gwybodaeth.

La Poésie. (1).

Nid mab llengar ond awengar

Nid cerddgar ond awengar

Nid awengar ond goleugar Nid goleugar ond gwirgair, Nid gwirgar ond <îyviawn , Nid cyviawn ond dwyvawl , Nid dwyvawl heb lawenydd.

• ill.— COSSEILS DE KAOOK À SON DISCIPLE AVON, FILS DE KENVARC'n, KOI DU NORD. (2).

Tro y clust byddar at bob drygyaitfi ; Tro dy gevyn ar bob drygwaith ; Tro y liagad cauad at bob anverth ; Tro Hh olug a'th galon at bob prydvnrth ; Tro dy law egor at bob tylodi ; Tro dy veddwl at bob haelioni ; Tro dy bwyll at gynghorau doethion ; •Tro t*h ddyhewydd ^r bob daioni ;

(l) Myvyrian . T. UI , p. 30 et 16 passim.

(2) Ibidem, T. JII , p. 58. — Pour les autres textes gallojs traduit» dans la légende do saint Kadok , voyez le même volume passim de la page i à la page 99 ; et , s'il m'est permis de me citer mdi-môme , le Poèmes des Bardes Brelws du F/c siècle, p. 26 et 24H.

Tro Hh hoU aw^n ar ymragori;.

Tro dy ddeaU i deall dy honau;

Tro Hh holi gynneddvau ar a vo dedwydd;

Tro Hh galoadid aHh nerthodd oU arDdtiw ddawydd.