‹ La papautiChapitre 145 sur 178 · p. 178i. — Doctrine · texte numérisé non relu

p. 178i. — Doctrine

571. (p. 178). — Summa Svlvestrina, Romae, 1516, verbo : Concilium.

572 (p. 17S). — Léon X étendait même l'infaillibilité des papes jusqu'aux Canones et Constùtutiones des pontifes, en particulier dans sa Bulle contre Luther. Harduin. IX. 1897 : docuissemus eum (Lutherum) luce clarius. sanctos Rom. pontifices prœdecessores nostros, quos prxter omnem modestiam iniuriose lacérât, in suis canonibus seu

constitutionibus, quas mordere nititur, nunquam errasse, quia juxta prophetam « Nec in Galaad résina, nec medicus deest » (Jerem., 8, 22). [Cette bulle Exsurge Domine (15 juin 1520) par laquelle il excommunie Luther .et condamne sa doctrine, est une manifestation ex cathedra, si jamais il en fût.]

573. (p. 179). — Ad Leonem X de divina inst. Pontiflcatus, Romae, 1521, c. 14.

574. (p. 179). — Il omit les mots décisifs : « (error est), si per Romanam ecclesiam intelligat universalem aut Concilium générale. »

575. (p. 179). — Apologia Tractatus de comparata auctoritate papœ et concilii, Rom., 1513, c. 1, f. 3 : ... (l'Eglise) serva nata est. — Signum ' autem infallibile servitutis ecclesise communitatis...

756. (p. 179). — Comment, in IVe sentent,, queest. de confirm. : certum est, quod possit errare, hseresim per suam determinalionem aut Décrétaient asserendo. » Il déclare expressément : « Evacuare intendo impossibilitatem errandi, quam alii asserunt. »

757. (p. 180). — De Conciliis M. Ugonii Synodia. La lettre du pape so trouve en tête.

578. (p. 180). — « Collapsam in prœceps ecclesiam Christi » — ils emploient le mot « ruina ».

579. (p. 180). — Caveat item (nuntius) ab ostentatione sophismatum, quibus in omnibus fere scientiis nostrœ aetatis sclwla hactenus usa est » : le nonce ne peut atteindre un résultat quelconque qu'au moyen de la «Theologia positiva ». Dœllinger, Beitraege III, 246.

580. (p. 181). — A quodarn Judseo, nescitis utrum christiano an pagano, multos in patria vestra baptizatos asseritis, et quid de his sit agendum consulitis. Hi profecto si in nomine s. trinitatis vel tantum in nomine Christi, sicut in actibus apostolorum legimus, baptizati sunt {unum quippe idemque est, ut s. exponit Ambrosius), constat eos non esse denuo baptizandos. Mansi, XV, 432, c. 104, Cf. Melch. Canus, lin. 6, c. 1, n° 7.

581 (p. 181). — Mansi, XV, 357 : et insimulare tentant, quoniam eosdem presbyteros chrismate linire baptizatorum frontes inhibemus. Id., XVI, 418 : Qui (Photius) cum intellexisset, legatos pontiftcis Romani in Bulgariam missos confirmationem ejus reprobasse, oninesque Bulgarie principes et subjectos chrismate iterum inunxisse ; tum vero velut œstro percitus œcumenicam synodum confinxit. Hefele, IV, 363, 353.

582. (p. 181). — Adversus heeres., éd. Paris, 1564, lib. 1 c, 4 f. 5\ : Omnis enim homo errare potesl in flde, etiam si papa sit... Cœlestinum papam etiam errasse circa matrimonium fidelium, quorum alter

labitur in hœresim, res est omnibus manifesta. Neque hic Cœlestini error talis fuit, qui soli negligentiœ imputari debeat, ita ut illum errasse dicamus velut privatam personam et non ut papam qui in quolibet re séria definienda consulere débet viros doctos, quoniam huiusmodi Cœlestini definitio habebatur in antiquis decretalibus, in cap. Laudabilem,lilulo de conversatione infidelium,quam ego ipse vidi et legi. Melch. Canus, loci theol., éd. Lovan, 1569, p. 363 : Cœlestinus III definivit, quod cum aller coniugum labitur in hœresim, dissolvitur matrimonium, ut patet de divortiis c. quanto. Super quo affirmai Hostiensis Cœlestini epistolam decretalem habitam olim in corpore juris. v. p. 399, la réponse de Canus à cfe sujet.

583 (p. 181). — Décret, de translatione Episcop. can. 2, 3, 4 : ...cum [can. 2) ergo fortius sit spirituelle vinculum quam carnale, dubitari non débet, quin omnipotens Deus spirituale coniugium, quod est inter episcopum et ecclesiam, suo tantum iudicio reservaverit dissolvendum, qui dissolutionem etiam carnalis conjugii, quod est inter virum et feminam suo tantum iudicio reservavit, prœcipiens, ut quos Deus coniunxit, homo non separet. Non enim humana, sed potius divina potestate, coniugium spirituale dissolvitur, cum per translationem... auctoritate Romani pontificis [quem constat esse vicarium Jesu Christi) episcopus ab ecclesia removetur. Dans les can. 3, 4, la toutepuissance du pape est déduite directement de la proposition : Quos Deus coniunxit, etc.. Cette doctrinei inaugurait un nouvel article de foi, car, pendant les siècles précédents, l'Église avait ignoré que les désistements, les translations et les dépositions d'évêques. ne dépendissent que du pape en vertu d'un droit divin.

584. (p. 181). — Dans la Décret. « qui fllii sunt legitimi », Innocent III a en tout cas proclamé le principe : Quod in majori conceditur, licitum esse videtur et in minori. Et, en fait, Melchior Canus, p. 192. tire de la Décret, de transi, episc. ©an. 3, à propos d'une décision d'Alexandre III en matière de mariage, la conséquence : Certe theologis gravissimis semper absurdum visum est, matrimonium ullum per hominem separari. Quanto gravius Innocentius III, aliorsum quidem, sed ad hune etiam loc.um opposite dixit, non hominem, sed Deum id solvere, quod Sianmus Pontifex non humana, sed divina auctoritate dissolveret... Il applique alors la proposition aux matières matrimoniales.

585. (p. 182). — Décrétai. « qui fllii sunt legitimi ». c. 13. Cf. Melch. Canus, îib. 6, c. 1, n° 5.

586. (p. 182). — Innocent III n'invoque pas le Deutéronome (23, 2), simplement dans un sens allégorique, mais comme une source de droit positive : « Rationibus igitur his inducti, régi gratiam fecimus requisiti. c usant tam ex Veteri, quam ex Novo Testamento trahentes... Sane t.im Deuteronomium lex secunda interpretelur, ex vi vocabuli cornprobatur, ut quod ibi decernitur, in N. T. debeat obser* vari...

587. (p. 182). — Cf. Melch. Garnis, lib. 6, c. 1, n* 6. — Cf. Dœllinger, AJcad. Vortraege, I, 126-130 ; Kleinere Schriften, p. 322 et s.

588. (p. 183). — Les décisions contradictoires de ces trois papes ont depuis longtemps embarrassé les théologiens, v. Melch. Canus, p. 364-403. Le cardinal Bellarmin, à propos De Constitut. Joannis XXII quse incipit : quia vir reprobus, écrivait : Iisec Constitutio non sine causa fuit omlssa ab illis, qui Constitutiones Joannis XXII receperunt in Corpus Juris... quarto quia videtur facere qusestionem de fide, utrum usus rerurn consumptibilium distingui possit a dominio : nam semper vocal hsereticum eum qui contrarium sentit. Si autern hsec quœstio ad fidem pertineat, oportebit concedere errasse in fide Nicolaum IV vel Joannem XXII. Aperte enim dicit Nicolaus et cum eo Clemens V habere Franciscanos siniplicem usum et non dominium rerum quse usu consumuntur, cuius contrarium Joannes docuit in suis Constitutionibus. Itaque exsurget aliud bellum Papale, si hxretici hœc advertant... (Lsemmer, Meletematum Rom.mantissa, p. 69 et suiv.)

589. (p. 183). — Cf. Bossuet : Defensio declarationis. Œuvres, XVIII, p. 339 sq. Liè*ge, 1768.

590. (p. 184). — Flam. Annibali de Latera, Supplem. ad Bullar. Franciscanor. Rom.. 1778, p. 52. Dœllinger, Der Weissagungsglaube, dans ses Klein. Schriften, p. 528. Reusch., Index, I, 24.

Page 1