Thomae textns
Utnmi B. Vlrgo flierit sanotifloata ante anlmationem.
Ad secundum sic proceditur.
1. Videtur quod Beata Virgo sanctificata fuerit ante animationem, quia ut dictum est art.
praec, plus gratiae est collatum Virgini matri Dei quam alicui sanctorum. Sed quibusdam videtur esse concessum quod sanctificarentur ante anim^tionem, quia, ut dicitur lerem. 1. 5 „Priusquam te formarem in utero novi te" non auteni infundittir anima ante corporis formationem; similiter etiam de loanne Baptista dicit Ambrosius super Luc. cap. 1. sup. illud.
„Et Spiritu Sancto replebitur" quod nondum inerat ei spiritus vitae, et iam inerat ei spiritus gratiae. Ergo multo magis B.
Virgo ante animationem sanctificari potuit.
2. Praeterea conveniens fuit, sicut Anselmus dicit in lib. de Conceptu virginali, cap. 18. parum a princ. „ut illa Virgo ea puritate'niteret, qua maior sub Deo nequit intelligi" unde et Cant. 4. 7. dicitur „Tota pulcra es, arnica uea, et macula non est in te." Sed maior puritasfuisset B.Virginis, si nunquam anima eius fuisset inquinata contagio origi-
Decltratio.
ntrumB. Virgo ftierlt sanota et a peooato originall munda anteaquain eius anima esset oreata et in corpus inltisa.
Videtur ita fuisse quia: 1.
Deus aliquibus sanctis hoc privilegium concessit, ut essent sancti et peccato originali mundi anteaquam eorum animae essent creatae et in corpus infusae.
Atqui Virgini Deiparae non est denegandum ullum privilegium, quod aliis a Deo est concessum.
Ergo non est Virgini Deiparae denegandum, fuisse sanctam atque peccato originali mundam anteaquam eius anima esset creata et in corpus infusa.
2. Immunitas ab originali peccato etiam virtualUer sumpto anteaquam Virginis anima crearetur et in corpus infunderetur redundat in eiusdem Virginis puritatem. Atqui quidquid in Virginis puritatem redundat, hoc est Virgini concedendum. Ergo immunitas ab originali peccato etiam virtualiter sumpto anteaquam Virginis anima crearetur et in
nalis peccati. Ergo hoc ei praestitum fuit ut anteçpmm animaretur caro eius sanctîficaretur.
3. Praeterea, sicut dictum est art. praec. non celebratur festum nîsi de aliquo sancto. Sed quidam célébrant festum Conceptionis B. Virginis. Ergo videtur quod in ipsa sua conceptione fuerit sancta; et ita qtiod ante auimationem fuerit sanctificata.
4. Praeterea, Apostolus dicit Rom. 2. 16: Si radix sancta, et rami. Radix autem filiorum sunt parentes eorum. Potuit ergo B. Virgo sanctificari etiam in suis parentibus ante animationem.
Sed contra est quod ea quae fuerunt in veteri Testamento, sunt figura novi, secundum illud 1. ad Cor. 10. 12 „Omnia in figura contingebant illis." Sed per sanctificationem tabemaculi, de quo dicitur in psal. 45, 5 „Sanctificavit tabemaculum suum altissimus" videtur significari sanctificatio matris Dei, quae
corpus infunderetur est eidem concedenda.
3. Non celebratur festum nisi de sancto. Atqui celebratur festum de Virginis conceptione.
Ergo Virginis conceptio est sancta. Atqui conceptio est primus generationis terminus fitque prius tempore quam anima creetur et in corpus infundatur.
Ergo celebratur festum de Virgine, cuius anima nondum est creata et in corpus infusa et propterea Virgo fuit ab originis peccato munda anteaquam eius anima crearetur et in corpus infunderetur.
4. E parentibus sanctis non transmittitur peccatum originale in fetum inanimatum. Atqui Virginis parentes sanctitatepraediti fuere. Ergo etiam ab eisdem potuit non transmitti peccatum originale in fetum inanimatum. Ergo potuit fétus carere originali peccato anteaquam Virginis anima crearetur et in corpus infunderetur.
Sed contra, simili ratione loquendum est deSalomonis tçmplo ac de Virgine. Atqui Salomonis templum nequivit sanctitate omari ahteaqtmm esset.
Ergo Virgo Deipara nequivit sanctitate omari atque ideo a peccato originali eius anima im* munis esse, anteaquam corpus fuisset perfectum et anima crea- 8*
tabernaculum Dei dicitur, secundum illud Ps. 18. 6 „In sole posuit tabernaculum suum"^ de tabemaculo autem dicitur Exod.
ult 31 „Postquam cuncta perfecta sunt, operuit nubes tabernaculum testimonii , et gloria Domini implevit illud." Ergo etiam B. Yirgo non fuit sanctificata, nisi postquam cuncta eius perfecta sunt, scilicet et corpus et anima.
Respondeo dicendum quod sanctificatio B. Virginis non potest intelligi ante eius animationem duplici ratione; primo quidem, quia sanctificatio, de qua loquimur, non est nisi emundatio apeccatooriginali: sanctitasenim est perfecta munditia, utDionysius dicit in 12. cap. de divinis
retur et in idem corpus infonderetur. *)
Respondeo dicendum Virgi* nem Deiparam non fuisse sanctam et a peccato originali mondam , anteaquam eius anima crearetur et in corpus infimderetur.
Et re quidem vera sanctitas, de qua hic est sermo, est a peccato originali munditia. Porro
*) EEaec fantummodo est condusio secundum articuli scopnm inferenda. Nom Inde âuit etiam iUatio: ergo Virginis anima fuit sanctitate praedita et ideo originis culpa libéra posi animatiimem?
de bac illatione infra erit agendnm.
Scite autem Salmeron T. XUI Lib JI in Epist. B. Pauli ad Romanos Disp. L. ait „Dlud yero quod ex mjstico sensu a libro Exodi affèrunt, quod operuit nubes tabernaculum testimonii, et gloria Domini implevit iUud poêtquam omnia perfecta sunt, ut prius fîierit Yirgo, quam nube Spiritus Sancti sanctificantis operta, parum solidum Tidetur. Quia . . . nihil probibet prius esse quam sanctiâcatum esse, sed prius natura nom fewt-
Nom. parum a princ. Culpa autem non potest emundari nisi per gratiam, cuius subiectum est sola creatura rationalis. Et ideo ante infasionem animae rationalis B. Virgo sanctificata non fait Secundo , quia cum . sola creatura rationalis sit sosceptiva culpae, ante infîisionem animae rationalis proies concepta non est culpae obnoxia. Et sic quocumque modo ant€ animationem B» Virgo sanctificata fuisset, numquam incurrisset macnlam originalis culpae, et ita non indigoisset redemptione et salute, quae est per Christum, de quo dicitur Matth. 1.21 „Ipse salvum faciet populum suum a peccatis eorum." Hoc autem inconveniens est, quod Christus non sit Salvator omnium homiuum, ut dicitur 1. ad Timoth. 4. Unde relinquitur quod sanctificatio B.
Virgiuis fuerit post eius animationem.
peccatum originale potest ac débet considerari duplici ratione (n. 15) 1. formalUer seu in subiecto proprio, quod est anima rationalis: 2. virtualiter, nempe ut in causa instrumentali, quod est semen conceptum aut inanimis fétus. Quibus definitis, inquam;
a) non potuitVirgo, anteaquam eius anima crearetur et in corpus infunderetur, dici formaliter sancta et detersa a peccato originali proprie et formaliter sumpto, quia sanctitatis formaliter sumptae nequit esse subiectum conceptum semen aut fétus inanimis, et quia huic nunquam inesse potuit originale peccatum proprie et formaliter sumptum.
b) Nec etiam potuit Virgo, anteaquam eius anima crearetur et in corpus infunderetur, dici sancta et munda a peccato originali virttmliter sumpto, idque propter duas rationes.
Prima ratio haec est. Gratia est expultrix peccati (n. 14) ut lux tenebrarum. Ergo ad arcendum peccatum originale a fétu inanimi, in quo virttmliter continebatur (n. 15) gratia opus erat. At enim dicere nequimus semen in conceptione fétus aut ipsum fetum inanimem gratia informari „cuius subiectum est sola creatura rationalis.**
Secunda ratio haec est. Si ante creationem animae sancta et ab originis culpa munda ex-
titisset Virgo in semine concepto aut in inanimi fétu, qui personae existentiam praecessU^ in eodem semine aut fétu locum non habuisset peccatum originifi virtualUer siunptum, atque ideo nec reale debitum (n. 25) contrahendi originale peccatum proprie et formaliter sumptum in primo instanti, quo anima eius fuit creata et in corpus infusa.
At eniro/remoto debito realinulla ab onginali peccato redemptio, re quidem vera, adfuisset. Ergo nequaquam est dicenda fuisse Virgo sancta et ab originali peccato munda, anteaquam eius anima crearetur et in corpus infunderetur.
Cum autem Virgo Deipara non fuerit sancta ante creationem animae, dicenda est ea sancta fuisse in primo creationis instanti (Sect IL). Porro cum soleat theologice distingui prioritas temporis a naturae prioritate, si de prima sit sermo nequit affirmari, Virginem fuisse sanctificatam post animationem seu postquam eius anima fuerit creata et in corpus infusa. At enim, cum gratia praesupponat naturam tanquam proprium subiectum cumque anima creetur ut corporis forma („actus proprius fit in potentia propria. Cum ergo anima sit proprius actus corporis, anima producta est in corpore," I. 90. 4.) consequitur, naturae prioritate solummodo
Ad primuiD ergo dicendum quod Dominus dicit, ante formationem in utero se leremiam novisse, notitia scilicet praedestinationis ; sed sanctificasse dicit eum non ante formationem, sed antequam exiret de ventre. Quod autem Ambrosius dicit, quod loanni Baptistae nondum inerat spiritus vitae, cum iam haberet spiritum gratiae, non est intelligendum secundum quod spiritus vitae dicitur anima vivificans, sed secundum quod spiritus vitae dicitur &er exterius respiratus.
Yel potest dici quod nondum inerat ei spiritus vitae, idest anima, quantum ad manifestas et complétas operationes ipsius.
Ad secundum dicendum quod si nunquam anima Virginis fuisset contagio originalis peccati inquinata, hoc derogaret dignitati Christi, secundum quam est universalis omnium Salvator. Et ideo sub Christo, qui salvari non indiguit, tanquam universalis
inspecta, posse Virginem post*) animationem appellari sanctam (Sect. IV).
Ad 1. nego maiorem, concedo minorem, et idcirco consequens nego. Nemini enim concessa est gratia sanctificans anteaquam eius anima crearetur et in corpus infunderetur.
Ad 2. distinguo maiorem ; redundat extrinsecus concedo, intrinsecus nego. Et re quidem vera ex peccato originali virtualiter contento in fétu inanimi nuUa veri nominis labes in Virginis animam redundavit, si dicamus (prouti sumus professi in
*) Non sine iure illud — post — Aquinatis ita interpretor. Ita enim sibimetipsi cohaeret Aquinas.
Quid quod et eximius Doctor Suaresius (De pecc. Ang. Disp. IX.^ Seet IV.) duplicem hanc priori tatera distingiiit, atque a sanctificatione Angelorura et Adami exemplo ducto illustrât confirmatque.
salvatoi", maxima fait B. Virginis puritas. Nam Christus nuUo modo contraxit originale peccatum, sed in ipsa sui conceptione fait sanctas, secundam illad Luc.
1. 35 „Quod ex te nascetur sanctam, vocabitur Filias Dei.** Sed B. Virgo contraxit quidem originale peccatum, sed ab eo fait mandata, anteqaam ex atero nasceretar. Et hoc signatar lob.
3. 9, abi de nocte origiaalis peccati dicitar „Expectet lacem (id est, Christam), et non videat, quia nihil inqainatam incarrit in illam** at dicitar Sap, 7. 25 „nec ortam sargentis aarorae" id est, B. Virginis, qaae in sao orta a peccato originali fuit immunis.
Sect. n.) eamdem fuisse sanctam et mundam creatam et in corpus infusam. Distinguo etiam minorem: quidquid in Virginis puritatem intrinsecus redundat, concedo minorem, quidquid in eiusdem puritatem extrinsecos redundat, nego minorem. Ëtenim si nullo modo fuisset Virgo peccato originali subiecta, scilicet nec prouti consideratur propria person^itate gaudens nec prouti considerari potest in parentibus aut in fétu inanimato (n. 15) non indiguisset redemptione, quod derogat dignitati Christi.
Et ideo sub Christo qui salvari non indiguit maxima fuit Beatae Virginis puritas. Quam ob rem Christus nullo modo fuit subiectus originali peccato nec proprie et formaliter nec virtualiter sumpto, Virgo autem fuit obnoxia peccato originali virtualiter sumpto in parentibus et in fétu inanimato non autem fuit obnoxia peccato originali proprie et formaliter sumpto prouti consideratur propria personalitate gaudens (Sect II.) et eiîis caro fuit sancta accessu animae rationalis, quae fuit in sanctitate creata et in corpus infusa. Nam „in partibus hominis (III. Dist III. 1. 1. qu. 2) est talis ordo, quod anima est Deo propinquior quam corpus.
Sed virtus alicuius agentis prius pervenit ad ea quae sunt sibi propinquiora et per eaadmagis
Ad tertium dicendum quod licet Roroana Ecclesia conceptionem B. Virginis non celebret, tolérât tameu consuetudinem aliquarum Ecclesiarum illud festum celebrantium. Unde talis celebritas non est totaliter reprobanda. Nec tamen per hoc quod festum conceptionis celebratur, datur intelljgi quod in sua conceptione fuerit sancta ; sed quia quo tempore sanctificata fuerit ignoratur, eelebratur festum sanctificationis eius potius quam conceptionis in die conceptionis ipsius.
distantia. Ergo gratia a Deo venit ad corpus per animam:
ergo antequam animaretur sanctificari non potuit** quamvis potuerit atque adeo sanctificata fuerit in primo animationis instanti.
Ad 3. Concedo maiorem.
Distinguo minorem, ab Ecclesia Romaua nego minorem^ ab aliis concedo: nihilominus ^Romana Ecclesia tolérât consuetudinem aliquarum ecclesiarum illud festum celebrantium." Distinguo consequens, est sancta conceptio personae, quae est ultimus terminus ad qtùem in humana generatione, concedo; est sancta conceptio fétus inanimati, qui est primus terminus a quo in eadem generatione, nego: fétus enim inanimatus sanctificante gratia ornari minime potest.
Nego autem alterum consequens:
eelebratur enim festum conceptionis personae seu animationis, in qua anima Virginis fuit sancta creata et in corptis inft4sa*). Celebratur àutem personae conceptio eo die, quofacta est fétus inanimati conceptio, quia diem, quo anima creatur et in corpus infunditur, certa sèientia scire haud possumus.
Quod si dicitur celebrari dies festus sanctificationis , huic voci
*) Cf. Alexand. Vil, Pium P. IX. loc.
cit. Sect. I, Benedict. XIV de festis c. 15/
Ad quartum dicendum quod duplex est sanctificatio : una quidein totius naturae, in quantum
ea significatio est eoncedenda, quae componitur cum maxima puritate B. Virginis et immunitate a peccato originali proprie formaliterque sumpto (Sect II).
Itleo ea vox non désignât purgationem ab impuritate culpae praeexistentis; sed cum de Virgine loquimur adhibetur eo sensu que adhibetur dum de angelis est sermo. Eatenus tantum dici potest Virgo sanctifi' cata quatenus non fuit essentior liter sancta, sed gratia accessit naturae, ut proprio subiecto, primo instanti quo eius anima existere coepta est (Sect IV.) Âd 4. Distinguo maiorem, ai generatio accidat praeter ordinem naturae, transeat maior : *)
*) En Aquinatis sententîa hac de re (I. II. 81. 4. et 6) «Peccatum originale a primo parente traducitnr in posteros, in quantum moyentur ab ipso per generationem , sicut membra moyentur ab anima ad peccatum actuale. Non autem est motio ad generationem nisi per virtutem actiyam in generatione.
Unde illi soli peccatum originale coutrahunt, qui ab Adam descendant per yirtutem actiyam in generatione origin aliter ab Adam derivatam, quod est secundum ««mtnalent ratiottem ab eo descendere ; nam ratio seminalis nihil aliud est quam vis activa in generatione.
Si autem aliquis formaretur virtute divina ex came humana, manifestum est quod vis activa non derivaretur ab Adam. Unde non contraheret peccatum originale ; sicut nec actus manus pertineret ad
sciUcet tota natura humana ab omni corruptione culpae et'poenae liberatur, et haec erit in resurrectione. Alla vero est sanctificatio personalis, quae non transit in prolem carnaliter genitam, quia talis sanctificatio non respicit carnem, sed mentem. Et ideo, etsi parentes B.
Virginis fuerint mundati a peccato originali, nihilominus B.
Virgo peccatum originale contraxit, cum fiierit concepta secundum carnis concupiscentiam*) ex commixtione maris et femiuae. Dicit enim Augustinus in lib. 1. de Nuptiis et Concupiscentia cap. 12. cire, princ. „0mnem quae de concubitu nascitur, carnem esse peccati."
*) Motio, quae ab unius patris anima progreditur non est permiscenda cum actuali concupiscentia utriusque parentis, quae libido ab Aquinate nuncupatur et ad transmissionem originalis peccati non est absolut e necessaria. „Libido nominat inordinatam concupiscentiam actualem . . Labido actualis non est causa quod transmittatur originale peccatum,sed signum causae.Unde si miraculose fieret ut actualis libido totaliter removeretur coitumanente, tamen nihilominus proies traheret peccatum originale. Unde Augustinus cum dixit quod libido transmittit peccatum, posuit signum pro
siitaôatsecundumordinem naturae ex mari etfeminautadsit motio ab anima patris derivata, prouti in praesenti quaestione factum fuisse est dicendum, nego maiorem. Distinguo minorera, fuere sancti sanctitate personali concedo, sanctitate quae in sanctificationem omnimodam ipsius naturae redundat nego. Nego autem consequens utrumque.
peccatum humanum, si manus non moveretur a voluntate hominis sed ab aliquo extrinseco movente . . .
Manifestum est autem secundum doctrinam pliilosophorum,quodprini cipium activum in generatione est a pâtre, materiam autem mater ministrat. Unde peccatum originale non contrahitur a matre sed a pâtre. Et secundum hoc si, Adam non peccante, Eva peccasset, filii originale peccatum non contraherent; e converso autem esset, si Adam peccasset et Eva non. „Secundum hanc doctrinam ait (Contra Gen. IV. 52) ,iLicet Christus a primo parente secundum carnem descendent, non tamen inquinationem originalis peccati (se. nec virtualiter accepti) incurrit: quia materiam humani corporis solum a [primo parente suscepit; virtus autem formativa corporis eius non fuit a primo parente derivata sed fuit virtus Spiritus Sancti: unde naturam humanam non ab Adam accepit sicut ab agente, licet eam de Adam susceperit sicut de materiali principio.**
studui , atque eius
signato.** (DeMaloqu.4.art.6.adl6.)
Hactenus Aquinatis personam gerere
doctrinae eam apponere declarationem, quae sancti Doctoris prin-
cipiis tum philosophicis tum theologicis cohaeret. Quam si se-
quaris, nullo negotio eorura difficultates enodabis, qui existimant
Âquinatem hoc articulo doctrinam de Virgine Deipara talem protulisse quae directe catholicae doctrinae nostris temporibus pontificio oraculo definitae opponatur.
Sectio VIL
DifflciQtati ex Commentario in Sent L. IIL Dist. II petitae occnrritur.
28. Una superest eaque gravissima difficultas ex Commentario in m. Sententiarum librum petita. Et ne eni videar rethorum artificiis delectari, integrum Aquinatis testimonium oculis lectoris subiicio. ^Âd secundam quaestionem dicendum, quod sanctifieatio Beatae Virginis non poiuit esse deeenter ante infusionem animae, quia gratiae capax nondum erat: sed nec etiam in ipso instanii infusionis ut scilicet per gratiam tune sibi infusam consei^varetur ne culpam originalem incurreret. Ghristus enim hoc singulariter in humano génère habet , ut redemptione non egeat, quia caput nostrum est, sed omnibus convenit redirai per ipsum: Hoc autem esse non posset, si alia anima inveniretur quae nunquam originali macula ûiisset infecta, et ideo nec Beatae Virgini nec alicui praeter Chiistum hoc concessum est."
Equidem sentio difficultatis vim eaque premor sed non opprimer. Neminem latet verborum sententiarumque interpretationem a mente scribentis, a principiis quibus disserendo nititur, a scopo tractationis, a contextu esse potissimum desumendam, neque sine certissima evidentissimaque ratione alicui eximio omnique exceptione maiori Doctori, cuius doctrinam sapientiamquae Romani Pontifices non solum summis laudibus extulerunt sed omnibus Universitatibus sequendamproposuere, ea esse adscribenda, quae secum ipsum pugnantem, principiorum quae pro ratis atque inconcussis saepe saepius habuit, oblitum, nutantem et logicainim legum insdum déclarent Quis mihi, quaeso, id recuset? si superis placet, nemo.
29. lam vero his verbis , in quibus difficultatis acies consistit «Sanctifieatio Beatae Virginis non potuit esse deeenter ante
infosionem animae, quia gratiae cajmx noodum erat: sed nec etiam in ipso instanti infusionis ut scilicet per gratiimi tune sibi infusam coDservaretur, ne culpam originalem incurreret: ^duplex interpretatio subiici potest.
Prima est: sanctificatio Beatae Virginis non potuit esse decenter ante infusionem animae, quia Virgo, prouti existebat in semine concepto aut fétu inanimi, gratiae capax nondum erat;' sed nec etiam ita in ipso infusionis instanti, ut persona Virginis esset omnino immunis a culpa originis formaliter accepta.
AUera interpretatio haec est: sanctificatio Beatae Virginis non potuit esse decenter ante infusionem animae, quia Virgo prouti existebat in semine concepto aut fétu inanimi gratiae capax nondum erat, sed nec etiam ita in ipso infusionis instanti ut per gratiam tanc sibi infusam aut intuitu huius gratiae eadem Virgo ante cmimationem in semine concepto et in fétu inanimi non fuisset obnoxia culpae originis virtuaiiter acceptae. En tibi allati testimonii interpretatio duplex.
30. Porro si banc sententiam „nec etiam sanctificatio potuit esse decenter in ipso instanti infusionis ut scilicet per gratiam tune sibi infusam conservaretur ne culpam originalem incurreret" a contextu divulsam, a quaestionis scopo et a principiis quibus Aquinatis doctiîna nititur independentem assumimus, do manus victas, et quamquam primam interpretationem certissimam haud nuncupem, probabiliorem secunda esse fateor atque huic procul dubio anteferendam. Veinim enim vero non est haec aequi iudicii ferendi ratio.
31. Is enim est Aquinas qui hoc eodem commentario (I. Dist. 44. 3. 3) conceptis verbis affirmât „Talis fuit puritas Beatae Virginis, quae a peccato originali et actuali immunis fiiit."^ Ergo si primam amplectimur interpretationem secum ipsum pugnantem non tacitis condusionibus sed prolatis perspicuisque enunciationibus inducimus. Sed enim officie tenemur ab huiusmodi sententiarum pugna Aquinatem vindicandi, si quae suppetat ratio.
Quae tibi in promptu est si alteram testimonii interpretationem adhibeas secundum quam Sanctus Doctor non inficiatur Virginis personam a peccato originali immunem fuisse , sed inficiatur propter hanc persanae immunitatem, Virginem (prouti in semine concepto virtuaiiter contenta consideratur) a peccato originali virtuaiiter sumpto extitisse immunem; semper enim Aquinas huic
doctrinae finniter adhaesit qua Virgo ante animationem originis peccato obnoxia esse dicitur.
32. Si quae etiam dubietas irrepat in verbis quibus aliqua thesis probatur aut quaestio dirimitur, bonus sane interpres est quaestionis scopus et thesis indoles. Porro quae est, quaeso, quaestio Aquinati dirimenda, quae thesis est probanda? Ancipites hac in re minime esse possumus. Quaestio dirimenda haec est: tUrum Beata Virgo fuerit sancHficata ante animationem. Thesis autem est: Beatam Virgineni non fuisse sanctificatam ante anpmationem. Quam dirimendam quaestionem ac thesim probandam sibi etiam proponit III. Parte Summae theol. qu. 27. art. 2. Quod si prima interpretatione textus partem, de qua viget controversia, explices, huiuscemodi pars a contextu divulsa apparet nec in eum finem a Sancto Doctore adhibita ut quaestionem sibi propositam dirimat probetque thesim.
Fac ut eamdem partem alteri interpretationi subiicias, statim apparet eius nexus cum quaestione ac thesi. Ostensurus enim Aquinas Virginem non fuisse sanctificatam ante animationem, hanc reddit rationem: quia fétus inanimis gratiae sanctificantis capax minime est. Verum aliquis ei ita oceurrere potuisset Profecto opus est gratia sanctificante ad expellendum aut ad impedienduin quominus locum habeat peccatum originale formaliter sumptum, quemadmodum (1. cit. Sect. TV) ad pelleudas tenebras aut impediendum quominus alicubi sint, necessaria est lux. Sed est ne etiam necessaria eadem gratia alicui subiecto inhaerens ut ab hoc eodem pellatur vel impediatur quominus sit peccatum origiginale mrtualiter sumptum? Nonne eo ipso quod persona in primo animationis instanti dicitur exempta ab originali peccato formaliter sumpto ope sanctificantis gratiae, huius sanctificationis intuita est dicenda etiam in fétu inanimi praeservata ab originali peccato virtualiter sumpto? Huic instantiae, quam non potuit non praesentire Angelicus Doctor satisfacit inquiens, non potuisse Virginem in primo instanti quo eius anima creata fuit et in corpus mfiisa ita sanctificari td propter huiusmodi sanctificationem conservât» fuerit immunis a peccato originali virtualiter sumpto ante animationem. Non itaque cordi est Aquinati in praesentis quaestionis solutione ac thesis demonstratione definire utrum Beatae Virginis persona fuerit immunis nec ne a peccato originali formaliter sumpto, sed cordi omnino est ostendere non potuisse Ua îmmunem
esse Virginis personam in primo instanti quo extitit, a peccato original!, ut inferretur immunitas ante animationem, quam immunitatem non fuisse bac thesi demonstrare solummodo studet. Haec perbelle invicem cohaerent, quapropter, prima interpretatione posthabita, alteram amplectimur.
33. Sed quod caput est contextus ipse primam interpretationem falsam esse ostendit, alteram veram. Reapse in quera finem haec profert Aquinas „Christus enim hoc singulariter in humano génère habet, ut redemptione non egeat, quia caput nostrum est . . . ?** procul dubio ut id, quod antecedentibus verbis enunciatione protulerat, demonstratione firmaret. Sed secundum primam interpretationem quid antecedentibus verbis protulit? Virginis personam non fuisse immunem a peccato originali formaliter sumpto. Porro banc propositionem demonstratio illis verbis
„Christus enim etc "" allata nec per se nec secundum Aqumatis
principia vel minimnm firmat. Per se, inquam; Virgo enim (ut fert apostolica definitio) redempta est simulque eius persona ab originali peccato omnino immunis. Dico etiam secundum Aquinatis prificipia, ipse enim nos edocel (Sect. V.) aliquem redimi posse vere vel a malo contracto vel a debito idem malum contrabendi: debitum etiam reale contrahendi originale peccatum secundum sanctum Doctorem habetur eo ipso, quod semen conceptum peccato originali vwtualUer sumpto subiicitur. Ergo, secundum eiusdem principia, pessima est conclusio huius enthymematis; Virgo redempta est: ergo eius persona in primo instanti quo anima rationalis fuit creata et corporis infusa, fuit originis culpae obnoxia. Quamobrem reiiciamus ut praeposterani, verborum, quae demonstrationem y,Christus enim . . . ." antecedunt, primam interpetationem , qua posita, Aquinas logicarum legum prorsus inscius esse conviucitm*.
Verum si alteram interpretationem adhibemus, egregie singula connectuntur , atque optima est conclusio (secundum Aquinatis doctrinam) huius enthymematis : Virgo redempta est: ergo vi sanctificationis, qua in primo instanti quo anima fuit creata et in corpus infusa, Virginis persona perhibetur fuisse praedita (Sect. IL), nequivit conservari immunis ab originali peccato virtualiter sumpto ante animationem. * Si enim id amplectamur reali debito contrahendi originale peccatum formaliter sumptum secundum Aquinatis sententiam non subiacuisset Virgo et propterea redemptione .minime eguisset. (Sect. V.)
34. Age vero rimemur etiam paulisper verborum significationem quibus utitur Aquinas in praesenti quaestiimcula cum id matri denegat, quod filii proprium esse asseverat. Et ne longius quam par est excurrat oratio nonnulla tantum subiiciam. Chiîsti proprium esse aflirmat Aquinas nunquam originis culpae ftdsse subiectum atque idcirco nec formaliter née virtualiter sumptae nec eidem nec proprie debito eam contrahendi. Quam ob rem inficiatur posse reperiri aliquam personam, quae nunquam fuerit eidem culpae obnoxia, ideoque omnem aliquando subiectam fuisse. Ex hoc vocabulo — nunqimm — inferre ne iure meritoque poteris Aquinatem subiecisse Virginem originali peccato in primo instant! quo anima rationalis creatur et in corpus infunditur? haudquaquaml satis enim est, secundum Angelicum Doctorem, ut a^î^uancZo, nempe in semine concepto ante animationem fuerit virtualiter subiecta.
Quid quod parallelismi lex id esse prorsus ex mente Doctoris Angelici persuadet. Et re quidem vera in quaestione XXVII. art. 2. III. Summae, in quo articule eamdem quaestionem omnino discutit, iisdem pêne verbis, iisdem prorsus argumentis utitur. Yerum hoc in loco ex oeconomia redemptionis infert non potuisse nunqîMm Virginem originaU peccato obnoxiam fuisse, atque ideo cmte animationem eidem subiacuisse, non quidem formaliter sumpto (Sect. U.) sed virtualiter. j^Quocumque modo ante animationem Beata Virgo sanctificata fuisset, nun^mm incurrisset maculam originalis culpae, et ita non indiguisset redemptione et sainte quae est per Christum.^ Ex quibus verbis tanquam perspicuis sane praemissis inferre possumus: ergo si aliquo modo ante animationem Beata Virgo incurrit originis culpam (virtualem scilicet in fétu inanimi) indiguit rédemptions et sainte quae est per Christum. Quapropter in hoc etiam commentarii loco ad tempus a/nte antmaHonetn est référendum vocabulum nunquam, quod nullo prorsus iure et contra Aqninatis mentem referretur ad primum animationis instans.
35 Silentio praeterire haud possum Aquinatis studium, quo dum thesim probat (heic in Commentario Sententiarum IIL Dist m. 1. 1. 2, et Sum. Th. UI. XXVII. 2.) «Virginem ante animationem subiacuisse originali peccato'' movetur ad persuadendum omnibus maximam esse infra Christum Virgini puritatem tribuendam, ideoque (quod finit ex positaé quaestionis itatu) excepta subiectione originali peccato virtualiter sumpto anfe animationem,
omnimodam immunitatem a culpa eidem Virgini esse concedendam. Loco citato Summae ait „/Sï nunqtiam (scilicet nec ante animationem ut exigit quaestio proposita) anima Virginis fuisset contagio originalis peccati inquinata, hoc derogaret dignitati Christi secundum quam est imiversalis omnium Salvator. Et ideo sub Christo maxima fuit Beatae Virginis puritas." Huius Gommentarii textu ad 3. „haec puritas soli Homini Deo debebatur, ut ipse quasi unicus Redemptor humani generis natta peccati sèrvitute teneretur (id aequivalet vocabulo nunquam paulo adhibito); cui competebat, omnes a peccato redimere, unde non hanc puritatem, sed sub hac maocimam Virgo mater eius habere débuit.'^ Atqui omnino falsa redderetur Aquinatis sententia, si vera prima textus, de quo viget controversia, interpretatio esset : nuiocima enim Virginis puritas dici nequit, si praeter quam quod originali peccato in concepto semine dicatur obnoxia et ideo redemptionis indiga, dicatur etiam originali peccato in primo instanti, quo eius anima fuit creata et in corpus infusa, subiecta,*) Ergo ex verborum et immediato et mediato contextu satis apparet primam interpretationem esse reiiciendam, alteram amplectendam.
36. At, inquies, allato textu Gommentarii Aquinas vult animam esse culpae subiectam , porro anima non existit ante animationem : ergo loquitur de primo animationis instanti. Quamquam ex hactenus prolatis riteque discussis rationibus hoc ultimum plane videatur vanum adversantium effugium, nihilominus, si quae latitat, difficultatis speciem dissolvam. Ea igitur mens est Aquinati ut affirmet omnem animam (praeter Christi animam) aUquando esse obnoxiam peccato originali vel quatenus anima consideratur existens in proprio corpore, vel quatenus consideratur in Adamo,
*) Cardinalis Cnietanus re quidem vera fatetur, hac una admissa doctrina, sententiam Aquinatis dicentis ^sub Christo maxima fuit B. Virginis puritas** esse veram. Ita ille (in III. 27. 2) „Si tenetur Beatam Yirginem non ex vi conceptianié,, sed ex gratia singularissima in ipso instanti infusionis animae, infusam illi animam praeservatam ab origînaU peccato, quod tune incurrisset nisi illa gratia affuisset, specialis modus redimendi ac salvandi a peccato originali, Christo attribuitur respectu suae Matris. Sic enim ipsa Beata Yirgo indiguit redimi et salyari a peccato pjer Christum, quoniam ipsa tune incurrisset peccatum, nisi manus gratij,e praeveniens non tempore sed natura affuisset. Et ita pu* ritas eius fuit maxima sub Christo j qui nullo modo indiguit redimi,
qui ex vi suae conceptUmis fuit sanctus.**
dO
immediatis parentibus et concepto semine ex quo individua natnra oritur. Quamquam enim animae rationales a Deo creentor, vel, ut inquit schola, ex nihilo sui et subiecti efficiantur, nihilominas in Scripturis sanctis dicuntur a parentibus generari atque ideo etiam in parentibus et concepto semine praeexistentes. Non quidem in parentibus aut concepto semine praeexistunt fortncUiter, aut ita vwtualiter quemadmodum corpus praeexistere est dicendum, sed quia e^^ conslabilito divinae Providentiae ordine generatio humana terminatur (ut verbo Aquinatis hac de re utar) ad animam a Deo creandam veluti ad propriam et naturalem generati formam. Quae est etiam explicita scholae sententia (I. IL 83. 1. ad 3) ^^ Anima huius hominis non fuit secundum seminalem rationem in Adam peccante sicuti in principio effectivo, sed sicuti in principio dispositivo (ergo aliquo modo fuit in eodem) ; eo quod semen corporale, quod ex Adam traducitur, sua virtute non eflScit animam rationalem sed ad eam disponit/ Quam ob rem hanc comparationem instituit Aquinas: ita peccatum originale continetur in concepto semine ut in eodem continetur humana natura, quae est huiusmodi ob animam rationalem a Deo creatam (loc. cit. Sect lU). Ergo cum saepe saepius Aquinas affirmet peccatum originale contineri in parentibus aut concepto semine , minime est improbanda nostra haec interpretatio (quae doctnnam pluribus rationibus comprobatam sequitur) qua dicimus Aquinatem docere animam Virginis in parentibus et concepto semine subiectam fiiisse originali peccato virtuaiiter sumpto, non autem in propria existentia eidem formaliier sumpto subiacuisse.
37. Ut autem ob oculos pateat germana Aquinatis sententia expedit ea quae habentur L. III. Dist. III. qu. I. art 1 quaestiuncula 2a exhibere adiecta perbrevi declaratione.
Ad secundam quaestionem dicendum, quod sanctificatio Beatae Virginis non potuit esse decenter ante infusionem animae, quia gratiae capax nondum erat: sed nec etiam in ipso instanti infiisionis ut scUicet per gratiam tune sibi infusam conservaretur ne culpam originalem incurreret. Christus enim hoc
Ad secundam quaestionem, qua quaerebatur num B. Virgo potuerit sanctificari ante animationem dicendum, sanctificationem B. V. non potuisse decenter esse ante infusionem animae, quia gratiae capax nondum erat: sed nec etiam ita in ipso instanti infusionis, ut per gratiam hoc instanti sibi infiisam
SI
singulariter in humano génère habet, ut redemptione non egeat, quia caput nostrum est, sed omnibus convenit redimi per ipsum :
boc autem esse non posset , si alla anima inveniretur quae nunquant originali macula fuisset infecta et ideo nec Beatae Virgini nec alicui praeter Christum boc concessum est. . . .
Haec puritas soli bomini Deo debebatur, ut ipse quasi unicus Redemptor bumani generis nulla peccati servitute teneretur, cui competebat omnes a peccato redimere: unde non banc puritatem, sed sub bac maocmam Yirgo Mater eius babere debuit.
aut buius gratiae intuitu in prima inanimati fétus conceptione conservaretur ne culpam originalem virtualiter sumptam incurreret. Unus enim Christus redemptione non eget. Si autem alia anima inveniretur quae, prouti in se consideratur, non esset originali peccato formaliter sumpto obnoxia, nec esset eidem virtualiter sumpto subiecta prouti consideratur in concepto semine et inanimato fétu existens (n. 15) huiusmodi anima, debito reali peccati contrahendi minime obligata, redemptione non egeret (Sect.V).
Id igitur nemini praeter Cbristum concessum est Infra autem banc puritatem maxima est Virgini Matri puritas tribuenda, qua scilicet eius persona a peccato (n. 7. 8. 9) dicitur omnino immunis et eius anima âb initio suae existentiae a macula peccati originalis formaliter accepti omnino praeservata.
Hac ratione reor Aquinatis sententias invicem iUustrari atque illum locum, qui summa perspicuitate gaudet (I. Dist. 44. 3.) de quo nulla prudens dubitatio oriri potest, facem praebere interpretationi eorum de quibus disceptatio habetur. Haec enim est rectae interpretationis régula, quam bisce verbis tradidit Salmeron (Com. Prolog. IX can. 32) „Locum per alios locos, qui eadem nomina vel veifba continent vel eumdem sensum tradere videntur, interpretemur. Siquidem is locus, qui apertius eamdem rem tractât serviet ei, qui obscurior est et quasi illius erit commentarîus. Ad boc praestandum bortatur Augustinus (II De doct. chiîs. c. 9) in hune modum — ad obscuriores locutiones illustrandas de manifestioribus sumantur exempla, et quaedam certarum sententiarum testimonia dubitationem de incertis auferant. — EtOrigenes (Hom. 24inNum.)
sa
— Facilius in Scripturis, quod quaeritur, agnoscitur, si ex pluribus locis, quae de eadem re rescripta sunt proferantur."
38. Missa facio cetera quae ad diffîcultatis propositae solutionem conferre posse videntur. Quae protuli abunde sufiBciunt. Itaque qui contendere mavult allato Commentarii in Sent lib. III. textu Aquinatem professum fuisse doctrinam Virginis Dei Matris privilegio inimicam, interpretationem eiusdem textus a nobis prolatam ac defensam ostendere absurdam débet aut saltem omni probabilitate destitutam atque ea argumenta dissolvere, quibus in disserendo usi sumus. lus enim hoc nobis est Nemiui enim fas est erroneae doctrinae incusare Aquinatem EcclesiaeRomanae Doctorem praeclaiissimum nisi prius omni probandi Ti destituta esse ostendat quae ab lis proferuntur, qui cius causam defendendam suscipiunt.
39. Et haec hactenus dicta satis esse videntur ad doctrinam de Immaculata Virgine Deipara, quam Angelicus Doctor est professus defensionem suscipiendam. Praepositis enim illis locutionibus ex quibus luculenter patet Aquinatem stetisse pro Immaculatae Virginis privilegio, ostendimus eos Angelici Doctoris textus, qui soient aflferri ut oppositae sententiae fuisse convincatur, ad hoc iudicium ferendum prorsus esse ineptos. Hoc unum ex angelici Doctoris doctrina accurate perpensa inferri posse videtur, ipsum subiacuisse Yirginem Deiparam ante animationem in fetos inanimati conceptione, peccato originali virtualiter sumpto, ne ab eadem Virgine removeret reale debitum contrahendi originale peccatum formaliter sumptum in eius animae rationalis creatione et in corpus mfusione, atque ideo redemptionis minime indigam affirmaret Quam ob rem mihi satis videtur ostensum quod erat propositum, nempe: demonstrari nullatenus posse sanctum Doctorem ab ea déclinasse doctrina, quae de Immaculata Virginis conceptione a Beatissimo Pâtre Pio P. IX nostris temporibus definita est Utrum id merito, sapientis lectoris erit iudicium : mihi vero intérim dulcis occurret cogitatio, me Deiparae Sanctissimae tenui hoc labore rem non ingratam fecisse meique in Angelicom Doctorem, cuius sapientia maxime delector, obsequii signum cxhibuisse.
J^. IM.. I>. Gr
NOTICE ET EXTRAITS
DV
RECUEIL DES MIRACLES
NOTRE-DAME DE ROC-AMADOUR
Elirait de la BililioUièqae de l*£oole des chartes, k* série, toI. IIL)
Paris. ^ Typographie de Firmia Didot frères, fils et G*, me Jaoob, 56.)
NOTICE ET EXTRAITS
DV
RECUEIL DES MIRACLES
NOTRE-DAME DE ROC-AMADOUR
PAR
M. GUSTAVE SERYOIS
PARIS
J. B. DUMOULIN, ciÉTÉ DE l'École impéi
QUAI DES ADGOSTINS, 13.
