LE CARDINAL ALTIERI A MENZIE

(Archives du Vatican, Polonia, t. XX, Letiere al nunlio di Polonia dalTanno 1670

al 1673.)

Dalle dimostrazioni di stima che verso la persona di Vostra Si(j^noria IIH sin dalle prime iiore del suo ingresso nello Stato Ecclesiastico si sono usate, e continua te dopoU suo arrivo in questa Corte, havrà Ella potuto argomentare quanto particolare e grande sia quella in cui si ba il Principe da V. S. lU"' rappresentato. In ordine perè alla difficoltà mossa da Lei sopra le Hrme del brève responsivo di Nostro Signore, Ella creda pure, cbe qui sia per farsi tutto ciô che sarà possibile per seguitare con questa coherenza le altre signifîcazioni di rispetto, cbe si sono praticate al risguardo medesimo con Essolei. Di quà si spedirà opportunamente la risposta délia lettera presentata da V. S. 111"*, a cui ho voluto darne questo cenno, affinchè possa sodisfarsi dell' attenzione mia corrispondente al mio desiderio di servirla, e Le auguro dal Signore Dio abbondantissima prosperità. Di Palazzo, liâOsettembre 1673.

MENZIES AU CARDINAL ALTIERI (Archives du Vatican, Particolari, t. 52, f. 331, autographe.)

Eminentissime et Reverendissime Princeps,

Perveni in locum sanctum, Loretum scilicet, ubi horas aliquas devotioni irapensurus, Deo gratias agam pro omnibus quae mihi féliciter evenerunt, Eumque rogabo, ut quae nôndum consequutus sum quocjue elargiantur, simul ut, cum omnibus qui me in Italia honoribus et beneficiis affecerunt, tum imprimis Eminentiae Vestrae, quae me maximis se m per cumula vit, et hinc denuo me sibi devinxit, immensa bona rependat. Exsolvam hac ratione partem debiti quo benefactoribus meis obstrictus sum. De cetero, praeterquam quod nullo non tempore honorum et beneficiorum mihi praestitorum memor ero, eaque cum apud

Gzariam suam Majestatem, tum apud omnes dignis maximisque laudibus extollam, nihil quoque omittam, quod grati mei animi indicium esse posse existimavero. Hodie adfauc ulterius pro(yrediar, Moscoviam quam citissime potero petitunis. Quo, etsi expectatas literas responsorias Pontificis Maximi non fero, epistola tamen ab Eminentia Vestra mihi scripta certissima spe me alit brevi aliquem me sequutui*um qui Czariae expectationi satisfacturus sit. Quod ut titulo integro Ipsi dato fiât per salutem Reipublicae Ghristianae et Ëcclesiae Catbolicae iterum iterumque rogo. Eo enim denegato, nibil de bono successu negotii bu jus spe rare mihi lîcet. E contrario timor animum subit, ne Czaria Majestas a Summo Ëcclesiae Catbolicae Capite offénsam se esse existimans omnem er(ya Gatholicos omnes amorem et studium plane exuat et abjiciat. Sed meliora sperans Eminentiam Vestram Numini Divino resif^no.

Eminentissimi et Reverendissimi Principis,

bumillimus et devotissimus servus

Paulus Menesius mp.

Loreti, 5 octobris, anno lô'S.

LE MÊME AU MÊME (Archives du Vatican, Liasse non classée, autographe.)

Eminentissime et Reverendissime Princeps,

Delatus sum ad ultimam Status Ecclesiastici civitatem Ferrariam, in qua prima vice qua eam iii(;ressus fui, disponentc sic Eminentia Vestra, ab Eminentissimo Cardinale Lejjato Si(]^ismundo Chigio honorifice exceptus, et jam Roma redux eadem ab Ipso bumanitate et beni^^nitatc receptus fui. Vidi ibidem locum in quo morbo me afflictum non solum Eminentissimus Gardinalis Legatus multum adjuvit, visitavit et consolatus est, sed etiam Eminentia Vestra literis suis, solatii plenis, mirifice me recreavit, illis praesertim, ({uibus de benedictione Pontificis Maximi mibi clementissime impertila certiorem reddidit, cui profccto sanitatem recuperatam maxime adscribo. Redierunt mihi porro in memoriam omnia loca inquibus tam cum Romam irem, quam cum illinc rcdii maximis honoribus affectusi et

4it APPENDICE

expertus fui commendationem Ëminentiae Vestrae ingens apud omnes pondus habuisse. Obvenerunt denique animo cuncti mihi Romae, respectu Gzaris, cum a Sanctitate Sua, tum ab omnibus Eminentissimis Gardinalibus, imprimis ab Eminentia Vestra, exhibiti magni honores et innumera bénéficia, qui bus simul omnibus séria aestimatione pensatis, in admirationem mag^nifi* centiae Romanae raptus compulsusque fui ejus auctores, jamdudum magni a me aestimatos celebratosque, tacito quidem animo^ sed immensum in modum venerari. Non possum coloribus satis vividis depin|]fere ingentem venerationem, qua magnitudinem Vestrorum erga me meritorum, quoad vixero, prosequar. Et propterea ubicumque etiam me sors mea tulerit, praesertim in Moscovia, apud Gzariam suam Majestatem, Dominum meum Glementissimum, postquam Vos et benefacta Vestra summis, qui bus potero, extulero laudibus, confitebor et asseverabo me eminentes Vestras virtutes non exprimere posse, easque vim omnium verborum longe superare. Initium bujus officii Venetiis faciam, unde Gzariae suae Majestati de omnibus, quae mihi respectu Ipsius in ditionibus Sanctitatis Suae acciderunt, scribam; Eamque certiorem faciam quod Sanctitas Sua poUicita est se brevi aliquem in Moscoviam missuram esse, qui Sanctitatis Suae responsum perlaturus expectationique Gzariae satisfacturus est. Quod ut spe citius fiât, rogo Eminentiam Vestram summopere velît efficere et diligente r curare. Gommendo Eminentiam Vestram tutelae Divinae.

Eminentissimi et Reverendissimi Principis

humillimus et devotissimus servus

Paulus Menesius.

Ferrariae, 10 ociobris, anno 1673.