NOUVEAUX DÉTAILS SUR LE CARDINAL ISIDORE
On trouvera dans les Notes et Extraits de Ch. Jorjça des documents intéressants sur Tabbé Isidore^ ambassadeur grec, et le cardinal Isidore de Russie. 11 s^agit, dans les deux cas, du même personnage.
Les deux pièces principales (p. 519, 522) sont les suivantes :
1* Une lettre d'Isidore au pape Nicolas V, datée de Tile de Crète, 15 juillet 1453. Le cardinal se réclame des lettres précédemment envoyées, confirme la réconciliation parfaite de l'Egalise grecque avec celle de Rome, conclue le 12 septembre (sic) 1452, donne des détails sur le siège de Gonstantinople et annonce sa prochaine arrivée. (Milan, Bibl. Brera, A. E., Xll, 40, n* 12, f. 63.)
2* Une lettre anonyme d'un compagnon d'Isidore au cardinal de Fermo, Domenico Gapranica, datée du même jour et du même endroit, et dont voici le texte :
u Révérend issime in Ghristo pater et domine singularissime. Post débitas recommendaciones, etc. Facta enim Sancta Unione, pro qua reverendissimus dominus cardinalis Ruthenus ex urbe recesserat, et vendita sua facultate tota usque ad vestimenta pro urbis Gonstantinopolitane miserabilis subsidio et Ghristi pauperum necessitate, idem dominus pater, capta illa urbe, pro qua multum insudaverat, ipse ab infidelibus captus fuit apud ecclesiam Sancte Sofie, ad quam accesserat, putans posse invenire
quosdam armatos paratos Turcis obstare; unde, considerans omncs circumcirca aufuçere, a quibusdam suis paucis, teste Deo, coactus ad ecclesiam perrexît, ardens pro Christi fide sanguinem effundere. Gaptus itaque fuit, et tanquam inco(jnitus duobus diebus mansit in Turcorum mag^no exercitu. Verumadjumentofuitrevcrendissimo domino cardinali quod quidam monachus senex interfectus fuit, cujus caput imperatori Turcorum pro capite reverendissimi domini cardinalis allatum fuerat. Fama ig^iturdominum cardinalem obiisse habebatur. Tandem idem dominus, advectus in civitatem perensem, redemptus fuit, raansitque ibi absconditus dominus cardinalis VIII diebus, abscondendo se de domo in domum, sed, postquam percepit Turcum eciam Peram cepissc, non judicavit tune ibidem posse manere, et, animadvertens non posse per loca cbristianorum fugere, ingressus est çaleas Turcorum, in quibus mansit tribus diebus; obvolutusenimerat pannis in facicm, eo quod saçitta vulneratus erat; peciit erço Persas cum g^aleis Tburcorum.. Quibus in partibus finxit se esse quemdam pauperrimum captivum liberatum, querentem redimere suosfiliot in urbe Gonstantinopolitana captos, et sic parumper devenit^ quodam Turco semper associatus, usque ad quendam locum Foçis (Phocée) vocatum. Deinde pertranseunte domino cardinali, quidam Januenses ipsum a{jnoverunt et inadvertenter inciperaat manifestare dominum cardinalem. Unde dominus cardinalis, timens, quoniam patria illa erat Tburcorum, îngressus quodam parvo navigio, venit apud Gbyum et inde Gretam, unde Ghristi g^ratia in bac urbe adductus valet, Gbristi g^ratia liberatus. Duximus enim scribere ad Reverendissimam Dominationem Vestram modum sue liberacionis, tanquam ad protectorem reverendissimi domini nostri cardinalis ; scribimus enim quoniam polliciti fueramus litteris nostris reddere Dominationem Vestram certiorem de morte vel de vita ipsius. »
(Munich, Bibl. n vnlc, ms. lat.4689, f. 143 ▼. — Mli.iLN, BibL Brera, A. E , Xll, 40.)