III. LE LIBIU: ARDITRE ET LA (;RACE ACTUELLE
S'il appartient au baptême de réconcilier avec Dieu l'homme déchu, le mérite personnel est une conquête du libre arbitre (to aÙTEçouffiov) aidé de la grâce. Tertullien a établi l'existence du libre arbitre contre Marcion'', et aussi contre Hermogène, dans ce traité De censu aniinae,(]\\.e nous n'avons plus". Cette vérité ressort avec évidence de la situation faite à lliomme par
I. .-1)1. 41; Paen. 2 : (.Joannes Domino) praoniinistrans paenitentiain destinabat purgandis mentibus praepositain, uti quicquid errer vctus inquinasset, quicquid in corde hominis ignorantia contaminasset, id paenitentia verrens et radens et foi-as abieiens mundam pectoris domuni superventuro Spiritui Sancto parot, qno .se ille cuni caelestibus bonis liboas inférât.
'L H. b : Habenms (de Deo aliquid) et habebinius, sed ab ipso, non a nobis. Xam et dei erimus, si meruerimus illi es.se de quibus i)raedicavit : Ego dixi : vos dii estis, et : stetit Deus in ecclesia deorum. Sed ex gratia ipsius, non ex nostra proprietate. quia ipse est solus qui deos faciat.
3. 4 M 18. 28: 5 M. 8. 17: .1». 9: Ex. c. 4: Scorp. l: Scap. 4.