‹ La théologie de TertullienChapitre 63 sur 455 · Voir Stier, op. cit. p. 51 sq · texte numérisé non relu

Voir Stier, op. cit. p. 51 sq

"2. Herm. 7 : Praescribo non capore iillam diaiinutionem et huniiliationem quocl sit aeternum et innatum : quia hoc et Deiini faciat tanlum quantus est, nullo minorem neque subjectiorem, immo omnibus majorem et subliiniorem.

3. I M. "23 : Rationalia in Deo oninia. — Paen. 1 : Deus oumiuiu conditor niliilnon ratione providit, disposuit, ordinavit. niliil non ratione traetari intellegique voluit.

4. c. C. 3 : Deo niliil impossibile nisi quod non vult. Dans le contexte, il est question de rincarnation : Tertullien conclut du fait àla possibilité. — Plus étonnantes sont certaines propositions qui sembleraient soumettre au bon plaisir divin ce qui est d'une nécessité absolue. Ainsi Prax. 10 : Quae instituit Deus, etiam ipse custodit. Habeat necesse est Pater Filium, ut Pater sit, et Filius Patrem ut Filius sit... Hac ratione erit aliquid et difficile Deo,idsc. quodcumque non fecerit,nonquia non potuerit, sed quia noluerit. Dei enini posse, velle est, et non posse, nolle; quod autem voluit, et potuit et ostendit. Ergo quia si voluit semetipsum sibi filium facere, potuit, et quia, si potuit, fecit, tune probabis illum et potuisse et voluîsse si probaveris illum fecisse. Tertullien pose ici un principe général, et en fait l'application aux i^ersonnes divines. Le principe général seul nous intéresse ici. 11 n'y a pas de père sans fils ni de fils sans père : cela tient à l'essence même des choses, et il est étrange de supposer que Dieu ait posé cette loi librement. Quant à l'application aux personnes divines, elle se rattache à cette conception de la génération temporelle du Verbe, dont nous nous occuperons au ;" suivant. Sous une forme plus générale, elle se lit déjà Prax. 4 : Vide ergo ne tu potius monarchiam destruas, qui dispositioneni et dispensationem ejus cvertis in tôt nominibus constitutam in quot Deus voluit. — Dans une question différente, on trouve quelque chose de semblable chez saint Irénée, qui n'admet non plus aucune i-estriction au pouvoir de Dieu (Haer. 4, 38, \) : 'Ayt\\r,Tu> ÙTrâpxovTt, w; Trpôç éauTov, uàvra ôuvarà. ^'oir aussi un fragment du même saint Irénée, n. 5 dans Migne, P .G. 7, 1232. Cf. Ziegler, Irenâiis der Bischof von Lyon (Berlin, 1871) p. 1G3. — Sur la libeité divine, voir Stier, p. 41 sq.

Page 1