‹ Lamennais et le Saint - SiegeChapitre 41 sur 59 · PREMIERE DECLARATION DE LAMENNAIS · texte numérisé non relu

PREMIERE DECLARATION DE LAMENNAIS

(4 aout 1 833)

Tres-Saint Pere,

Quelque repugnance que j eprouve a distraire un moment Votre Saintete des graves affaires qui sont 1 objet de sa sollicitude, il est de mon devoir de m adresser directement a elle dans les circonstances personnelles ou je suis place.

Lorsque le jugement de Votre Saintete, sur la maniere dont moi et mes amis nous avions entrepris de defendre les droits des catholiques en France, nous fut connu, a 1 instant meme nous protestames publiquement, et dans toute la sincerite de notre ame, de notre soumission pleine et entiere a la volonte du Vicaire de Jesus-Christ ; et Votre Saintete

1 D apres 1 original. Arch. Vat. Dossier Lamennais.

PIECES JUSTIFICATIVES

daigna me faire dire que ce temoignage solennel de notre obeissance (iliale 1 avait egalement satisfaite et consolee.

Cependant je vois, Tres-Saint Pere, avec une profonde douleur, par un Bref que Yotre Saintete a adresse a M. 1 archeveque de Toulouse, et que les journaux ont rendu public, qu on avait reussi a inspirer a Votre Saintete des sentiments de defiance a notre egard. Par quels moyens et sur quels fondements, je 1 ignore. Quels sont ces bruits repandus dans le public, et qui ont de nouveau contriste votre cceur? Plus, sur ce point, j interroge ma conscience, moins je decouvre ce qui a pu fournir centre nous lesujet d un reproche. Ce que je sais avec toutc la France, c es que YAvenir a cesse de paraitre, que VAgence Catholique a ete dissoute, et les comptes rendus aux souscripteurs ; que nul d entre nous n a seulement songe a entreprendre depuis rien de semblable, et qu ainsi nous avons prouve notre obeissance a Votre Saintete, non pas seulement par de simples paroles, mais par des actes effectifs aussi eclatants que le soleil.

Toutefois, puisqu on a rendu de nouvelles explications necessaires, je me sens oblige de deposer derechef humblement aux pieds de Votre Saintete 1 expression de mes senti ments qu on a calomnies pres d elle, et en consequence je declare :

Premierement, que par toute sorte de motifs, mais specialement parce qu il n appartient qu au chef de 1 Eglise de juger de ce qui petit lui etre bon et utile, j ai pris la reso lution de rester a 1 avenir, dans mes ecrits et dans mes actes, totalement etranger aux affaires qui la touchent;

Secondement, que personne, grace a Dieu, n est plus soumis que moi, dans le fond du coeur et sans aucune reserve, a toutes les decisions emanees ou a emaner du Saint-Siege apostolique sur la doctrine de la foi et des moeurs, ainsi qu aux lois de discipline portees par son autorite souveraine.

Tels sout, Tres-Saint Pere, mes sentiments reels, etablis d ailleurs par ma vie entiere. Que si 1 expression n en paroissoit pas assez nette a Votre Saintete, qu elle daigne ellememe me faire savoir de quels termes je dois me servir pour la satisfaire pleinement : ceux-la seront toujours les plus conformes a ma pensee qui la convaincront le mieux de mon obeissance liliale.

Je suis, etc.

La Ghenaie, le 4 aout i833.

f o8 LAMENNAIS ET LE SAINT-SIEGE

BREF A Mer DE LESQUEN

(5 octobre i833) VKJ.KBABILIS FKATEK, SA.LUTEM ET APOSTOLICAM HENKDIGTIONKM

Litteras accepimus, tuse in Nos singularis observant!* testes, quibus epistolam misisti datam ad Nos a dilecto filio F. Lamenneio. Hanc legimus animo sane percupido, jucunda spe illecti, ilia ibidem nacturos nos esse luculentiora monumenta quse ab ipso de sincera fide opperiabamur, qua nostro judicio plene absoluteque paruerit. Id quidern ipse sa tis jam se probasse autumabat primo illo actu quo illico, post acceptas Encyclicas nostras litteras, ab sua Ephemeride edenda. alque a catholica, quam nuncupaut, procuratione cessatum prorsus fuisse, publice denuntiavit. Hinc gravate admodum se ex nostra ad venerabilem Fratrem Archiepiscopum Tolosanurn epistola accepisse scribit, metu adhuc Nos af fici ob ea qiue perf eruntur in valgus, quasi pristinis rnolitionibus instet ipse cum suis animoque adversus nostra judicia obfirmato, amaritudinem Nobis amarissimam inferre connitatur.

Miramur profecto haec ipsum protulisse. ,>Recte quippe ac merito commovebamur, deceptam conspicientes expectalionem, quam primus ille actus concitarat, quern praenuntium ducebamus declarationum, quibus catholico orbi manitestum fieret, ipsum firme et graviter tenere, ac profiteri sanam illam doctrinam, quam nostris ad universes Ecciesia; AntistitesLitteris proposuimus. Dum eiiim haBC properabamus votis, evulgatae per Ephemeridas advenerunt (Journal de la flaye, 22 fevrier i833, num. 16) ejusdem Lamenneii litterae, quae, cum ipsum eadem plane ac antea principia (quae improbaturum ilium esse coniidebamus) fovere adhuc ac tueri commonstrent, susceptum moerorem nostrum necessario cumularunt.

1 D apres la publication faite chez Adrien Le Clerc, en i833, sous ce tilre : Lettre encyclique et bref de N. S. P. le P. Gregoire XVI. Circulaire de M. leveque de Rennes et lettres de M. de la Mennais. J ai vu aussi la minute. Arch. Vat. Dossier Lamennais.

PIECES JUSTIFICATIVE

Id porro lanientantibus Nobis, altera subito accessit ratio doloris, commentariolum de Polonico Peregrinatore (le Pelerin polonais) plenum temerilatis ac maliciae, in quo baud ipsum latet, quidnani longo ac vehementi sermone preefatus fuerit alter ex praecipuis ejus aluinnis, quern anno superiore una cum eodem ipso benigne fueramus adlocuti. Taedet vero alia id genus plura percensere, qua3 ubique circumferuntur, nosque admonent collaborari etiam nunc ad priora concilia, institutaque confirmanda, quin aliquid a Lamenneio ipso scriptum editumque typis sit, quo certe evincatur, falso prorsus ac per calumniam tot tantaque de eodem propalam obtrudi.

Caeterurn id iusuper grave admodum exstitit Nobis, quod cum idem Lamenneius agnoverit, nostrum esse de iis pronuntiare, quae catholic* rei expediant, se deinceps extratieum ibre, iisdem ad Nos litteris asseruerit, ubi de Ecclesia, deque religionis causa quaestio sit. Quo enim base tendunt, venerabilis Frater, nisi ut se quidem supremam nostram auctoritatem revereri, judicio autem, hac in re, nostro, doctriuisque per nos traditis nondum obsecutum fuisse pateiaciat ?

Quaj quidem omnia, ut alia multa prastereamus, molestas Nobis universam, ad haec usque tempera, tristissimi hujus negotii rationem perpendentibus suspiciones injecere, causasque ingeminarunt quibus ilia nos cura vehementer sollicitat.

Veruin ialemur cum gaudio : animos nutic addunt Nobis. nutautesque in bonam nos spem erigunl, qua? Lamenneius iisdem litteris promittit et spondct, se scilicet paratum essc omnia ilia libenter sancteque protiteri, quibus de filiali sua obedientia certissime convincaraur. Flagitat idcirco, ut dc verbis edoceatur quibus propositum hoc suuin possit apprime declarare. Cui quidem postulationi id unum rescribimus, ut scilicet doctrinam nostris encyclicis Litteris traditam, quibus certe non nova prsecepta imperantur (dicimus cum INNOCEISTIO I, sanctissimo praedecessore nostro) sed ea quse Apostolica et Patrum traditione sunt constitute, se unice et absolute sequi confirmet, nihilque ab ilia alienum se aut scripturum esse aut probatururn.

Haec si testetur ipse, praestetque factis. plenum certe erit gdudium nostrum. Ita enicn fore confidimus. ut ademptum

tandem videamus e domo Israel lapidem offensionis. omnesque sapere unanimes secundum scientiam, quae ex Deo est, aliquando laetemur. Tuam igitur religionem, pietatem, fidem, compellamus, venerabilis Frater, ut qua vales prudentia, doctrina, gratia, auctoritate, in tantum finem contendas, quo studia, votaquc hrec nostra exitus nanciscantur secundissimos. NostraB erga dilectum ilium {ilium voluntatis interpretem te adsciscimus : affectu ilium paterno complexuri bane ab ipso consolationem omnium gratissimam praestolamur, ut, Patris amaiitissimi vocem alacriter sequutus, sit ipse caateris etiam auctor ad ea duntaxat magno animo et forti credenda, quibus catholica fides, sanctitas morum, et publici ordinis incolumitas serventur, augeanturque in dies felicius.

Summe gloriosum sibi futurum meminerit viros imitari turn sanctitate. turn doctrina. turn dignitatc praastantes, qui, si quidpiam a vero rectoque absonum se protulisse agnoverunt, Petri Daraiani monitum sequuti. ad Petri magisterium libenter corrigendi accesserunt, probe gnari, teste S. Leone Magno, Romanos Pontifices, gratiam sibi paternaa charitatis impensuros, dilectionemque non negare, ut manifestationem catholicaa veritatis expectent.

Humili interim assiduaque prece a Patre luminum postulamus, patrocinio Yirginis sanctissimae implorato, quaa omnium mater est, domina, dux et magistra, ut voce tua virtutem assequuta ex alto, tantum, et Nobis, et Ecclesia3 illatum fuisse gaudium gratulemur. Quaa ut e sententia prospere ac feliciter eveniant, coelestis praasidii auspicem Apostolicam benedictionem tibi, venerabilis Frater, peramanter impertimur.

Datum Romas, apud Sanclam Mariam Majorem, die V octobris MDCCCXXX1II, pontificatus nostri anno III.

Page 1