‹ Le cardinal de Bérulle et le cardinal de Richelieu, 1625-1629Chapitre 22 sur 46 · N» VI · texte numérisé non relu

N» VI

ACTE CAPITL-LAIRE DES RELIGIEUSES CARMÉLITES DU GRAND COUVENT PAR LEQUEL ELLES DEMANDENT At^ X PÈHES DE l'oBATOIRE LE COECfi DU

CARDINAL DE bérulle (cliap. XI, p. 497).

L'orij'jinal de cet acte est conservé aux Archives nationales (M. 210, G). ISous le transcrivons ici en respectant l'orthoijraphe et le style de ce touchant document.

JÉSUS t MARIA.

Le deuxième jour d'octobre mille six cent vinçt-neuf, les sœurs assemblées au chapitre en la forme ordinaire par le son de la cloche, laRévérandcMère prieure a dit et assuré scauoirde bonne part que l'intention de feu Monseigneur Illustrissime et Révérandissime cardinal de Bérulle, leur très-révérand supérieur et visiteur général ordonné par Sa Sainteté, auroit voulu et désiré que son cœur après son décès, fût poçté en ce UK)nastère de l'Incarnation et reposa en iccluy, conformément à icelle intention, s'il n'estoit pas à propos de demander ce riche gage trèsprécieux et puissant témoignage de l'atiection singulière dudit Révérandissime cardinal enuers l'Ordre et ce monastère singulièrement, et pour ce s'adresser aux RR. PP. de l'Oratoire et les prier très-instamment de vouloir satisfaire au dessein et intention de mondit seigneur et ensuite à la très-humble demande et suplication qui leur en sera faite par escrit de la part et au nom de tout l'Ordre par ce monastère. La chose mise en délibération sur ce à l'instant, les voix ont esté prises les unes après les autres de tontes les sœurs et toutes en général et en particulier ont témoigné particulière recognoissance enuers mondit seigneur le cardinal pour tant de charités que l'on auoit par cy devant rescues, et tient et tiendra' à l'aduenir pour singulière grâce et très-grande bénédiction cette sienne dernière volonté et ont suplié la Révérande Mère prieure d'en escrire aux RR. PP., et en faire la demande en toute humilité et révérertce et les assurer que ce trèsprécieux gage leur est très-cher et sera pour tousiours, et qu'il sera mis en lieu le plus révérand que faire se pourra, les remercier aussy audit nom de la chariié qu ils rendent en ce subiet et pour tout autre envers l'Ordre et les âmes d'iceluy, les priant la vouloir continuer et les assurant qu'elles continueront leurs prières enuers Jésus et sa

' Il faillirait liciment el liciidroiit.

frès-sainte Mère poui- la congrégation à laquelle elles se sentent trèsobligées et très-lièes selon Dieu et par l'esprit de mondit seigneur qu'elles recognoissent pour leur commun père, et duquel Notre Seigneur s'est voulu servir en l'establissement de ces deux familles et ce promettent que ce cœur en quv elles ont esté sy unis et liés, les unira et seruira de moyen à nourir, fomanter et entretenir l'union qu'elles souhaitent et promettent, espérant mutuelle charité et union de leur part, et l'attendant, ont estimé à propos que la lettre qui leur sera escrite, soit signée des anciennes Mères et qu'extrait soit tiré de l'acte capitulaire et ioint à icelles auec le sceau de la maison et qu'il leur soit déplus promis que le cœur resçu, acte en soit dressé et leur soit pareillement enuoyé pour estre ioint avec la lettre et acte capitulaires. Fait et passé en ce monastère des Religieuses Carmélites sis au fauhour Saint-Jaques lès Paris, en témoin de quov nous auons signé le presant acte de jV* main, de la Mère souprieure et des plus anciennes.

Seur Madeleine de Saixt-Josepii. Seur Marie de JÉSUS. Seur Marie de Jésus. Seur Philippe de Saint-Paul. Seur Marie de Saint-Hierosme.

iN» VII.

EPITAPIIE DU CARDINAL DE BEnt'LLE , C:0>1P0SEE PAR LE F. P. BOCRGOING

(cliap. XI, p. 507).

Nous empruntons celte ëpitaplie à Tabaraud, qui nous l'a conservée {Histoire du P . de BéruUe, Paris, Egion, 1817, in-8, tome II, p. 321-324).

Petriis S. R. E. Gardinalis de Berulle, Congregationis Oratorii Domini Jcsu institutor, et primus ac perpetuus Generalis praepositus, hîc futuram resurrectionein exspectat. At qualis quantusve ? Vir huinanà laude superior, electus quondam ab utero, sanctus à puero, juvenum gloria, senum reverentia, saceidotum bonor, cardinalium splendor, Ecclesiœ decus, nunc et sidus inter cœbtes : atque ut bumanis viciniora, pâtre Claudio Senatore Parisiensi, matre Ludovicâ Seguierà, iii arce genlilitià apud Campanos nalus, Parisiis linctus etrenatns Cbiisto, generis ulriusque nobilitatem virtutibus auxit, obscuravit, atque in meliorem (quae Cliristi sorvitus est) transtulit. Infiisain cum lacté infanti pietatem , insitam puero sanctimoniani , supernè datain adolescenti sapientiam probàrunt clanculae precationes, secretae communiones, furtivœ carnis afflictiones, ipsius adbuc septcnnis votiva consecratio, pli secessus, vcrba, scripta quibus vixdum ex epbebis egressus, profuiida mysticœ theologiœ arcana penelravit, sodales, quibus exemplo, magistri quibus penè miraculo fuit, coiiflictus fréquentes cum haereticis, niinquàm sine victoriâ, raro sine prœdâ. Cùin primùni per aetatcm licuit, ad presbyteratum , prœniisso dieruin (juadraginta secessu, assumptus, postridiè consecrationis primitia ceiebravit tanto fervorc spiritûs, ut nuUà deinccps die ab altari, nisi semel aut iterùm maris et lebris œstu jactatus, abstinuerit. Quot, pie Jesu, nobiles utriusque scxûs, etiam magnâtes, è faucibus inferni, è tenebris liœreseos, è jieccatoruiu fecibus, precibus, verbis, indefessis laboribus, Deo, Ecclesiœ, saluti rcstituit ! Adeôque semper dœmonibns aequè ac perduellionis haereticae ministris formidandus apparuil, ut ejus conspectum iieutri ferre posseut. Calumniis per dccennium im])ctitus, tandem libruiii de statu et majestate Jesu, divinam in ejus mysterio sapientiam magiiificè tractans opposuit. Sanctimoniales Carmelitas ex Iberià traduxit in Galbas, superior et visitator perpetuus à Summo Pontifice datus, spililu fovit, et ad prœcelsa; vocationis a|)icem ad obitnni iisqne promovit. Zelo instaurandai pictatis in clero et primœva' in Jesum Deum

PIECES JUSTIFICATIVES. 5i7

hominem Religionis, Congregationem Presbyterorum Oratorii Domini Jesu instituit ; ipsius Verbi incarnati personae addixit, tesserâ sei'vitutis praenotavit, tandem invitus, sed jussus cum paucis adscitis Presbyteris inchoavit, anno 1611, et institiitor ac generalis superior dictus à Suinino Pontifice, ad trigirita domicilia per GaUiam et extra propagatam vidit, et annis octodecim suavissimè gubernavit. Exinde sug-

gestus, libri, scholae Jesum Christum ejusque vitam , status et

mysteria crebriùs et clariîis intonuerunt. Ac deinceps, seu institutis ad imitationem piis clericorum sodabtiis, seu novo in clerum Dei afflante Spiritu, faciès exterior Ecclesiae, pietate, modestià, doctrinà, exemplo, cultu, ritibus nonnihil visa est in meliùs immutata. Dissidium Regem inter et augustam matrem Mariam Mediceam acceplus utrique pacis internuncius composuit, atque imminentem toti Galliae tenipestatem bis avertit, factus in tem^îore iracundiae reconciliatio. Summum Pontificem regius legatus adiit ineundi matrimonii Henrica; Mariae à Francia cura Carolo primo, Magnae Britanniœ rege, dispensationem (ob ejus sectae discrimen) féliciter obtinuit. Heu ! quà apud Sedem Apostolicam, apud patres purpuratos, totamque curiam, odoris Jesu Cbristi fragrantia, angélus aliqiiandô ipsius ore Pontificis vocitatus. Novae reginic datus comes et conscientiae arbiter, allectis duodecim Gompresbyteris cum illà migravit et in avità fîde firmavit. Redux et in augustius régis consilium adscitus, curam gessit agendi cum legatis externorum principum, movendi atlversiis Hispanos belli perpetuus intercessor, sicut expeditionis Benearnicae et obsidionis Rupellœ autor praecipuus et constans ; quo ejus consilio unde Religio diîi exulaverat, post liminio reversa triumpliavit. Ad tanti operis pondus, divino, ut crcditur, fato in sacrum cardinalium collcgium, inscius et rcnitcns licet, ac votis solutus, paulo antc cooptatus, purpuram induerat in trium rccordationem , Passionis Dominicae, sanguinis pro Christo effundendi et amoris seraphici. Consummatus in brevi complevit tempora multa, et tandem exliau.stiis viribus, ad ijjsas aras, prout optavcrat, et pro se à Dec postidari ante (juadrimcslre feccral, seipsum victimam immolans, cùm Christum non posset, efflavit animam VI. nonas octob. anno 1629. iEtatis LV. impertita priijs congrcgationi benedictione in liaec vcrba : Ori> Jesum iif Principinm in Trinitale, ut Patretn in Incarnationc, illani ni benedical ; et rogatus adjecit : Ego benedico eam ; cl Jésus et Maria bene.dicant, reyant et gubernent. Cujus sanclitas quam viventis humilitate latuit, tain post mortem miraculis inclaruit. Posila est illi quasi in genua provoluto statua niarniorea in œde Virgininn Carnieli suburbii S. Jacobi. Paris., ubi cor ipsius jacet.

Page 1