‹ Le catéchisme romain (volume 2)Chapitre 39 sur 179 · SYMBOLE DE NICEE-CONSTANTINOPLE · texte numérisé non relu

SYMBOLE DE NICEE-CONSTANTINOPLE

de baptême (i). Pour les autres, ce symbole n'est pas l'œuvre du concile de Gonstantinople ; il ne lui a été attribué que plus tard (2).

Quoi qu'il en soit, ce symbole dit de Constantinople, est celui qui, après la défense portée par les conciles généraux d'Ephèse, en 43i , et de Chalcédonie, en 45i, d'en rédiger de nouveaux, fut adopté définitivement par tout l'Orient, à la suite du second et troisième conciles de Constantinople, en 553 et 680, et passa dans l'usage liturgique. Connu et utilisé dans plusieurs Eglises d'Occident, il finit par être adopté par toute l'Eglise latine avec l'addition du Filioque : c'est le symbole qui se chante actuellement à la messe.

2° Son texte

Nous reproduisons, en face l'une de l'autre, les deux formules, pour permettre d'en voir les ressemblances et les différences.

Formule de Nicée

Credo in unum Deum, Patrem omnipotentem, factorem omnium visibilium et invisibilium ;

Formule de Constantinople

(Symbole actuel)

Credo in unum Deum, Patrem omnipotentem, factorem [cœli et terrae], visibilium omnium et invisibilium :

1. Hefele, Histoire des Conciles, trad. franc., t. 11, p. 196-198 ; Kôlling, Geschichte der arianischen Hdresie, Gutersloh, i8S3, t. 11, p. 5o4-5o7 ; Funk, Hist. de l'Eylise, trad. franc, t. 1, p. 2i3, et art. Symbole dans la Realencyklopâdie, Fibourg-en- Brisgau, 188G, t. 11, p. 809 sq. — 2. Hort, Two Dissertations, on the constantinopolitan creed, p. 73 sq.; Harnack, Dogmengeschichte, 3eédit., t. 11, p. 2G5-266, et art. Konstantinopolitanisches Symbol dans la Realencyklopâdie fur protest. Théologie, 20 édit., t. vin, p. 212 ; Gwatkin, The arian controversy, 4e édit., Londres, 1898, p. 159-161.

Et in unum Dominum Jesum Ghristum, Filium Dei unigenitum, et ex Pâtre natum [anteomnia sœcula] ; Deum de Deo, lumen de rumine, Deum verum de Deo vero, genitum, non factum, consubstantialem Patri ;

Per quem omnia facta sunt ;

Qui propternos hommes et propteinostramsalutemdescendit de cœlis, et incarna tu s estfdeSpiritu sancto ex Maria virgine], et homo factus est ; [Grucifixus etiam pro nobis sub Pontio Pilato], passus [et sepultus est] ;

Et resurrexit tertia die, [secundum Scripturas] ;

Et ascendit in cœlum, [sedet ad dexteram Patris] ; Et iterum venturus est [cum gloria] judicare vivos etmortuos ; cujus regni non erit finis.

Et in Spiritum Sanctum.

Dominum et vivificantem qui ex Pâtre Filioque procédât ; Qui cum Pâtre et Filio simul adora tur et conglorificatur ; qui locutus est per Prophetas.

[Et in unam, sanctam, catholicam et apostolicam Ecclesiam ;

Confiteor unum baptisma in remissionem peccatorum. Et exspecto resurrectionem mortuorum ; Et vitam venturi sœculi (2).]

Page 1