VI. De presbytero qui episcopo suo contomiliosus steterit

VII. Ut clerico [corr. clericu) alterius nemo suscipiat aut in alterium gradum promouere prïBesumat. Nec abiectum recipiat.

VIII. De his qui menisterio ordinati contra interdictum filios genuerunt.

Expliciunt capitula numéro VIII (3).

(x) La Capitulatio se trouve dans les trois mss , non pas immédiatement avant la lettre, mais en tête de la coUectioa canonique; fol. 98 r* pour R, fol. 129 r' pour S, fol. 80 v" pour P.

(a) In urbe taurioalio PS.

(3) Ces huit canons correspondent respectivement : i* à notre préambule; 2» au can. I; j* au can. Il; 4® au can. III; 5' au can. IV; f aux can. V et VI ; 7» au can. VII ; 8» au can. VIII.

Texte de la lettre synodale (i).

CONCJLIUM TAURINENSE-

Sancta synodus quse conuenit* ia urbe* Taurinantîum'' die X* Kalendas octobris [Honorio Auguste XI et Constantio II consulibus]^ fratribus dilectissimis per Gallias et quinque prouincias constitutis^.

Cum ad postulationem prouîncîarum Gallias sacerdotum * conuenissemus ad Taurinantium* ciuitatem atque in eiusdem urbis ecclesia ' auctore uel

Intitulé. — (a) tauritanum h ; octogînta episcoporum addit cod. Urg ; septuaginta episcoporum cod, Ger, ; uide Bupra pag. 221. — (b) uenit L. — (c) urbem AT ; orbem D {et deinceps : orbis, orbe, etc.). — (d) taurinatium ATRSP ; tauriDacium D ; taurinatio C. — (e) d, X. C ; die X. ATD ; die decimo RSP ; d. kl. L. — (f) Ego conieci. — [g) om. LC. — Fratribus dilectissimis per Gallias et V prouincias constitutis sancta synodus quœ conuenit in urbe taurinantium h.

Préambule. — (a) sacerdotes hL. — (6) taurinancium D; taurinatum S. — (c) ecclesiam ADRSP; ecclesiœ C.

(i) Le signe [ j indique les mots ajoutés au texte des manuscrits.

APPENDICE r

medio domino sederemus'*, auditis adlcgationibus episcoporum, eorum uidelicet qui ad iudicium nostrum fuerant congregati^ de singulis negotiis hxc sententiu; ' forma ^ processit*', ita ut pacis bonum et statuta* canonum seruarentur, et plurimorum intentionibus adhiberetur utilis medicina.

Nam cum primo" omnium uîr sanctus Proculus, Massiliensis ^ episcopus ciuitatis, se tamquam metropolitanum ecclesiis quœ in secunda prouincia Narbonensi positae ' uidebantur**, diceret' prasesse deberc, atque per se ordinationes in memorata prouincia summorum fieri sacerdotum, siquidem assereret ' easdem ecciesias uel suas parrocias^ fuisse uel episcopos a se in hisdem * ecclesiis ' ordinatos ;

E-' diuerso eiusdem regionis* episcopi' aliud"* defensarent, ac sibi alterius prouinciae sacerdotem prœesse non debere contenderent " :

(d) resideremus L. — (c) sententia DRSP. — {/] firma RPS. — ig) pra^cessit L. — (h) sic h; pacis bono statuta h; pacis bono et statuta AT ; pacis bono et instituta C; pacis bonum et instituta DRSP.

Gan. I, — (a) prima A; primai(?) T; primum R, -^ (6) Maxiliensis L. ; Masiliensis PR. — (c) positi AT. — (d) uidebuntur D. — (e) dicere L. — {f) sic LhD ; adse reret SP; adserit ATCR. — (<^) parrochias LA; prouin cias D. — {h\ sic LCD; isdem ATRSP. — (i) prouinciis DRSP.

(/) om. R. — [k) reionis A. — (l) episcopos AT. aliud SP. — (rt) contendunt A ; contendcrint C.

(m) sibi

CONCILIUM TAURINENSE

Id iudicatum est a** sancta' syaodo contemplatione pacis atque concordiœ, ut non tam ciuitati eius, quae in altéra* prouincia sita est cuius magnitudinem '^ penitus nesciremus, quam ipsi potissimum ■ deferretur ', ut taniquam" pater " filiis' honore primatus adsisteret*. Dignum enim uisum est ut * quamuis unitate "prouinciae minime tenerentur, constringerentur tamen pietatis affectu *. HiEC' igitur ipsi tantum in die uitae eins** forma seruabitur, ut in* ecclesiis prouinciae secundae f Narbonensis quas uel suas parrocias^, uel suos discipulos * fuisse' constiterit ordinatos-', primatus habeat dignitatem.

Il]ud* a partibus ' obseruandum, quod licet ex superfluo, non tamen inutiliter commonetur "•, ut ipse •* sanctus Proculus tamquam pius pater consacerdotes suos honorât* ut filios, ef memoratae prouinciae sacerdotes tamquam ^ boni filii eundem

(o) in AT; ad SP. — (p) sanctum C; sanctam RSP. — (g) alterius L. — (r) magnitudîne CSP. — (s) potentissimas D. — [t) difîeretur T ; diferetur A. — {«) numquam C.

— (v) patri D. — ^x) 61ius LD; filios C. — (i/) adsisterit TRSP; adsererit C— (z)om. D.— (a) unitatem ATCRSP.

— (6) affectus SP ; effectus R. — (c) hee L. — (d) êic LAT; in diem uita' eius h; in diue uitee eius C; in uite eius diem D; in uita eius diem SP; in uita eiusdem R. — («) om. L. — (f) et secunde L. — {g) parrocbias LA. — Ik) suus discipulus D. — [i] om. A. — {j) ordinatus CDRSP.

(fc) om. R. — {1} patribus ARP. — (m) sic hL; coramonentur ATD ; communentur CR ; commouentur SP. — (n) sic hLDRSP ; et ipse CAT. — (o) honorit CR. — (p) in C ; ut L. — (q) quamquam R.

APPRNDICB V

habeant ut ""parentcm ', et' inuicem** sibi exhibeant caritatis affectum *", impleto ' hoc quod ait beatus apostolus : Honore ^ mutuo praeuens'entes, non alta sapientes, sed kumiîibus ' consentientes ( Rom., XII, 10, i6J.

lllud deindc inter episcopos* urbiutn Arelatensis * et Uiennensis ', qui ** de primatus * apud nos honore ^certabant, a sancta^ synodo definitum ' est, ut qui ex his^ adprobauerit ' suam ciuitatem esse metropolim'", is"totius prouinciac honorem • primatus^ obtineat, et ipse iuxta canonum ^ praeceptum ordinatioDum '^ habeat potestatem.

Certe ad pacis uinculum ' conseruandutn hoc consilio ' utiliore" decretum " est, ut si placet* memoratarum ^ urbium - episcopis, unaquseque * de

(r) et L. — («) patrem D. — [t) te C ; ut L. — (u) iouiceC.

— (w) affectu AC. — (x) imp!etum AT ; inpolluto R. — {y) honorem LAT. — («) homicibus R. Verba : non alta... coQsentientes omittit A.

Can. II. — (a) episcupus C ; illud deinterepiscs T ; îllut deinde respondit sanctus A. — (6) Arelatinsîs SP. — (6) Uienensis A ; Uienninsis SP ; Uiensis R. — (c) quodL.

— (d) priraatos A. — (e) honor L. — (f) sancto A, — # {g) difinitum CD. — (h) sic hATCRSP ; iis D ; is L. — (I) adprobauerint L. — (m) metropolam D ; metropolem PS. — (n) sic hLDR; his CSP; om. AT. — (o) om. A. — (p) phmatos AT. — {q) canones C. — (r) ordinationi C.

(s) osculum A. — {t) coDsilium AT ; concîho D ; consio R

— (u)utîliorem AT;utiliori P. — (u) uerha conseruandum... decretum apudl^ post addita. — (x) placit C. — (i/) meitioratorum TDRS. — (z) urbici C. — (a) unaquse A.

CONCILIUM TAURINENSE

his* uiciniores ' sibi intra prouinciam ** uindicet' ciuitates ^, atque eas ecclesias uisitet ' quas oppidis ^ suis proximas magis esse' constiterit, ita ut memores unanimitatis atque concordiae non alter ' alterum'longius sibi usurpando quod*est' alii" propius" inquietet**

Gestorum quoque seriem' conscribi placuit ad perpetem * disciplinam quod '^ circa Octauium ', Ursîonem, Remigium ''ac Triferiura *episcopos^ synodus sancta ^ decreuit, qui in usurpatione quadam '^ de ordinatione sacerdotum [in] inuidiam' uocaban-

(6) om, C. — (c) uicinioris AC; uicinintoris T; uicioris D.

— (d) prouincias C. — (e) uindicit C; uindecit(?) R. — (/■) ciuitatis P ; ciuitati S. — (g) uisitit C; uindicet L; item h, praeter codd. GU. — (h) obpendis C. — (i! esse magis D. — (i) aliter AT. — (j) utrum C. — (k) om. RSP.

— (/) om. SP. — (m) aliis D ; alios AT. — (n) proprius LhCDRSP ; proprios AT. — (o| inquietit C; inquietam D.

Can. III. — (a) série hAT. — (h) perpetuam L. — (c) quo L. — (c) octabium L. — (d) sic LhT ; Rimigium A ; Remedium DRSP. « Remedium » scripsit chronographus anni CCCCLII; ai in concilio yiemausensi anni CCCXCVf idem ipse « Remigius « inscrihitur. — |e) ad referiuro L; ac tryferium h; ad triferium A; ad treferium T; atque treferium D; ad treuerium RSP. « Treferium « sese in epistula synodi nemausensis yiomînauit. — (f) episcopis LARS. — ig) sanctus synodus A: synodus sacra DRS; sioodus sacra P. — [h) quamdam h; quandam AT. — (0 inuidiam hL ; inuidia ATRSP ; ad inuidiam P ait. manu.

APPENDÎCR r

tur. Quod eatenus-' his* aidetur' indultum*", ut" de cetero hac " auctoritate commoniti nihil talc^ usurpare conentur ; siquidem ea se ab îiac causa excusatione defenderent, quod dicerent prias se non esse conuentos "■. Proinde ' iudicauit SA'nodus ', ut si quis ex hoc fecerit contra statuta maiorum", sciât is qui ordinatus fuerit sacerdotii se honore • priuandum, et ille qui ordinauerit auctoritatem ' se in ordinationibus uel in conciliis minime retenturum ". Non solum autem circa memoratos* episcopos haec sententia* praeualebit, sed et circa oranes qui simili * errore decepti ordinationes huiusmodi perpetrarint '.

De Palladio autem laico, qui Spano ■ presbytero non leue* crimen intenderat, inter quos episcopus ' Trif6rius''eiusdem criminis causam' se cognouisse ^ testatus est, id concilii decreuit auctoritas, ut idem

(j) hactenus h ; œternius L.— (/c) $ic hAT; hii R ; hi S ; idcirco super rasuram P. — {l) uideor AT. ■• (m) inul* tum RP. — (n) om. L et T. — (o) Sic h (?) AT; om. LRSP. — (p) om, hL. — {q) in eam se.., excusationem L; cas A. — (r) conuentus LRSP.— («) Pro hoc RSP.

— (t) iudicabit synhodum L. — («) maiorem L. — (c) honorem RSP. — (x) auctoritate RSP. — (y) conciliis amittendum L. — (s) memoratus RSP. — (a) sententiam AT. —(6] similiter AT. — (c) sic hL; perpetrarunt ATRSP.

Can. IV. — (a) ispano A ; hispano T. — (6)ieui ATRSP.

— (c) intenderat et episcopus L. — {d) Tryferius h ; tripherius L ; triferius A ; trefcrius TRSP. — (e) sic AT : causa RSP; causas hL. — (/") ^^ recognouisse h.

Am^

CONaLIUM TAURINKNSE

Palladius in eadem sententia maneret^ qua* cognitionis tempore a Triferio' fuerat sacerdote-' mulctatus, in hoc ei humanitate reseruata* concilii, ut ipse Triferius ' in uoluerit*" relaxare.

potestate habeat quando ei

Statuit* quoque de Exsuperantio* sancta' synodus '' , qui in iniuriam ' sancti episcopi sui ^ Triferii " grauia et multa congesserat* et frequentibus eum contumeliis ' prouocarat-' ita ut nonnulla* fecerit ' contra ecclesiasticam disciplinam, propter quam causam ab eo fuerat *" dominica communione priuatus, ut in eius sit arbitrio" restitutio ipsius" in cuius potestate fuît eius abiectio, hoc est ut quando uel idem' Exsuperantius satisfecerit, uel episcopo Tri-

(g) manerit RSP, — (h) quia LA. — (t) sic L; Trjferio h; Treferio ATRSP. — (j) a sacerdote L. — (k) sic LRSP ; seruata h AT. — (Z) tryferius h; triberius L; treferius ATRSP. — (m) sic LA; uoluerit ei h (?) T; quando uoluerit relaxarc RSP.

Can. V. — (a) testauit C, — (6) Exoperantio C. — te) om, C. — (d) om, C. — (c) sic hAT; qui in iniurta C; qui iniuriam LSP ; qui ad iniuriam R. — (/) iniuriam tripherii episcopi sui L. — (^f) sic T ; Trjferii h ; Trofeh C ; Triferi A ; Treferii TP; Treferi SR. — (h) concesserat L. — (i) contumiliis CRSP. — fj) sic hATC; prouocaret L; prouocabat RSP. — {k) nonnuUam CRSP. — (/) faceht C; fuerit L. — (m) fuerit L ; fuerat ab eo C. — (n) arbitrium AT. — (o) ipsi L; om. PS. — (g) uel qui aliter (pro : obiter) L.

APPENDICE l*""

ferio'" uisum fuerit, tum gratiam communionis ■ accipiat.

lllud praeterea decrcuit sancta synodus, ut quoniam* legatos episcopi * Galiiarum, qui Felici [non] ^^communicant ', destinarunt, utsi ^ qui ab eius communione se uoluerit' sequestrare, in nostrae* pacis consortio suscipiatur ', iuxta litteras uenerabilis raemoriae Ambrosi-' episcopi uel romanae * ecclesise sacerdotis ' dudum latas", quae in concilio legatis prassentibus recitatae " sunt.

Nec illud pr^etermittendum est, quod synodi sententia definitum est ut clehcum alterius secundum statuta canonum '* nemo suscipiat, neque suae eccle-

(r) Tryferio h ; Triphcrio L ; treferio ATRSP (deest C). (s) gratam commuoionem L.

Csn. VI. — (a) unum L. — (6) legatum episcopi L; legatos épis C; legatos episcopos AT; legatus eps RS; legatis eps P. — (c) filici CSP. — (d) Ego post Baronium conieci. — (c) commuaicare C. — (f) ut si hLCATSP; uisi qui H. — (g) sic hL [apud L uoluerînt prius scriptum est, littera uero n eadtm manu est eraaa) CAT; uoluerînt RSP.

— (h) nostra C. — (t) suscipiantur RSP. — (j) om. L. — (k) romana RSP.— 1 sacerdotes CATRSP.— (m) datas C.

— (n) recitata LAT: recitati RS.

Can. VII. — (fl) synodus intentia R. — (b) canonis SP.