‹ Le concordat de 1516, ses origines, son histoire au XVIe siècleChapitre 64 sur 101 · LES DOCUMENTS CON'CORDATAIRES · texte numérisé non relu

LES DOCUMENTS CON'CORDATAIRES

Voici le document :

[CONCEDITUR SECUNDUS ANNUS A FINE PRIMI COMPUTANDUS AD HOC, UT CONCORDATA RECIPIANTUR ET OBSERVENTUR A REGNICOLIs]

[Titulus XLir\

Léo, episcopus, servus servorem Dei, charissimo in Christo filio Francisco, Francorum reg"i christianissimo,salutem etapostolicam benedictionem.

Dudum si quidem inler alia, cum irritantis appositione dccreti statuimus et ordinavimus, quod ex tune de cetero occurrentibus ecclesiarum cathedralium et metropolitanarum ac monasteriorum in rej^-no Francie et Delphinatu ac Comitatu Diensi et Valentinensi consistentium vacationibus, dilecti filii ecclesiarum capitula et monasteriorum conventus ad elecliones seu postulationes futurorum archiepiscoporum, episcoporum ac abbatum ecclesiarum et monasteriorum vacantium, pro tempore hujusmodi procedere non valerent, sed Majestas tua ad ecclesias et monasteria hujusmodi sic vacantia infra certum tune expi^essi temporis spatium nobis, et pro tempore existenti Romane pontifici personas idoneas, certo tune expresso modo qualificatas, ad eandem nominationem, per nos et Romanum pontificem hujusmodi ecclesiiset monasteriis eisdem preficiendas nominare valeret, ac voluimus quod, si Majestas tua in illis statuta, ordinata, con venta, infra sexmenses,posttunc proximam futuram sessionem Lateranensis concilii tuncvig-entis, non approbaret et confirmaret, et a prelatis et aliis tune expressis reg-ni tui approbari non faceret, littere ipse nullius essent roboris vel momenti. Et deinde pro parte tua nobis exposito, quod Majestas tua propter varias occupationes quibus tune implicitus eras, ac ex certis aliis rationalibus causis infra dictum semestre, infra quod tune adhuc existebas, in dictis litteris contenta, per prelatos et personas regrii tui hujusmodi approbari facere commode non confidebat : Nos per alias nostras litteras semestre predictum, infra quod tune adhuc existebas, ad annum a data posteriorum litterarum hujusmodi computandum prorog-avimus par.iter et extendimus, prout in sing-ulis litteris predictis plenius continetur.

Cum autem, sicut exhibita nobis nuper pro parte tua petitio continebat, Majestas tua litteras priores predictas, juxta voluntatem nostram predictam approbavit, et confirmavit et publicari fecit, et approbari facere intendebat, fecissetque, nisi a litterarum priorurn editione, ac tuis approbatione et confirmatione, ac earumdem priorum litterarum publicatione hujusmodi, temere appellatum fuisset. Et propterea nobis humiliter supplicari fecisti, ut annum predictum, infra quem existis, ad alium annum prorog-are de benijsrnitate apostolica dig'oaremur.

Nos itaque hujusmodi supplicationibus inclinati, annum predictum, infra quem adhuc Majestas tua existit, ad alium annum a fine primi hujusmodi computandum, auctorilate Apostolica, tenore presentimn, proroo-amus, pariter et extendimus,non obstantibus premissis, ac'constitutionibus apostolicis, necnon omnibus illis, que in prioribus et posterioribus litteris predictis voluimus non obstare, ceterisque contrariis quibuscumque.

Datum Rome, apud sanctum Petrum, anno Incarnationis Dominice 1518, sexto calendas julii, Pontificatus nostri anno sexto.

Les allusions aux derniers événements sont à noter. Le Saint-Père tient compte de la publication qui s'est faite, au parlement de Paris et ailleurs ; il attend toujours l'approbation des prélats. Il constate avec satisfaction que Sa Majesté a approuvé et confirmé le Concordat, quelle la fait publier, quelle se proposait de le faire approuver par les églises de son royaume, et qu'elle l'aurait fait déjà sans l'opposition qu'elle a rencontrée.

Léon X souligne ici, sans préciser davantage, l'appel interjeté à Paris. En cela, il associe sa cause à celle du roi, puisqu'il est appelé non seulement de la bulle pontificale, mais aussi de l'approbation, de la confirmation et de la publication dont le prince est l'auteur. Le Saint-Père déclare qu'il est appelé témérairement de ces faits, temere appellalum, et qu'il n'y a pas lieu de s'y arrêter, non ohstantibus premissis.

Le texte pontifical est suivi d'un ordre du roi, daté de Baugé, le 25 octobre 1518, et signé Gédo\Ti. C'est la reproduction lit-

312 LES DOCUxMENTS CONCOUDATAIRES

térale de l'ordonnance du 12 avril, à quelques légères retouches près.

Quocirca, dllectis etfidelibus consiliariis noslris Gurias nostras parlamenti tenenlibus, nec non seneschallis, baillivis, prepositis, aliisque justiciariis et officiariis nostris harum série mandamus et injung-imus, quatenus has présentes suis in registriisreg'istrent, ut, si pro rébus etnegotiis in dies occurrentibus, illis quis egere habuerit, ex dictis registris illas extrahere possit et valeat. Gui extracto debito modo facto, talem fidem haberi volumus, ac si dictarum bullarum originale exhibèrent. Nam sic nobis placet, et quatenus opus est, ex nostra certa scientia, et potestatis plenitudine, ita fore ordinamus. In cujus rei testimonium, sigillum nostrum presentibus litteris duximusapponendum.

Datum Baugiaci, die 25 mensis octobris, anno Domini 1518, et regni nostri quinto.

Per Regem, Gedoyn.

Tels sont les documents relatifs à l'enregistrement du traité de Léon X et de François P^ L'opposition qui lui vint d'ailleurs, l'agitation soulevée par les réfractaires, la répression à laquelle les deux pouvoirs se résolurent, enfin la question de Tapprobation des églises du royaume, tous ces faits appartiennent à l'histoire du Concordat au xvi" siècle.

Page 1