LES AXXATES ET LE CONCORDAT
Nuper siquidem inter coostitutiones ad laudem Dei et Christi fidelium pacem et quietem, de fratrum nostrorum consilio, cum charissimo in Christo filio nostro Francisco, Francorum rege christianissimo, matura deliberatione Goncordata statuimus, quod in provisionibiis, quas personis quibusvis reg-ni Francie ac Delphinatus et GomitatusDiensis et Valentinensis de beneficiis vacantibiis seu certo modo vacaturis per Nos et successores nostros etSedem predictam, eciam motu proprio, eciam promotis ad ecclesias cathédrales et metropolitanas et monasteria, ut obtenta per eos bénéficia retinere possint, fîeri contingeret, illorum verus annuus per florenos aut ducatos auri de Gamera, aut libras Turonenses,seu alterius monete valor secundum communem estimationem exprimi deberet : alioquin gratie ipse essent ipso jure nulle.
Cum autem, sicut accepimus (1), conting-eret personas reg'ni etDelphinatusacGomitatushujusmodivacationebeneficiorum(2) in locis remotis regni ac (3) Delphinatus et Comitatus eorumdem, per obitum pro tempore vacantia intellecta, eorum veri valoris notitiam habere non posse ; et veri valoris hujusmodi noticia non habita, ad illa a Romano pontifice impetrandum (4), celerem nuntium ad Sedem predictam destinare, et sig-naturam supplicacionis super illorum impetratione cum facultate verum annuum valorem beneficiorum hujusmodi in litterarum super hujusmodi supplicalionis expeditione augendi obtinere, et ad efFectum possessionem beneficiorum hujusmodi assequendi litteras super hujusmodi impetrationibus, cum minus vera valoris beneficiorum eorumden expressione, expedire, et absque eorum culpa, diligentia et expensis pro impetratione hujusmodi obtinenda factis, et gratia eis a nobis concessa et illius effectu frustrari, ac per posteriores, qui, nulla adhibita dilig-entia, cum expressione veri valoris, eadem bénéficia a Sede predicta impetrarunt, excludi ac desuper propterea molestari.
Nos qui subditorum nostrorum commoda libenter procuramus, ac eos a litibus et expensis, quantum cum Domino possu-
( 1 ) Le lus. J, 942, n* 2, des Arch. Nat. ajoute ici : sepe isœpe).
(2) Ici : ecclesiasticorum, même ois.
(3) Var : et, ibid.
(4) Var : impetranda, ibid.
3lB
LES DOCUMENTS CONCORDATAIRES
mus, relevamus, motu proprio ac ex certa nostra scientia ac dô Apostolice potestatis plenitudine, statuimus et ordinamus, quod de cetero perpetuis futuris tempoiubus impétrantes bénéficia (1) in reg-no, Delphinatu et Gomitatu predictis per obitum dumtaxat vacantia, si verum annuum valorem beneHciorum in litteris apostolicis, que super dictis beneficlis expedite fuerint, non expresserint, infra annum a die date litterarum earumdem computandum, valorem ipsum maie expressum corrig-i per officiales, adquos expedicio litterarum hujusmodi pertinet, et correctiones litterarum earumdem fieri consueverunt, petere : ipsique officiales ipsarum litterarum expedicioni présidentes, ad eorumdem impetrantiumsimplicem petitionem, valorem ipsorum ad verum annuum valorem juxta petentium voluntatem in eisdem litteris reducere et corrig-ere, ipsique impétrantes pro aug-mento valoris expressi dumtaxat annatam Gamere apostolice solvere debeant et teneantur : decernentes quascumque impetrationes posteriores de dictis beneficiis, ratione non expressionis veri valoris hujusmodi infra dictum annum factas, nullius roboris vel momenti esse et pro infectis haberi debere.
Nulli erg^o omnino hominum liceat hanc pag-inam nostrorum statuti, ordinationis et decreti infring-ere, vel ei ausu temerario contraire. Si quis autem hoc attemptare presumpserit, indignationem omnipotentis Dei ac beatorum Pétri et Pauli, Apostolorum ejus, se noverit incursurum.
Datum Rome, apud sanctum Petrum, anno Incarnationis Dominice millesimoquing-entesimo sexto decimo, calendas octobris, Pontificatus nostri anno quarto.
6. La redevance, ah ! pardon, le mot n'y est pas, l'annate, impossible de la nommer encore ! est fondée sur la nécessité de venir en aide au Pontife romain, qui a tant de charges spirituelles et temporelles. Ainsi commence la bulle, mais sans désigner la chose qui se lit entre les lignes, et qui paraît plus loin, toujours dans la pénombre, tandis que l'idée s'affirme et se développe avec une clarté parfaite. Avec quelle grâce elle s'insinue! Il importe, dans l'intérêt des solliciteurs,
(1) Ecclosiaslica, inôine ms.