LE SYNODE D'ÉPHÈSE
HisPpaANA
Incipit synoous!l Efesena prima ducentorum episcoporum habita adversus Nestorium Constantinopolitanum episcopum, qui purum hominem ex sancla virgine Maria natum asseruit, ut aliam personam carnis, aliam faceret deitatis, nec unum Christum in Verbo Dei et carne sentirel, sed separalim atque sejunc-
ErymoLocres, 1. vin, c. 5, n. 64
Nestorio Constantinopolitano episcopo, qui beatam virginem Mariam, non Dei, sed hominis tantummodo asseruit Genitricem, ut aliam personam carnis, aliam faceret deitatis, neque unum Christum in Verbo Dei et carne credidit, sed separatim aique sejunctim alterum Filium Dei, alterum hominis prædicavit.
tm alterum Filium Dei, alterum hominis prædicaret. »
Nous notons sans commentaire que cette définition du Nestorianisme répond mot pour mot à celle des Étymologies d’Isidore*. N’y a-t-1l pas là l'indice de son origine isidorienne ?
Convenit autem hæc synodus T'heodosio Juniore tertio decimo et Valentiniano tertio consulibus aera CCCCLX VIII, cui synodo præsedit beatissimus quondam Cyrillus Alexandrina episcopus, qui cum omni concilio ad eumdem Nestorium hæc synodalia decreta transmisiti.
Par malheur, la date si laborieusement imdiquée pour 1: concile d’Éphèse est fausse d’une année. Le scribe du manus crit d’Urgel s’en est aperçu et il a écrit « la quatorzième année de Théodose IT », puis l’ère 469%, — ce qui donne la vraie date ‘de 431 — mais ila laissé la troisième année de Valentimen. Faut-il pour cela s’en prendre avec Schwartz « à l'ignorance du rédacteur de l’Hispana5? » Bien plutôt faut-il dire que son modèle lui fournissait un synode d'Alexandrie qui s’était vraiment tenu en 430.
C'est en effet dans ce synode égyptien que fut fulminée la première lettre de Cyrille relatée dans l’Hispana : Cum Salvator noster, avec les douze fameux anathématismes qui la terminent. La seconde : Ait igitur sancla et magna synodus, est encore antérieure à la première ; mais elle est ancienne aussi, la tradition qui en faisait un élément du concile d'Éphèse. La prétention n’est pas, au reste, dénuée de tout fondement,
La
1. On lit également synodus dans la table du Parisinus 3842 éditée par Hinscuius, Decretales Pseudo-Isidorianæ, p. 25 ; dans le codex Paris latin 1460, etc.