‹ Le Droit d'AsileChapitre 184 sur 365 · Fleta, I, 29 ; BRACTON, III · texte numérisé non relu

Fleta, I, 29 ; BRACTON, III

5. Cf. les exemples cités par RÉVILLE, 0p. cit., p. 23 ; MAITLAND, Select Pleas of the Crown, vol. I (1200-1225), Publication of the Selden Society, Londres, 1888, N°s 48, 49, 77, 89, 143, 161... etc.., p. 22, 23, 33, 46, 92,102.

En 1220, Gilbert de Talestorpe, arrêté à Londres pour escroquerie, se réfugie dans une église où il est pris de nouveau ; « non vult ponere se super patriam suam, sed petit quod possit abjurare regnum. Et abjuravit », Marr- LAND, 0p. cit.;, N° 196, p. 128.

6. LXXVII, 4 : « Constitutio Regis Ricardi : De confugientibus ad ecclesiam vel ad atrium ecclesie ut antiquum habeant judicium, scilicet utterram abjurent infra statutum terminum octo dierum, vel eo amplius securi recedant vel judicio curie se reddant », éd. Tardif, p. 69.

7. XXII, 2 : « Tripliciter autem in Normannia damnantur homines...aut per corporis destructionem... vel per forisbannitionem, ut patet de fugitivis qui aliquo crimine accusati tamdiu ad pacem ducis vocati diffugiunt, quod

laissé au criminel pour prendre parti est ici non pas de quarante jours, mais de huit. Le criminel doit prendre sa décision avant le neuvième jour : c’est l’ancien délai qui n’a été augmenté en Angleterre qu’à la fin du XIIIe siècle. La justice doit placer des gardes autour de l’église pour prévenir une évasion possible !, Si le coupable décide de forjurer le pays, le justicier lui adresse devant témoins ces paroles : Hoc audiant omnes assistentes quod tu decrelo in Normanniam non intrabis ; sic Deus et sacrosancta te adjuvent ; le criminel prête alors serment sur les Evangiles de respecter cette défense et déclare par quel itinéraire il va quitter le duché. Des dispositions spéciales visent le cas des croisés, pour éviter que l’expédition projetée vers les Lieux-Saints ne soit compromise ?; mais les

per judicium forisbanniuntur... vel per patrie abjurationem, ut de illis qui aliquo crimine fugitivi, vel vinculis mancipati, vel carceribus detrusi, si forte ad ecclesiam confugerint vel crucem amplexati fuerint, si patriam . abjuraverint, que possident forisfaciunt universa ».

XXII, 7: « Diffugiens autem ad ecclesiam vel ad loca sancta per VIII dies potest in ecclesia commorari ; nono autem die ab eo est inquirendum utrum se exponere voluerit justicie seculari vel tenere ecclesie. Quotienscumque voluerit, se justiciario potest reddere laicali ».

XXII, 8 : « Si autem se tenere voluerit ecclesie, patriam forisjurabit in hac forma, presentibus militibus et viris aliis fide dignis, qui super hoc, si opus fuerit, valeant recordare : « Hoc audiant omnes assistentes quod tu de cetero in Normanniam non intrabis ; Sic Deus et sacrosancta te adjuvent. Nec alicui malum vel detrimentum propter hanc prisoniam per te vel per alium dicte terre facies vel habitatoribus ejusdem nec facere procurabis ». Haec verba jurans de se debet exprimere. Et, hoc facto, ab eo audiatur per quas partes Normannie exire voluerit et eidem secundum distancie quantitatem terminus competens assignetur exeundi ; nec exiens ultra unius noctis Spacium in una villa poterit morari, nec ad loca reverti jam transacta, sed per viam ab eo expressam debet metas exire Normannie. Postea vero, si redierit, de eo ut de forisbannito devitando vel capiendo in omnibus est agendum, nisi gravi et evidente infirmitate teneatur » ; éd. Tardif, p. 60.

1. Summa de legibus, LXXXI, 1 : « … Custodes tamen ne exinde fugiat justiciarius debet apponere laïicalis ; et nisi infra nonum diem se reddere voluerit justiciario laicali vel Normanniam forsjurare, nona die completa, justiciarius exinde nullum victum ad ejus sustentationem deportari sufferet quousque se justiciario reddiderit, qui de ipso sibi reddito secundum culpe sue exigenciam ordinabit, vel patriam se obtulerit forsjurare.… », éd. Tardif, p: 195.

« Quidam armiger.. intravit quandam ecclesiam pro Ssuspectione latrocinüi. Serviens domini Regis tradidit eum custodiendo in dicta ecclesia pluribus hominibus. Deinde, non obstantibus custodibus, exiit ecclesiam de nocte. Postea... judicatus fuit... suspendendum et fuit suspensus, propter hoc quod de dicta ecclesia, custodiam domini Regis, in qua erat in eadem ecclesia, infringendo » (27 avril 1297) ; PerroT, Arresta Communia Scacarii, Caen, 1910, n° 152, p. 1283.

2. Summa de legibus, XXII, 8 : « Si autem fugitivus in ecclesiam crucesignatus fuerit, de tribus quod voluerit habebit copiam eligendi : aut forisjurabit patriam; aut se exponet .domini episcopi prisonie, qui, si antea patriam foris juraverit, debet tenere perpetuo carceri mancipatum cum cibi penuria et vestitus. Omnes autem crucesignati debent reddi ecclesie requirenti, exceptis illis qui in ecclesia criminaliter commiserunt vel qui alia vice per eamdem crucem fuerint liberati. Cum autem ordinario redditi fuerint,

LS De CT ie Dee de D ee

autres règles sont les mêmes que celles appliquées en Angleterre : celui-qui a forjuré le pays devient un outlaw, un mort civil et ses biens sont confisqués ?.

Cette coutume normande, dont nous connaissons de nombreux cas d'application *, fut approuvée par Philippe le Bel

si fama publica vel plurimorum fide dignorum testimonio fuerint reprobati, tales sine more tenetur dispendio ordinarius ad votum peregrinationis sue transmittere exequendum plegiosque de eis capere sub pena XL librarum turonensium vel ampliori, prout viderit facultates eorum vel amicorum sufficere requirentium. Si vero liberatus boni testimonii fuerit et fama publica commendatus et objecti criminis innocens comprobatus, ordinarius eum debet usque ad generale passagium liberare, acceptis de eo bonis plegiis sub pena pecuniaria prenotata. Liberatus insuper nullum adversariorum occasione factorum precedentium querelare poterit per quos captus fuerit vel detentus quousque de peregrinatione sua redierit adimpleta, cum ad hoc redditus sit ordinario, ut peregrinationem exequatur. Alioquin eum justiciarius capere poterit et usque ad generale passagium detinere, et omnes eos similiter fuit per ordinarium ad exequendum votum suum transmissi fuerint et voto non expleto in patriam redierint », éd. Tardif, p. 196.

Arrêts de l’Echiquier : Saint-Michel 1217, cité par MARNIER, 0p. cit., p.153 ; Saint-Michel 1229 : « Judicatum est quod W. prepositus, de baïllia Baïocensi, non debet forsbanniri, cum fuerit redditus officiali per crucem, donec redierit de peregrinatione, et tunc fiet jus de morte hominis, unde secutus est ». DeLisLe, Jugements de l’Echiquier, N° 444, p. 109.

Page 1