‹ Le Droit d'AsileChapitre 209 sur 365 · Ep. 153, citée p. 47, n · texte numérisé non relu

Ep. 153, citée p. 47, n

3. Dec. Cap. Tol., Qu. 423, Lyon, 1616, P. 365 : « Nam in dubiis favenduin est Ecclesiae et facit d. 1. Praesenti, Nec potuit Imperator praejudicare per suum jus novissimum immunitati Ecclesiae a lege sive canone concessae, cum istud privilegium sit datum non subdito, juxta not. Innocent. et Doctor. in c. Novit, de judic., cum igitur per legem Praesenti praebetur immunitas indistincte, quibuscumque conditionis existant, per jus Authenticorum non potuit diminui. Praelerea jura canonica loquuntur generaliter in praealleg. c. Miror... et maxime cum immunitas hujusmodi videatur de jure divino, juxta illud quod legitur 3 Regum 2 cap. de Adonia, qui fugiens ad cornu altaris tabernaculi, alvus evasit a Salomone » (Ce texte est précisément un cas de violation : cf. p. 10, n. 1 ; mais AUFRÈRE n'hésite pas à l’interpréter en sens opposé).

L'’official de l’évêque de Grasse, demandant, en 1521, la réparation d’une violation d’asile, la dénonce comme ayant été faite « contra jus divinum et mandata sancte Matris Ecclesiae »; cf. p. 400 n. 2.

Æ=Cf. p.218, n. 7.

5. Pierre d’ANCHARANO, 1n quinque Decretalium libros Commentaria, Bologne, 1580, X, III, 49, 10.

PANORMITAIN, X, LIL, 49, 9 : «.… Licet nondum sit consecrata, nullo jure adimitur privilegium immunitatis ; quia ex quo divinis obsequiis est dedicata, non est temerariis ausibus profananda... Argumentum bonum quod privilegium ecclesiae simpliciter collatum extenditur ad basilicam (église non encore consacrée) … de proximo militandus gaudet privilegio militum ; ideo cum haec basilica sit irrevocabiliter obsequiis divinis dedicata et de proximo consecranda, gaudere debet privilegio ecclesiarum consecratarum... An basilica vel ecclesia nondum consecrata gaudeat privilegio immunitatis, licet divina mysteria ibi nondum fuerint celebrata ? Glossa dicit quod non, movetur per istum textum in prince. a contrario sensu, et idem tenet Abbas. Hostiensis tenuit contrarium : sufficit enim secundum eum quod locus sit dedicatus Deo authoritate Pontificis primum lapidem imponentis. ut postea non possit ad humanos usus redire... Facit judicio meo multum ratio littere… Non enim fundat se super celebratione, licet de ea fiat mentio in narratione, sed super deputatione, quia est deputata divinis obsequiis, quae ratio vendicat sibi locum, licet nondum fuerit celebratum, Nam ex quo episcopus posuit solemniter primum lapidem, erigendo ibi cruces.… satis locus est deputatus divinis obsequiis Hanc partem teneo, adducens ultra praedicta 1. Omnia privilegia, C. de episc. et cler., ubi probatur quod omnia privilegia concessa ecclesiis extenduntur ad hospitalia, fortius ergo idem dicendum in ecclesia, nondum consecrata, de proximo consecranda... Et hanc opinio-

et même interdites 1; à leurs aîtres et aux cimetières ?; aux maisons religieuses et aux hôpitaux®. L'unité doctrinale n’est toujours pas réalisée au sujet de la demeure épiscopale : aucun progrès n’a été réalisé depuis le droit classique. Pierre d’Ancharano rappelle simplement les discussions soulevées 4; Zabarella 5 et Panormitainf se rallient à la thèse

nem tenuit Joannes de Lignano post Laurentium de Pinu... Sed in hoc standum est consuetudini, ut notat Innocens in hac materia in c. Inter et quia est optimus legum interpres.. Goffredus dicit quod privata oratoria, quae in domibus privatorum sunt, hoc privilegium non habent... Pro hoc facit, quia ista loca possunt revocari et reduci ad priores usus profanos…. in hoc tamen standum est consuetudini » (fo 222).

J. de TorquEeMApA, XVII, Qu. 4, c. 7, p. 236 : « Secundum Raymundum (de Pennaforte).…. ecclesiae non consecratae habeant praedictas immunitates. Hoc intelligendum est, si autoritate episcoporum sint aedificatae. et ubi episcopus posuit primum lapidem, et aedificatae sunt ut consecrentur.. Privata oratoria non habent privilegium secundum Hostiensem et Goffredum : hodie enim quod est oratorium cras poterit esse camera ».

1, PANORMITAIN, X, LIL, 49, 9 : « Quaero, quod si ecclesia sit interdicta, an gaudeat immunitate ? Gof. et Vinc., quod sic, arg. hujus canonis et praedictorum. Facit quod in simili dicitur de clerico.. et idem Hostiensis… quod satis placet et sequuntur Doctores communiter et Laurentius (de Pinu)».

__ J. de TorquemApA, XVII, Qu. 4, c. 7, p. 236 : « Ecclesia interdicta habet privilegium immunitatis, secundum Hostiensem et Goffredum. Haec enim reverentia Deo debetur, qui non deliquit, nec etiam Ecclesia sua. Ideoque non perdit quae culpam non committit ». | :

2. ZABARELLA, Super tertio Decretalium Commentaria, Venise, 1602, fo 268 ve.

Pierre d’'ANGHARANO, 0p. cit., X, III, 49, 5 : « Cemiteria gaudent eadem immunitate cum ecclesiis, ut quod in uno prohibetur, prohibitum videatur in reliquo ».

PANORMITAIN X, IL, 49, 10, fo 222 vo : « Quaeritur an ecclesia gaudeat immunitate, quatenus cingitur muris, et non ultra... hanc immunitatem habet cum suo coemeterio... et de jure ecclesia major debet habere per circuitum 40 passus ; capellae vero vel minores 30... et vide ibi glossam.…. ».

J. de TorQUuEMADA, XVII, Qu. 4, c. 7, p. 236 : « Cemiteria habent eamdem immunitatem quam ecclesia, secundum Raymundum (de Pennaforte) et Hostiensem ».

P. de BELLUGUE, Speculum Principum, Bruxelles, 1655, p. 149 : « Sed isti passus a quo loco numerabuntur ? et aliqui dicunt quod ab ea parte tantum ubi est cimiterium et dicunt quod ita tenet Hugolinus et Joannes. Veritas est quod ecclesia habet istos passus in toto circuitu ».

3. PANORMITAIN, X, LILI, 49, 10, fo 222 vo : « Hanc partem teneo, adducens… quod omnia privilegia concessa ecclesiis extenduntur ad hospitalia ».

4. Commentaire sur X, IL, 49, 10 : il semble admettre l’asile, puis ajoute : « quidam intelligunt si domus est infra passus ».

5. « Quaero an privilegium concessum fugienti ad ecclesiam locum habeat si fugit ad domum episcopi. Hostiensis quod sic. et ibi probatur. Alii tamen intelligunt illud cum domus episcopi est in’40 passus ; Huguccio intelligit cum in domo episcopi est capella.…. sed primum verius », f° 268 vo.

6. X, IIL, 49, 9, fo 222 vo : « Quaeritur an palatium episcopi gaudeat hac immunitate ? Innocens in c. Inter refert quosdam tenere quod sic, per can. Id constituimus ubi videtur expressum in princ. quod tenuit simpliciter per illum textum Hostiensis in dictum c. Inter. Alii vero intellexerunt illum textum dum domus episcopi est intra 40 passus, qui deputantur ecclesiae pro suo atrio et circuitu ; nam domus episcopi non debet distare ab ecclesia.… Huguccio vero tenuit tertiam opinionem, ut procedat textus ille, quando in domo episcopi ést cappella. Tu vero vide gl. in d. c. Zd constituimus, qui tenet

la plus large qui reconnaît de façon générale le droit d’asile du palais épiscopal, tandis que des canonistes plus récents, Jean de Torquemadat, Pierre de Bellugue 2. reprennent l'opinion d’Huguccio, qui écarte en fait l'existence d’un privilège particulier.

Les développements antérieurs sur-les effets du droit d'asile sont recueillis par les canonistes, qui rappellent l’obligation qui incombe à l'Eglise de faire vivre les réfugiés dans l'indigence et dans l’impossibilité de travailler ÿ, la protecton dont bénéficient les serfs 4 et les hommes libres : inter-

primam opinionem simpliciter; ‘ut domus episcopi gaudeat privilegio, licet sit extra dictos passus; seu circuitum ecclesiae, quod placet, cum textus ille loquatur indistincte. Nam vides in simil. quod familia episcopi gaudet privilegio fori, licet sit saecularis.. Item cum materia ista sit favorabilis, non debet restringi ille textus.. sed potius ampliari ».

1. XVII, Qu. 4, c. 36, p. 245 : « Quidam intelligunt quando palatium est conjunctum ecclesiae ; tamen canon presens non distinguit, sed absolute loquitur. Huguccio vero dicit duas conclusiones. Prima est, quod domus si habeat capellam, ubique gaudet hoc privilegio, etiam extra cemiterium. Et hoc privilegium non intuitu domus episcopalis, sed intuitu capellae cui tota domus episcopi pro cemiterio deputatur. Et ideo plus dicit de domo episcopi quam canonici, quia domus episcopi semper solet habere capellam ; idem tamen de domo canonici, si haberet capellam. Si vero contingat quod capella non sit in domo episcopi et ipsa domus sit extra cemiterium, non credo quod gaudeat hoc privilegio ».

Page 1